AQSh-tyń jańa saılanǵan prezıdenti Djo Baıden halyq aldynda adal qyzmet etýge ant berip, qyzmetine kiristi. Bul AQSh Prezıdenti ákimshiligindegi birqatar laýazymdy tulǵa da aýystyryldy degen sóz. Sonyń ishinde vıse-prezıdent laýazymyna Kamala Harrıs keldi. Basylymdar vıse-prezıdent qyzmetine AQSh tarıhynda alǵash ret áıeldiń taǵaıyndalǵanyn jazýda. Osy oraıda atalǵan qyzmetke baq synasqan áıel saıasatkerlerge sholý jasaýdy jón kórdik.
Búgingi kúnniń basty taqyrybynyń biri – Kamala Harrıske bir toqtalaıyq. Arǵy tegi úndi-ıamaıka násilinen tamyr tartatyn demokrat saıasatker 56 jasta. Kalıfornııa shtatynda týyp, Hoýard, Kalıfornııa ýnıversıtetterinde bilim alǵan.
Saıasatqa kelmesten buryn advokat bolyp qyzmet etken. Bertin kele Demokratııalyq partııanyń jaryq juldyzyna aınaldy. Djo Baıden ony «halyqqa qyzmet etip júrgen birden-bir azamat» dep atap, ony eldegi ekinshi adam retinde taǵaıyndady.
Demokratııanyń otany sanalatyn AQSh áli de genderlik teńdiktiń jyryn jyrlap keledi. Alaıda tarıhqa sheginis jasaıtyn bolsaq, sonaý 1848 jyly da prezıdenttikke úmitkerler qatarynda áıel kandıdat kóringen. Lıýkresııa Koffın Mott Azattyq partııasy atynan prezıdenttikke, vıse-prezıdenttikke úmitker boldy.
Odan keıin tarıhta Vıktorııa Ýdhýl degen áıel týraly da sondaı derek bar. 1872 jyly memleket basshylyǵyna úmitti saıasatkerdiń sol tartysta jeńilis tabýyn kóbi kandıdatqa qoıylatyn talaptyń biri – jas shamasy jetpeýinde deıdi. Keıbireýler másele jasta bolmaǵanyn jazady. Degenmen bul oqıǵa áıelderdiń saıasatqa burynnan-aq talasy bolǵanyn aıqyn dáleldep tur.
Negizinen, Vıktorııa Ýdhýl baspager bolǵan degen málimet bar. О́ziniń ápkelerimen birge jańalyqqa, revolıýsııaǵa qushtar bolǵan. Prezıdenttikke úmitkerlikpen qatar, Wall Street-tegi alǵashqy brokerlerdiń biri retinde tanylyp úlgergen. Saılaý qarsańynda Teń quqyqtar partııasynyń negizin qalaıdy. Saıası naýqan kezinde gazetke maqalalar jazyp, ony sol kezdegi áriptesteri durys qabyldamaı, synǵa ushyraıdy.
Odan keıin Lıýkresııa Koffın Mott Azattyq partııasy atynan prezıdenttikke, vıse-prezıdenttikke úmitker boldy. 1964 jylǵy saılaýda 25 paıyz daýys jınap, táýir nátıje kórsetedi.
1968 jyly Sharlen Mıtchel esimdi alǵashqy afroamerıkalyq áıel óz kandıdatýrasyn usynady. Ol – negizgi saılaýǵa shaqyrý alǵan alǵashqy áıel saıasatker. AQSh-tyń Kommýnıstik partııasynyń atynan qatysqan úmitker nebári 1 075 daýys jınaǵan.
1972 jyly Shırleı Chısholm men Tonı Natan ózara baq synasqan. 1988 jyldyń saılaýy Lenora Fýlanı degen úmitkermen este.
1984 jyly qytaılyq emmıgranttar otbasynan shyqqan Emma Ýong Mar vıse-prezıdent bolýǵa nıet bildiredi. Tabyssyz saılaýdan keıin de soǵysqa qarsy, femınıstik ıdeıasyna adal bolyp, sol jolda eleýli eńbek etedi.
1996 jáne 2000 jyldary saılaý bıýlletenderinde Ýınona Ladıýk esimi kórinedi. Mınnesota shtatynan shyqqan ekonomıst Jasyldar partııasy atynan úmitker retinde belgilenedi. Ol Ralf Naderdiń jaǵynda bolyp, ekeýi 2,7 paıyz, ıaǵnı 2,9 mıllıon daýys jınaıdy. Bul Jasyldar partııasynyń alǵash ret osynsha kóp daýys jınaýy edi. Bul jańa ǵasyrdaǵy genderlik teńdikpen birge demokratııanyń jańa kórinisi ispetti qabyldanǵan.
2008 jylǵy tartysty saılaýǵa AQSh-tyń burynǵy birinshi hanymy, Bıll Klıntonnyń áıeli Hıları Klınton qatysty. Demokrattardyń ókili, senator Klınton Barak Obamaǵa jol berse de, joǵary básekelestigimen este qaldy. Osy oraıda Hılları Klıntonnyń prezıdenttik debatqa qatysqan alǵashqy áıel ekenin eske sala ketken jón.
Hılları hanym odan keıin 2016 jyly Donald Tramptyń qarsylasy retinde taǵy da boı kórsetti.
Derekterge qarasaq, biz ataǵan kandıdattar kóbine 2-3 partııa ókilderi. Áýel basta qoldaýshylary az bolǵanymen, jyl óte birsypyra daýys jınap, aıtarlyqtaı nátıje kórsetkenin baıqaýǵa bolady.
Osy oraıda AQSh prezıdenti ákimshiliginde qyzmet etetin qandasymyz Ásel Tólenova týraly aıtpaı ketpeske bolmas. Baıden prezıdenttikke kelgeli onyń da qyzmeti joǵarylaǵany habarlandy.
20 qańtarda Ásel Prezıdent protokoly basshysynyń mindetin atqarýshy bolyp taǵaıyndaldy. Ol AQSh prezıdenti ákimshiliginde 15 jyldan beri qyzmet etedi. Barak Obamanyń kezinde qyzmetke kelip, 3 prezıdentpen qatar jumys istegen.
Qazaq qyzynyń qazirgi tegi Roberts eken. Dıplomatııalyq qyzmet mektebiniń túlegi, Edmýnd Ýolsh atyndaǵy Djordjtaýn ýnıversıtetiniń Halyqaralyq quqyq jáne uıymdar salasyndaǵy ǵylym bakalavry dárejesi bar. Otandasymyz aǵylshynshany aıtpaǵanda, qazaq, orys jáne japon tilderin meńgergen kórinedi.
Prezıdentti ulyqtaý rásiminde taǵaıyndalǵan Kamala Harrıs áıelder róli týraly sóz etýdi umytpady. Ol óz anasy Úndistannan qonys aýdarǵanda dál osy jaǵdaıdy boljamasa da, mundaı oqıǵanyń múmkin ekenin bilgen shyǵar degen oı aıtty. «Men búgin ózime deıingi áıelderdiń arqasynda ortalaryńda turmyn. 100 jyl buryn Konstıtýsııaǵa ózgeris engizý, 55 jyl buryn daýys berý quqyǵy úshin kúresken, demokratııany tý etken áıelderdiń kúshimen osyndamyn», dedi vıse-prezıdent.
1848 jyly Lıýkresııa Koffın Mott bastap, jyldar boıy jalǵasqan kúres keshe óz nátıjesin kórsetti. Ol eńbektiń esh emes ekenin bilý úshin eki ǵasyrǵa jýyq ýaqyt qajet boldy.