Jýyrda Almatyda grek-rım kúresinen ótken Qazaqstan chempıonatynda 67 kg salmaq dárejesinde kúsh synasqan Almat Kebisbaevqa teń keler qarsylas tabylmady. Rasynda da, bul balýannyń jankeshtiligi men tabandylyǵyna súısinbeý múmkin emes. Ústimizdegi jyldyń 12 jeltoqsanynda 33 jasqa tolǵan Almattyń asa joǵary deńgeıdegi jarystarda atoı salyp júrgenine 10 jyldan asa ýaqyt boldy. Sol aralyqta ol óreli ónerimen jankúıerlerdiń júregin jaýlap, bıik belesterdi baǵyndyrdy. Qazaq balýanynyń endigi maqsaty – Olımpıada joldamasyna ıelik etip, Tokıo tórinde atoı salý.
Almat Kebisbaev – dańqty Úrjar kúres mektebiniń túlegi. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń aýmaǵyndaǵy Tarbaǵataı taýynyń ońtústik baýraıynda ornalasqan Tarbaǵataı aýdanynan grek-rım kúresiniń kóptegen has sheberi shyqty. Alysqa barmaı-aq HHI ǵasyr tabaldyryqtan attaǵan tustaǵy nátıjelerge toqtalsaq ta kóp nársege kóz jetkizemiz. Bul óńirden Áset Imanbaev, Áset Mámbetov, Dáýren men Darhan Baıahmetovter, Erbol Qońyratov, Danııar Almaǵambetov syndy dúldúlder túlep ushty. Olardyń aldy Olımpııa oıyndarynda atoı salsa, ózgeleri qurlyqtyq deńgeıdegi dodalarda daralandy. Solardyń sanatynda Almat ta bar.
Almat aıtady: Men aýylda qarapaıym otbasynda týyp-óstim. Ákem Qabdrash aýdan ortalyǵynda mal dárigeri bolyp jumys istedi. Jastyq shaǵynda ol da sportpen aınalysqan. Anam Márııash mýzykalyq mektepte dombyradan sabaq berdi. Ol kisiler meni eki jaqqa tartty. Ákem sportpen aınalysý qajettigi jaıynda aqyl-keńes berdi. Anam mýzyka salasyna beıimdelgenimdi qalady. Áý basta áke-sheshemniń kóńilin qaldyrmaýǵa tyrysyp, «eki kemeniń basyn ustaǵan» edim. Biraq túbinde sportqa ańsarym aýdy. Altynshy synypta oqyp júrgen kezimde aýdandyq balalar men jasóspirimderdiń sport mektebine qabyldandym. Anamnyń týǵan inisi Marat Súleımenov te kezinde myqty balýan bolǵan. Aǵam meni bilikti bapker Jumash Imanbaevqa tabys etti. Al Úrjar kúres mektebiniń ataǵy alysqa jaıylǵanyn ózderińiz de jaqsy bilesizder. Alaqandaı aýdannan baıraqty básekelerde top jarýǵa jaraǵan talaı sańlaq sportshylar shyqty. Biz de aldymyzdaǵy aǵalarymyzǵa eliktedik. «Shirkin, solardyń deńgeıine jetsek qoı», dep armandadyq. Sóıtip, meniń sporttyń soqpaǵyna túsýimniń tarıhy osyndaı.
Sheberligi shyńdala kele Almat astanadaǵy Qajymuqan atyndaǵy sporttaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan mektep-ınternatqa qabyldandy. Ol jerde bilikti bapker Rysbek Nurǵazınniń qol astynda jattyqty. Jasóspirimder men jastar býyny arasyndaǵy elishilik jarystarda jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilip, qyraǵy mamandardyń nazaryna ilikti. Halyqaralyq dodalarda da ara-tura júlde alyp júrdi. Ýaqyt oza eresekter dýyna qosyldy. 2007-2009 jyldar aralyǵynda Kebisbaev el kýbogyn eki márte oljalady. Bul jarystarda ol Eldar Qaıratov pen Ermek Kóketov syndy myqtylardy jolynan yǵystyrdy. Úsh ret Qazaqstan chempıonatynda júldegerler sanatyna qosyldy. Grekııanyń Salonıkı qalasynda ótken stýdentter arasyndaǵy álem chempıonatynda bas júldeni oljalasa, Taılandtyń Pataıa qalasynda uıymdastyrylǵan Azııa chempıonatynda kúmis medaldy moınyna ildi. Almattyń úlken sporttaǵy jeńisti joly osylaı bastaldy.
2010 jyly Reseıdiń Túmen qalasynda Ivan Poddýbnyıdyń memorıaly ótti. Kil myqtylar ǵana kúresetin bul týrnır «kishi álem chempıonatyna» balanatyn edi. Jáne de bul jarysta bas júldeni oljalaǵan qazaqstandyq balýandar neken-saıaq. Osy dúbirli dodada dara talantymen oqshaýlanǵan Kebisbaev bes birdeı qarsylasyn qapy qaldyryp, altyn tuǵyrdan qol bulǵady. Sol kezden beri ol tanymal bapker Boranbek Qońyratovtyń qol astynda jattyǵady.
