Baıqaısyzdar ma? Bir demalystyń ózinde kúıki tirlikti ysyryp qoıyp, tabıǵatqa shyǵyp ketetinder kóbeıgen. Másele úı-jaıyna qaramaýda emes, turǵyndarda demalý mádenıeti qalyptasyp keledi. Qystyń kúni de shańǵy-shanalaryn arqalap, betkeılerdi betke alady.
Shyǵys Qazaqstan aımaǵynda uzyndyǵy 70-80 shaqyrym bolatyndaı otyzdan astam shańǵy betkeıleri, 10 taý shańǵysy bazasy bar. Týrısterdiń tańdaýyna qaraı, qysta balyq aýlaımyn dese, ózeni áne, kóli – mine. Buqtyrma, Sibe, Dubyǵaly, Zaısan, Alakól, Ertis, Úlbi dep tize berýge bolady. Al shetten kelgenderdiń kóbi qos aıaqqa shańǵy baılap, syrǵanaýdy qyzyqtaıdy. Taý basyna tartylǵan arqan boıymen taýdyń ushar basyna kóterilip, tómen qaraı zýlaýdyń ózi keremet kóńil kúı syılamaı ma?!
Oralhansha aıtsaq, «Altaıda qys uzaq». Munda qys qyzyǵyn alty aı kórýge múmkindigińiz bar. Batys Altaıdyń teriskeıindegi qardyń kóbesi sógilmeı tipti uzaq jatady. Rıdder qalasy sol Batys Altaıdyń qoınaýynda jatyr. Áıgili shańǵyshy – Alekseı Poltaranınder jattyǵatyn betkeıler de osynda. Betkeı deımiz ǵoı, Rıdderdiń shańǵy jolaqtary О́skemenniń irgesindegi «Nurtaý» men «Altaı alpisine» qaraǵanda tikteý. Sonyń ózinde demalýshylar shańǵy, snoýbordtaryn baılap, bıigine kóterilip bara jatady. Mundaǵy «Edelveıs» demalys bazasynda slalom syndy sport túrimen aınalysý úshin sertıfıkattalǵan ártúrli deńgeıdegi úsh trassa jatyr. Etek jaǵynda árkimniń qalaýyna qaraı, qaltasynyń qalyńdyǵyna qaraı qysy-jazy qazany ottan túspeıtin túrli dámhanasy, monshasy bar.
Al О́skemenniń irgesindegi shańǵy bazalaryna bara qalǵan týrıster dámhana, ashanalarda ǵana emes, jeke-jeke ornalasqan shatyrlardyń birin jalǵa alyp, otbasymen, jora-joldastarymen emin-erkin demalyp jatady. Shańǵy tebýdi endi úırenip júrgender úshin jadaǵaılaý jotalary da joq emes. Áıteýir túnniń bir ýaǵyna deıin taýdyń basyna qaraı kerilgen arqanda toqtaý joq. Shańǵy jolynyń boıymen taý basyna deıin tartylǵan jaryq shamdary da sónbeıdi. Qonaqtar kelip jatady, ketip jatady. Jalpy, qys maýsymynda týrıstik nysandar 50 myńǵa jýyq adamdy qabyldap, qyzmet kórsetýge qaýqarly eken.
Qazirgi ýaqytta oblysta taý shańǵysynyń týrızmi aıtarlyqtaı damyp keledi. Munda tek taý shańǵysy ǵana emes, sonymen qatar frıraıd, mogýl, skıkross, slalom sııaqty qysqy sport túrlerimen aınalysýǵa múmkindik bar. Shyǵys Qazaqstan qysqy sport túrlerimen aınalysýǵa taptyrmas óńir desek, artyq aıtqandyǵymyz emes. Onyń ústine demalys bazalary oblys ortalyǵyna jaqyn ornalasqan. Qaı-qaısysyn alsańyz da, joly saırap jatyr. Infraqurylymy damyǵan. О́skemendikterdi aıtamyn, senbi-jeksenbini kútpeı-aq, jumystan keıin eki-úsh saǵat syrǵanap qaıtýǵa da bolady. Qalanyń irgesi.
