Kezinde mashınkamen jazylǵan arhıvterdegi qujattardyń mátinderin kompıýterge qaıta túsirý aýqymdy iske aınalǵaly qashan. Ásirese qazaq tilindegi mátinderdi kompıýterge túsirgende ana tilimizge ǵana tán toǵyz áripti tanymaı, ábigerge salady. Al qoljazbalardyń elektrondy nusqasyn jasaý tipti azap. Sebebi qaıtadan kompıýterde terip otyrý kerek. 11-synyp oqýshysy Alar Berikulynyń arqasynda osy jumys jeńildeıtin sekildi. О́ıtkeni ol qolmen jazylǵan mátinderdi oqyp, elektrondy nusqasyn jyldam jasap beretin mobıldi qosymsha oılap tapty.
Alar asýy asqaq Alar Pavlodar qalasyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan «Jas daryn» mektebiniń sońǵy synybynda oqıdy. Qashyqtan oqytýǵa kóshýdiń bir paıdasy, ol keıingi ýaqytta kompıýterde kóbirek jumys isteıtin boldy. Ony shabyttandyrǵan – qoljazbalardy tanýǵa arnalǵan qosymshany iske qosý týraly erekshe ıdeıasy edi.
– Biz birinshi mátindi fotoǵa túsirip alamyz, qajetti sózdi tańdaımyz. Qosymsha bizge sol sózdi oqyp, elektrondy nusqasyn shyǵaryp beredi. Jalpy munda tutas mátinniń sıfrly nusqasyn alýǵa da bolady. Baǵdarlama qazirdiń ózinde sózderdi 60-70 paıyzǵa deıin qatesiz oqı alady. Aldaǵy ýaqytta jetildirý jumystaryn júrgizý kerek. О́ıtkeni bul – ázirge ǵylymı joba negizinde ázirlengen prototıp. Bitirýshi túlek bolǵandyqtan áli jaı úlgi kúıinde turǵan qosymshany tolyq aıaqtap, kommersııalyq jobaǵa aınaldyrýǵa ýaqyt tapshy. Bolashaqta IT salasyna oqýǵa túskim keledi. Al mobıldi qosymshama qatysty josparyma kelsem, oǵan bastapqy áripterdi jazǵan soń odan keıingi sózdi avtomatty túrde taba alatyndaı etip jetildirgim keledi. Máselen, siz qazaqsha pernetaqtany qoldanǵanda «S» árpin terseńiz, «sálem» degen sózdi usynady ǵoı, sol sekildi. Negizi maǵan osy ıdeıany iske asyrýyma S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetindegi ǵylymı jetekshim kómektesti, – deıdi ónertapqysh oqýshy.
Shynynda baspa áripterimen jazylǵan mátinderdi emes, dál qolmen jazylǵan jazbalardy oqı alatyn mobıldi qosymsha týraly ıdeıany Alardyń ǵylymı jetekshisi Darııa Ábikenova usynǵan. Ol alǵyr oıly oqýshynyń birneshe nusqa ishinde osy mobıldi qosymshany janyna jaqyn kórgenin jetkizdi.
– Alar bizdiń ýnıversıtetke ótken qyrkúıek aıynda kelip IT ınnovasııalyq jobalar baıqaýyna qatysýdy qalaıtynyn, oı jarysyna usynatyn birnárse oılap tabýǵa bekingenin aıtyp, soǵan saı baǵyt berýin surady. Birneshe nusqasyn, sheshilmegen problemalardy usyndym. Ol osy qosymshany tańdady. Negizi bul ıdeıa bizge ýnıversıtetimizdegi qajetti qujattardyń elektrondy nusqasyn jasaımyz dep ábigerge túskenimizden týdy. Aqıqatynda mundaı problema burynnan jumys istep kele jatqan árbir mekemege tanys qoı. Talaby zor bala kóbimiz kezigetin kedergini, birazyna tanys problemany sheshýge bel baılady. Biz kómektestik. Kóptegen ǵylymı maqalany, túrli ádebıetti oqydyq. Baǵdarlamalaý mamandarymen konsılıým qurdyq. Nátıjesinde Alar qolmen jazylǵan áripti tanıtyn júıeni jasaı aldy. Jumysymyzdyń basty ereksheligi – qazaqsha áripterdi tanýǵa baǵyttalǵanynda. Árıne qıyndyqtar boldy. О́ıtkeni mobıldi qosymsha neırondy jeli tehnologııasy boıynsha jumys isteıdi. Al bul baǵytty zerttep júrgen IT mamandar óńirde múlde joq, – dedi D.Ábikenova.
Keıipkerimiz oblystyq IT ınnovasııaly jobalar baıqaýynda osy eńbegimen I oryndy jeńip aldy jáne respýblıkalyq baıqaýǵa jobasyn tapsyryp qoıdy.