2010-2019 jyldar aralyǵynda Almat Kebisbaev kóptegen baıraqty básekede Qazaq eli namysyn abyroımen qorǵady. Atap aıtsaq, álem chempıonattarynda tórt ret jeńis tuǵyryna kóterildi. Onyń úsheýi – qola medal. 2010 jyly Máskeýdegi jarysta 60 kg salmaqta beldesken qandasymyz sheshýshi tusta Eýropa chempıony Gasan Álıevten (Ázerbaıjan) utyldy. 2015 jyly Las-Vegasta bolashaq Olımpıada men álemniń eki dúrkin chempıony Ismael Borreroǵa (Kýba) ese jiberdi. 2019 jyly Nur-Sultanda Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy, qurlyq chempıony Sınobý Otaǵa (Japonııa) jol berdi. Desek te elge quralaqan oralǵysy kelmegen qazaq balýany úshinshi oryn úshin básekelerde baryn saldy. Ivo Angelov (Bolgarııa), Soslan Daýrov (Belarýs) jáne Tynar Shershenbekovti (Qyrǵyzstan) tize búktirgen ol kózdegen maqsatyna qol jetkizdi.
2011 jyly Ystanbulda jalaýy jelbiregen jarysta qandasymyzdyń tórtkúl dúnıeniń teńdessizi atanýǵa barlyq múmkindigi boldy. Bastapqy básekelerde Eýropa birinshiliginiń úsh dúrkin júldegeri Ivo Angelov (Bolgarııa), Beıjiń Olımpıadasy men Azııa oıyndarynyń qola júldegeri, qurlyq chempıony Rýslan Túmenbaev (Qyrǵyzstan) jáne jas peri Andres Ekstremdi (Danııa) utyp, jartylaı fınalda Panamerıka oıyndarynyń jeńimpazy Lýıs Lıendodan (Venesýela) basym tústi. Fınalda ol Azııada aldyna jan salmaǵan Úmit Norýzıdi (Iran) úsh upaı aıyrmashylyǵymen utyp jatqan-tyn. Endi ýaqyt sozyp júrip alsa da, jeńis qazaq jigitiniń enshisine jazylatyn edi. Alaıda atoılap utýdy maqsat tutqan Almat shabýyldy bir sátke de báseńdetken joq. Aqyry aǵattyq jiberdi. Bul qatelikti Iran ókili utymdy paıdalanyp, básekeni 6:5 esebimen óz paıdasyna sheshti. О́kinish ózekti órtese de, basqa amal joq. Túrkııa tórinde Kebisbaevtyń kúmis medaldy qanaǵat tutýyna týra keldi.
Almat aıtady: Shynyn aıtqanda, alǵashynda Máskeý tórindegi tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi bas qosqan jarysta júldeger atanǵanymdy jóndi sezine almadym. О́ıtkeni, álem chempıonatynda jeńimpazdar men júldegerler mensiz de jetip artylady. Tek dúbirli dodadan qurqol qaıtpaı, el senimin aqtaýǵa kúsh-jigerimniń jetkenine qýandym. Al elge oralǵanda erekshe kúı keshtim. Áýejaıdan el aǵalary, týǵan-týystar, jankúıerler gúl shoqtarymen qarsy aldy. Qoldarynda bir-bir plakat. Sol sátte qandaı sharýa tyndyrǵanymdy anyq sezindim. Al Ystanbuldaǵy jarystyń jóni bólek. Bul básekege men qaıtsem de byltyrǵy kórsetkishimdi jaqsartamyn dep attandym. Túrkııada kúmis medalǵa qol jetkizdim. Odan keıin taǵy eki ret úshinshi tuǵyrǵa taban tiredim. О́kinishke qaraı, bas júlde alý baqyty áli buıyrmaı júr. Oǵan men esh moıymaımyn. Bári de Allanyń qalaýymen bolatyn nárse. Bálkim, aldaǵy ýaqytta altyn tuǵyrdan qol bulǵaý baqyty buıyratyn shyǵar.
Eger táýelsizdik alǵan kezden bergi kezeńdegi Qazaqstan sportynyń tarıhyna kóz júgirtsek, elimizdiń eki óreni ǵana tórt birdeı álem chempıonatynda oljaǵa kenelgen eken. Olar – Iýrıı Melnıchenko men Almat Kebisbaev. Toqsanynshy jyldary talaı apaıtóstiń aıaǵyn kókten keltirgen Melnıchenko eki altyn men eki kúmis medaldy qorjynǵa salsa, Kebisbaev bir kúmis pen tórt qolany qanjyǵasyna baılady. О́zge otandastarymyzdyń eshqaısyna ondaı baq buıyrǵan joq.