Jańa jyl qarsańynda shańǵymen oıda joqta orman ishin aralap júrgen Eljas Májenov esimdi demalýshymen áńimelesken edik. Sonaý Atyraýdan Shyǵysqa jańa jyldy qarsy alý úshin kelipti. Aıtýynsha, otbasymen demalys bazalarynyń birine jaıǵasqan.
– Bizdiń jaqta dál osyndaı qys bolmaıdy. Mynaý jarqyraǵan shamdar, syrǵanaq teýip, ýlap-shýlaǵan bala, bıik-bıik taýlar, qar jamylǵan shyrshalar jańa jyldyq kóńil-kúı syılaıdy eken. Aýa qandaı?! Ertegi álemine túsip ketkendeı kúıde júrmiz, – deıdi Eljas shańǵysyn aǵytyp jatyp.
«Júrgen soń baýyrynda kúnde kórip, taýlardyń bıiktigi baıqalmaıdy» demekshi, Eljas aıtyp turǵan sulýlyqty biz baıqaı bermeıdi ekenbiz ǵoı. Sóıtsek, Qazaqstannyń ózge óńirlerinen kelgender jetip artylady eken. Rasynda qýandyq, týrızmniń damyp kele jatqandyǵy bul. Qarap otyrsańyz, tabıǵatymyz, klımatymyzdyń Fınlıandııa, Kanadadan qaı jeri kem?! Artyq bolmasa.
Shyǵys Qazaqstan oblystyq Týrızm jáne syrtqy baılanystar basqarmasynyń basshysy Marat Qabaqovtyń aıtýynsha, qysqy týrızm Týrıstıfıkasııa kartasynyń «TOP-50» nysandarynyń qataryna kirdi.
– Oblys ákiminiń qoldaýymen qysqy týrızm obektilerin qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jumystary júrgizilip jatyr. Mysaly, óńirdiń iri 5 demalys orny men Batys Altaı memlekettik qoryǵyn elektr energııasymen qamtamasyz etý úshin jańa elektr jelisiniń qurylysy iske asyrylýda. Ol jobanyń quny shamamen 1 mlrd teńgeni quraıdy. О́zderińizge málim, bıylǵy jyl koronavırýs pandemııasy jaǵdaıynda týrızm salasy úshin óte aýyr boldy. Degenmen monıtorıngtik toptardyń ruqsattary negizinde barlyq demalys oryndaryna kúsheıtilgen sanıtarlyq-epıdemııalyq tártipte jumys isteýge ruqsat berildi. Oblys boıynsha kirý-shyǵý shekteýlerine qaramastan, joldamalar arqyly týrıstik maqsattaǵy saıahattarǵa ruqsat berildi. Atalǵan is-sharalar kásipkerlerge qoldaý kórsetýge jáne oblys turǵyndaryn taza aýada demalýǵa, salaýatty ómir saltymen aınalysýǵa shaqyrýǵa baǵyttalǵan, – deıdi basqarma basshysy Marat Saıatuly.
Sonymen qatar qysqy týrızmdi damytý maqsatynda qazaqstandyq týroperatorlar jýrnalıster úshin aqparattyq týrlar ótkizý, beınerolıkter túsirip, olardy halyqaralyq telearnalarda kórsetý, týrıstik marshrýttar boıynsha kartalar men jolsiltemeler ázirleý jumystary júrgizildi. Týrızm salasynda jeke bıznes ashý, oǵan beriletin memlekettik qoldaý sharalary boıynsha da arnaıy anyqtama qujattary ázirlendi.
Oblys qonaqtary qysqy týrızm obektilerimen jáne 40-qa jýyq týrıstik marshrýttarmen visiteast.kz resmı týrıstik portaly arqyly tanysa alady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy