Álemniń birqatar elinde vaksına salý bastalyp ketkenine qaramastan koronavırýs pandemııasy áli de báseńdemeı tur. Tipti keı memleketterde vırýs órship barady. Soǵan baılanysty qatań shekteý sharalary kúsheıtilmek. Shartarapta indet saldarynan qaıtys bolǵan adamdardyń sany eki mıllıonnan asty. Jalpy, Djons Hopkıns ýnıversıtetiniń málimeti boıynsha, pandemııa bastalǵaly beri 93,4 mıllıonǵa jýyq adam vırýs juqtyrǵan. О́kinishke qaraı, Eýropada kún saıyn myńnan asa naýqas kóz jumady.
Kári qurlyqtaǵy ahýal kúrdelenip barady. Máselen, Ulybrıtanııada elge sheteldikterdiń kirýine tyıym salynbaq. Premer-mınıstr Borıs Djonson 18 qańtar kúngi saǵat 04:00-den bastap álemniń barlyq elderinen keletin meımandardyń kirýi toqtatylatynyn málimdedi.
Osyǵan baılanysty Tumandy Albıonǵa at basyn tireıtinderdiń bári elge kelmes buryn koronavırýsqa test tapsyrýy qajet. Sondaı-aq Ulybrıtanııa aýmaǵyna kelgennen keıin 10 kún oqshaýlanbaq. Nemese 5 kúndik oqshaýlaýdan soń qaıta test tapsyrýy tıis. Ulybrıtanııadaǵy mundaı shekteý sharalary 15 aqpanǵa deıin jalǵasady.
Eger epıdemııalyq jaǵdaı turaqtalsa, ony birtindep jeńildetý qarastyrylǵan. Bıliktiń habarlaýynsha, qazirdiń ózinde oqshaýlaý sharalary nátıje bere bastaǵan kórinedi. Máselen, keıingi birneshe kúnde jańadan naýqastanǵandar sany kúrt azaıǵan.
Soǵan qaramastan, Anglııa astanasy Londonda taǵy bir ýaqytsha máıithana jumys isteı bastady. Jospar boıynsha, máıithana 1300 múrdeni qabyldaýy tıis. Pandemııanyń alǵashqy tolqyny kezinde Londonda ýaqytsha tórt máıithana ashylǵan edi.
London meri Sadyq Hannyń málimetine súıensek, Ulybrıtanııa astanasynda pandemııa qurbandarynyń sany 10 myńnan asty. Bir apta ishinde salynǵan máıithana tońazytqysh qondyrǵylary bar shatyrlardan turady. Osyndaı ýaqytsha nysandar basqa da aǵylshyn qalalarynda boı kótermek.
Buǵan deıin Ulybrıtanııa jáne basqa da birqatar el Ońtústik Amerıka, Portýgalııa jáne Kabo-Verde elderinen keletin jolaýshylarǵa ýaqytsha tyıym salǵan-tuǵyn. Sebebi japon ǵalymdary koronavırýstyń jańa, «brazılııalyq túrin» anyqtap, atalǵan memleketterde órship turǵanyn málimdegen-di.
AQSh-ta pandemııa bastalǵaly koronavırýs indetin juqtyrǵandardyń sany 23,5 mıllıonǵa jetti. Onyń 39 myńnan astamy keselden kóz jumdy. Elde keıingi eki apta ishinde vırýs qurbandarynyń sany 42800-den asyp, rekordtyq kórsetkishke jetken. Orta eseppen alǵanda táýligine 3 myńǵa jýyq adam qaýipti ınfeksııadan kóz jumady. Mamandar aldaǵy 6 kúnde taǵy 14 myńnan astam amerıkalyq turǵyn ómirimen qoshtasady dep otyr. Prezıdenttik saılaýda jeńiske jetken Djo Baıden el turǵyndaryn maska taǵý rejiminen bas tartpaı, qaýipsiz araqashyqtyqty saqtap, halyq kóp jınalatyn oryndarǵa barmaýǵa shaqyrady.
Indettiń kúrt ósýi saldarynan Brazılııadaǵy aýrýhanalarda ottegi qory túgesilýge jaqyn. Bólimshelerde bos tósekter, ókpeni jasandy jeldetý apparattary men ottegi maskalary da qalmaǵan. Dárigerler aýrýhanalarǵa jetkizilip jatqan jańa pasıentterge kómektesýge qaýqarsyz ekenin aıtyp otyr. Qarapaıym halyq týystaryna ottegi ballonyn jetkizý úshin kezekke turyp, áýre-sarsańǵa túsken.
Qazirgi tańda Brazılııa koronavırýs juqtyrǵandar sany boıynsha álemde úshinshi orynda tur. Bul elde 8,3 mıllıon turǵyn dertke shaldyqqan. Al 207 myń naýqas ólim tyrnaǵyna ilindi. Osylaısha, qaıtys bolǵandar kórsetkishi boıynsha Brazılııa ekinshi orynǵa shyqty.
Germanııada koronavırýs juqtyrǵandar sany 2 mıllıonnan asty. Osyǵan baılanysty Germanııa kansleri Angela Merkel federaldy aýmaq basshylarymen jıyn ótkizip, qatań lokdaýn engizý qajettigin jetkizdi.
Portýgalııada jappaı lokdaýn jarııalandy. Karantındik shekteý 30 qańtarǵa deıin sozylady. Mektepter, azyq-túlik dúkenderi, veterınarlyq klınıkalar, naýbaıhanalar, gúl dúkenderi men qonaqúıler ashyq kúıinde qala bermek. Jaýapty bılik ókilderi azamattardan esh sebepsiz úıden shyqpaýǵa keńes berip otyr.
Vengrııa Qytaıdyń CoronaVac vaksınasyn maquldaǵan alǵashqy eýropalyq el atanýy múmkin. Premer-mınıstr Vıktor Orban dál osy vaksınany qoldaný qajet ekenin aıtady. Sondaı-aq ol eldegi tıisti mekemelerdi tezirek sheshim qabyldaýǵa shaqyrdy.
Aýstrııadaǵy Kıtsbıýel taý shańǵysy kýrortynda indet juqtyrǵandar kúrt kóbeıdi. Jergilikti aýmaq basshylyǵynyń pikirine saı, buǵan Ulybrıtanııadan kelgen nusqaýshylar kináli. Endi kýrort basshylyǵy óz qaltasynan qarjy shyǵaryp, búkil okrýgtegi turǵyndarǵa test tapsyrtýdy josparlap otyr.
Ispanııada rojdestvolyq merekelerden keıin indet kúrt ósken. Qazirgi tańda eldegi aýrýhanalarda vırýs juqtyrǵan 19 myń naýqas jatyr. Olardyń kópshiligi qańtar aıynyń basynda vırýs juqtyrǵan.
Qytaıda da vırýs qaıta órship barady. Taıaýda ótken jyldyń 1 naýryzynan bergi eń joǵary táýliktik kórsetkish tirkeldi (144 jaǵdaı). Naýqastardyń kópshiligi 22 mıllıon halqy bar Hebeı provınsııasynda turady. Osy provınsııada shuǵyl túrde 3 myń oryndyq aýrýhana-ızolıatordyń qurylysy bastaldy.
Joǵaryda birqatar elde vaksına salý bastalyp ketkenin aıttyq. Izraıl álemde alǵash bolyp búkil halyqty ekpemen qamtamasyz etýdi kózdep otyr. Jospar boıynsha, naýryzǵa deıin turǵyndardyń bárine vaksına egilip bitýi tıis.
Úndistanda jappaı ekpe egý naýqany bastaldy. Jergilikti bılik qoldanysqa eki preparatty engizgen. Biri «Kovaksın», ekinshisi «Kovashıld» atty úndi preparattary. Jospar boıynsha naýryz aıyna qaraı aımaqta 12 myń vaksınalaý ortalyǵy ashylady. Vaksınalaý sharasynyń birinshi kezeńine 30 mln adam tartylady. Olardyń arasynda medısına qyzmetkerleri men polısııa ókilderi bar. Aýqymdy sharanyń birinshi kúni 300 myń adamǵa ekpe egiledi.
Degenmen vaksına máselesinde kedergiler kóp bolyp tur. Sonyń biri – ekpeni jetkizý. Máselen, Eýropalyq odaqta vaksına tapshy. Pfizer kompanııasy ózderiniń ónimin ýáde etilgen kólemde jetkize alǵan joq. Shvesııa, Danııa, Fınlıandııa, Lıtva, Latvııa jáne Estonııa tarapy bul jaǵdaıǵa narazylyǵyn bildirdi.
BUU Bas hatshysy indetten qaza tapqandardyń sany 2 mıllıonnan asqannan keıin málimdeme jasap, vırýspen kúreste, ásirese vaksınalardy taratý máselesinde yntymaqtasýǵa shaqyrdy.
«Osy eki mıllıon adamnyń ómirin eske ala otyryp, álem kúsh jumyldyrýy kerek», degen BUU basshysy vaksınalarǵa qatysty máselelerge alańdaýshylyq bildirdi. Gýterrıshtiń aıtýynsha, tabysy joǵary memleketter vaksınalarǵa tez qol jetkizse, álemdegi eń kedeı elderde jaǵdaı qıyn. Keıbir memleketter astyrtyn kelisim jasap, vaksınalardy artyǵymen satyp alýda.
«Vaksına óndirýshiler jaýapkershilikti sezinip, COVAX mehanızmimen jáne búkil álemdegi eldermen birlesip, vaksınalardy qajetti mólsherde jetkizip, durys taratý úshin jumys isteýi kerek. Elder artyq vaksınany bólisýge mindetteme alýy tıis», dedi BUU Bas hatshysy.
Osylar oryndalǵannan keıin ǵana álemdegi medısına qyzmetkerlerin tez arada vaksınasııalaýǵa jáne densaýlyq saqtaý júıelerin saqtap qalýǵa múmkindik týady. Antonıo Gýterrısh halyqtyń vaksınalarǵa qatysty teris pikirin joıýdyń mańyzyna da toqtaldy. BUU basshysy ǵalymdar men dárigerlerdiń jumysyna kedergi keltirmeı, kerisinshe, bárimiz úles qosýymyz kerek ekenin eske saldy.
«Bir-birimizdi qorǵaý úshin qarapaıym jáne dáleldengen máselelerdi este saqtaıyq. Maska taǵý, fızıkalyq qashyqtyqty saqtaý jáne kópshilikten aýlaq bolý. Álemimiz bul vırýsty birlesip áreket etkende ǵana jeńe alady», dedi A.Gýterrısh.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Tótenshe jaǵdaılar komıteti shekaradan ótkende koronavırýs vaksınasııasy týraly sertıfıkatty talap etý mindetti emes ekenin málimdedi. Sebebi vaksınalar bárine birdeı qoljetimsiz.