Qurlyqtyq deńgeıdegi jarystarda da Almat san márte daralandy. Tarqatyp aıtsaq, 2014 jyly Inchhonda alaýy tutanǵan Azııa oıyndarynda qola medaldy ıelendi. Qandasymyzdyń bul qolasyn «altynmen para-par» dep jatty. О́ıtkeni sonyń aldyndaǵy básekelerdiń birinde Kebisbaevtyń mıy shaıqalyp, jaǵy synǵan bolatyn. Bapkerler oǵan «Jaǵdaıyń múshkil. Úshinshi oryn úshin kúrespeı-aq qoı. Densaýlyǵyń durys bolsa, áli talaı belesti baǵyndyrasyń», dep toqtaý aıtty. Biraq Almat «Arym – janymnyń sadaǵasy» dedi de, boz kilemge julqynyp shyqty. Koreıalyq Kım Iýn-Jýnmen aıanbaı aıqasqan qazaq jigiti jeńisti qarsylasynyń ýysynan julyp áketti. Sol kezde Inchhondaǵy sport keshenine jınalǵan barsha kórermen qaısar ulǵa oryndarynan tik turyp qoshemet kórsetti. Elde otyryp, kógildir ekranǵa kóz tikken biz de rıza boldyq. Sol kezde ór minezdi óren jaıynda «Jaǵy synsa da, saǵy synǵan joq» degen maqala jazǵan edik.
2018 jyly Djakartada ótken Azııa oıyndarynda Kebisbaev 67 kg salmaqta óner kórsetip, kúmiske qol sozdy. Nebir myqtylardy jolynan yǵystyrǵan jerlesimizdiń álemniń eki dúrkin chempıony Rıý Han Sýǵa ǵana áli jetpedi. Dál sol balýan Inchhondaǵy dodada da dara shyqqan edi. 2011 jáne 2018 jyldary Almat Azııa chempıony atansa, 2009 jáne 2017 jyldary kúmis medaldy enshiledi. 2013 jyly Qazanda uıymdastyrylǵan Dúnıejúzilik Ýnıversıadada qola júldeni oljalady.
Almat Kebisbaev eki birdeı Olımpııa oıynyna qatysty. О́kinishke qaraı, eki retinde de úzdikter sanatynan kórine almady. 2012 jyly Londondaǵy dodada qazaq balýany ózin jaqsy qyrynan kórsetti. Ol ýkraınalyq Lenýr Temırov, venesýelalyq Lýıs Lıendo jáne bolgarııalyq Ivo Angelovtan aılasyn asyrǵanymen, óziniń syralǵy qarsylasy Úmit Norýzıden jeńildi. Arada nebári 10 mınýt ótken soń Almat qola medal úshin beldesýge shyqty. Áli durystap tynyǵyp ta úlgermegen jerlesimiz japonııalyq Rıýtaro Masýmotoǵa jol berip, besinshi orynda qalyp qoıdy.
2016 jyly Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda alaýy tutanǵan Olımpıadada da Almat jaman kúresken joq. Ásirese onyń jubanysh básekesindegi jankeshtiligi jaıynda jankúıerler kúni búginge deıin aıtyp júr. Irannyń dańqty balýany Hamıd Sorııanmen bolǵan básekede 0:7 esebimen utylyp jatsa da qandasymyzdyń jigeri jasyǵan joq. Ol damylsyz shabýyldap, aqyrynda qarsylasyn qos jaýyrynymen jerge qadady. Sol kezde sharasyzdyqtan basyn shaıqaǵan Sorııannyń aıanyshty túrin kórseńizder ǵoı. London Olımpıadasynyń jeńimpazy, álemniń alty dúrkin chempıony degen dardaı ataǵy bar Parsy eliniń sańlaǵy qazaqtyń qaısar ulynyń aldynda tize búkti.
Kelesi jubanysh básekesi qola medal úshin kúsh synasatyn balýandardy anyqtaýǵa tıis edi. Bul joly Kebisbaevtyń joly álem chempıonatynyń qola júldegeri, norvegııalyq Stıg-Andre Bergemen qıysty. Hamıd Sorııanmen bolǵan saıysta barlyq kúshi sarqylǵanyn sol sátte ol anyq sezindi. Eki upaı aıyrmashylyǵymen jeńiske jetken Skandınavııa túbeginiń túlegi júldeli oryn úshin talasý múmkindigine ıe boldy. Al Almat úshin Rıodaǵy jarys aıaqtaldy.
Qazir Almat – ardager balýandar sanatynda. Biraq onyń baǵyty – anyq, maqsaty – aıqyn. Úrjar kúres mektebiniń túlegi áli de babynda ekenine jýyrda ǵana aıaqtalǵan el chempıonatynda anyq kóz jetkizdik. Jıyrmadan endi ǵana asqan jalyndy jastardyń da, talaı dúrmekti kórgen saqa sportshylardyń da Kebisbaevty qapy qaldyrýǵa kúsh-jigerleri jetpedi. Endi Almat kelesi jyly alaýy tutanatyn Olımpııa oıyndaryna qatysyp, Tokıo tórinde atoı salýdy armandaıdy. Eger joly bolyp jatsa, bul onyń úshinshi Olımpıadasy bolmaq.
ALMATY