Sıfrly transformasııa kezeńi

Bıylǵy karantın rejimi otandyq sıfrly ınfraqurylymnyń áleýetin tolyq kólemde baıqatty. Pandemııanyń alǵashqy kezeńinde elimizdiń sıfr­ly júıeleri stress-teske shydamaı, bilim berý, densaýlyq saqtaý, eńbek jáne áleýmettik qorǵaý syndy mańyzdy salalarda elektrondy qyzmet túrleri turalaǵany belgili. Sodan bolsa kerek, Memleket basshysy bıylǵy halyqqa arnaǵan Joldaýynda sıfrlandyrý isine erekshe toqtalyp, ony engizýdegi strategııalyq maqsat-mindetterdi belgilep berdi. Ásirese shalǵaı eldi mekenderdi keń jolaqty ınternetke qosý jumystaryna aıryqsha den qoıyla bastady.  

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń aqparatyna súıensek, halyqqa sapaly baılanys usynýǵa baǵyttalǵan jospar aıasynda 250 jáne odan da kóp turǵyny bar aýyldyq eldi mekenderdi qamtýǵa arnalǵan eki aýqymdy joba iske asyrylyp keledi.

Qazaqstanda 6 341 aýyldyq eldi meken bar ekenin eskersek, uıaly baılanys operatorlary arasynda qol qoıylǵan yntymaqtastyq memorandýmy sheńberinde 928 aýyldyq eldi mekenderdi keń jolaqty mobıldi ınternetpen qamtý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. Bul memorandým 928 aýyldyq eldi mekendi mobıldi ınternetpen keń qamtýdy kózdeıdi. Onyń ishinde 286 aýyldy FWA radıotehnologııasy júıesimen jáne 642 aýyldy 3G nemese 4G tehnologııalaryna qosý qarastyrylyp otyr.

Baılanys operatorlarynyń derek­te­rine súıensek, 928 aýyldyq eldi mekenniń 846-sy keń jolaqty mobıldi ınternetpen qamtylyp, qalǵan 82-si aýyldyq eldi mekendi de qajetti baılanys jelisine qosý boıynsha jumys taıaý ýaqytta aıaq­tal­maq.

Joǵarydaǵy 928 aýyldyq eldi meken­niń ishinen 120 aýylda tal­shyqty optıkalyq baılanys jelisi­niń transmıssııasy, 561 aýylda radıoreleıli baılanys jelileri jáne 247 aýyldyq eldi mekende spýtnık paıdalanylady.

Alaıda spýtnıktik transmıssııa keń jolaqty baılanys sapasynyń tómen­digimen shekteletindikten aldaǵy ýaqytta operatorlar salyq jeńildikterine negiz­delgen mindettemeler negizinde halyq sany 250 jáne odan kóp turǵyny bar aýyl­dyq eldi mekende keń jolaqty mobıldi ınternet sapasyn jaqsartýdy kózdep otyr.

Ekonomıkany tehnologııalyq tur­ǵydan jańǵyrtyp, talshyqty optıkalyq ınfraqurylymmen jappaı qamtýǵa qatysty Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi memleket-jekemenshik áriptestik tetigi arqyly «Talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri tehnologııasymen shalǵaıdaǵy eldi mekenderdi keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etý» jobasyn iske asyrýdy aıaqtady.

Sáıkesinshe, búginde osy joba ar­qyly 2018-2020 jyldar aralyǵynda 1257 aýyldyq eldi mekendi keń jolaqty ınternetke qosýǵa arnalǵan barlyq jumys oryndaldy deıdi mınıstrlik ókilderi. Onyń nátıjesinde baılanys operatorlarynyń qyzmetterine (Internet jelisine keń jolaqty qol­jetimdilik jáne IPVPN) 3 myńnan astam mem­lekettik organ men bıýdjettik mekeme, atap aıtqanda, 1270-ten astam mek­tep, 1070-ten asa medısınalyq uıym, 800-den astam jergilikti basqarý organy, son­daı-aq 500-ge jýyq basqa da mem­leket­tik jáne bıýdjettik uıym qosy­lýǵa múm­kindik aldy.

Jobanyń 1-kezeńinde memleket-jeke­menshik áriptestik shartyna sáı­kes, baılanys operatorlary aýyl­dyq jerlerdiń halqyna baılanys qyzmetterin, onyń ishinde ınternetpen qamtýǵa baılanysty qyzmetterin usynady. Sondaı-aq kelesi jyly operatorlar onlaın qyzmetterdi (beıne ótinish, beıne konsýltasııa, basym qyzmetter tobyna qoljetimdilik) alý úshin aýyl-aımaqtarǵa aqparattyq kıosk ornatýdy josparlap otyr.

Buǵan qosa memlekettik qyzmetterdi paıdalaný kezinde bıometrıkalyq anyqtaý tásili engizildi. Sol sebepti «Sıfrly qujattar» servısi iske asy­rylyp, 9 sıfrly qujat alýǵa múm­kindik qarastyryldy. Onyń ishinde Aza­mattardyń jeke kýáligi, nekeni tirkeý nemese buzý týraly, balanyń týý týraly jáne aty-jónin aýystyrý týraly kýálikter, sondaı-aq júrgizýshi kýáligi, bilimi týraly dıplom, stý­denttik bılet jáne PTR-test nátıjesi qamtylǵan.

Quzyrly organ baılanys sa­pasyna qatysty talaptardy qurý máselesin pysyqtap, osy arqyly tehnıkalyq aqaýlardy anyqtaýǵa, sol sekildi baılanys sapasy talapqa sáıkes kelmegen jaǵdaıda aıyppul salý nemese lısenzııany keri qaıtarý tetigin qoldanyp, baılanys operatorlaryna qatysty sanksııalar qoldanýǵa múmkindik aldy. Sondaı-aq salalyq vedomstvo baılanys sapasyn jaqsartý baǵdarlamasy arqyly operatorlarǵa salynatyn aıyppul somasyn ulǵaıtý máselesin kóterdi.

Barlyq anyqtamany qaǵaz formatynan onlaın túrine aýystyrý maqsatynda onyń tizimin anyqtap, tıisti vedomstvomen biriktirýge baılanysty jumystar jalǵasyp jatyr. Máselen, qazir qaǵaz anyqtamalardy onlaın for­matqa aýystyrýǵa baǵyttalǵan onnan astam joba sátti júzege asyryldy. Naqty aıtqanda, Kaspi.kz qosymshasy arqyly je­ke kásip­kerlikti rásimdeý jobasy, donorlyqqa kelisimdi tirkeý, Arnaıy halyqqa qyzmet kórsetý orta­lyqtary men halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda kezekti brondaý, bilim alýshylardy aýystyrý jáne qaı­ta qabyldaý, qorǵanshylar men qam­qorshylarǵa tólem taǵaıyndaý syndy jumystar sátti iske asyrylyp keledi. Osylaısha, qazaqstandyqtarǵa mem­lekettik organdardyń kabınetterine baryp, anyqtama izdeýdiń qajettiligi joq. Endi olardy onlaın alý qaras­tyrylǵan.

Budan bylaı jeke basty kýálan­dyratyn qujattar eGov Mobile qosym­shasynda sıfrly formatta qoljetimdi. Endi ony kerek kezde usyný úshin únemi alyp júrýdiń qajeti shamaly. Smartfon arqyly júrgizýshi kýáligin nemese jeke kýálikti kórsetýge bolady. Qazir bul múmkindikti zańnamalyq turǵyda bekitý máselesi pysyqtalyp jatyr.