Keń-baıtaq elimizdiń kez kelgen óńirindegi sııaqty, tabıǵaty tamyljyǵan Býrabaıda da Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń esimimen tikeleı baılanysty áleýmettik nysandar jetkilikti. Solardyń qatarynda «Baldáýren» oqý-saýyqtyrý ortalyǵyn rıza kóńilmen aıtýǵa bolady. Nursultan Ábishulynyń tikeleı bastamasymen boı kótergen shattyq mekeni táýelsiz memleketimizdiń búldirshinderge jasaǵan baǵa jetpes bazarlyǵy desek jarasady.
Keń-baıtaq elimizdiń kez kelgen óńirindegi sııaqty, tabıǵaty tamyljyǵan Býrabaıda da Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń esimimen tikeleı baılanysty áleýmettik nysandar jetkilikti. Solardyń qatarynda «Baldáýren» oqý-saýyqtyrý ortalyǵyn rıza kóńilmen aıtýǵa bolady. Nursultan Ábishulynyń tikeleı bastamasymen boı kótergen shattyq mekeni táýelsiz memleketimizdiń búldirshinderge jasaǵan baǵa jetpes bazarlyǵy desek jarasady.
Búgingi kúni «Baldáýren» TMD elderi men Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy balalardyń demalysyn uıymdastyrý, saýyqtyrý jáne jasóspirimderdiń shyǵarmashylyq qabiletin damytýǵa qajetti barlyq jaǵdaıdy qamtamasyz etetin birden-bir mekeme sanalady. Jyl boıy úzdiksiz qyzmet atqaratyn ortalyq ár aýysymda 300 balany qabyldaıdy. Jalpy, on alty taqyryptyq aýysymda elimizdiń 4608 jasóspirimi memlekettik tapsyrys sheńberindegi klasterlik tárbıe júıesinen ótedi eken. Balalar armany alaýlaǵan ortalyqta oqý ozattaryn, olımpıada jeńimpazdaryn, sport pen shyǵarmashylyq baıqaýlardyń úzdikterin kezdestiresiz. Tańdaýlylar qatarynda balalar úıleriniń tárbıelenýshileri, múmkindigi shekteýli búldirshinder de kóptep sanalady. Munda balalardyń tolyqqandy demalysyn qamtamasyz etý, olardyń boıynda bilim men kreatıvti oılaý qabiletterimen qosa áleýmettik jaýapkershilik, patrıottyq sezim, azamattyq jáne adamgershilik prınsıpterin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jaǵdaılardyń barlyǵy qarastyrylǵan.
Oqý-tárbıe isimen 82 pedagog aınalysady. Sońǵy jyldary ortalyqta 14 oqý-ádistemelik qural daıyndalǵany muǵalimder biliktiliginiń joǵary ekendigin aıǵaqtaıdy. «Baldáýren» mektebindegi muǵalim – aqparattyq-kommýnıkatıvtik, pándik-modýldik oqytý tehnologııalaryn jetik meńgergen, ýaqytpen sanaspaıtyn tárbıeshi, ámbebap uıymdastyrýshy-ustaz. Sondyqtan, mundaǵy oqý sabaqtary dástúrli mektepterdegiden ózgeshe. Al, kitaphananyń 20 myńnan astam qory bilim kókjıegin keńite túsetini belgili. «Baldáýrendi» zamanaýı ǵylymı orda qataryna qosatyn sharalar tizbegi de san alýan. Máselen, osy jyldar aralyǵynda uıymdastyrylǵan 150 taqyryptyq aýysymda 80 myńnan astam bala, onyń ishinde 46 ult pen ulystyń ókilderi bilim alyp, elimizdiń tańdaýly oqý oryndarynyń stýdentteri atandy.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2005 jylǵy 25 shildede «Baldáýrenge» arnaıy kelip, «Dostyqtyń altyn kópiri» atty taqyryptyq aýysymǵa qatysýshy balalarmen kezdesýi aıtýly oqıǵa sanalady. Memleket basshysynyń sapary erteńgi bolashaǵymyzǵa, ortalyqtyń qyzmetine erekshe kóńil bóletininiń aıǵaǵy jáne bul jumystyń aıryqsha mańyzdylyǵyn kórsetedi. Nursultan Ábishuly «Baldáýrenge» izgi tilekti qoltańba jazyp, «Eýrazııa kindiginde» atty kitaby men elektrondy oqýlyqtardy tapsyrsa, balalar sımvolıkalyq «Tilek aǵashyn» syıǵa tartty.
Bolashaqqa qyzmet etetin ortalyqtyń ujymy Elbasy Joldaýyndaǵy myna bir tolǵanysty sózderdi basty murat sanaıdy: «...Bizdiń jas memleketimiz ósip-jetilip, kemeldenedi, bizdiń balalarymyz ben nemerelerimiz onymen birge erjetedi. Olar óz urpaǵynyń jaýapty da jigerli, bilim óresi bıik, densaýlyǵy myqty ókilderi bolady. Olar babalarynyń ıgi dástúrlerin saqtaı otyryp, qazirgi zamanǵy naryqtyq ekonomıka jaǵdaıynda jumys isteýge daıar bolady. Olar beıbit, gúldengen, jyldam órkendeý ústindegi, kúlli álemge áıgili ári syıly óz eliniń patrıottary bolady». Byltyr óziniń 10 jyldyǵyn atap ótken «Baldáýren» Elbasy talaptaryna saı eńbek etip, abyroı jınap otyr deýimizge ábden bolatyndaı.
– «Baldáýren» osynaý qysqa merzimde Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim keńistiginde laıyqty orynǵa kóterildi, – deıdi bizben áńgimesinde ortalyqtyń bas dırektory Muhıtdın Tólepbaı. – Ortalyqtyń áleýmettik mańyzy zor. Bizdegi árbir kún jeńiske jetý, jigerdi janý, kezdesip qalatyn úlkendi-kishili qıynshylyqtardy eńserý. Sebebi, árbir jeńis, ne kezekti jeńilis kóp nársege úıretedi. Únemi alǵa jyljýymyzdyń syry da osynda dep bilemin. Qurylǵan alǵashqy jyldyń ózinde balalardyń respýblıkalyq ekologııalyq forýmy, óner maıtalmandary Bıbigúl Tólegenovanyń, Bolat Aıýhanovtyń qatysýymen respýblıkalyq balalar shyǵarmashylyq ujymdarynyń «Boztorǵaı» baıqaýynyń ótkizilýi maqsatqa jetýdegi tabandylyqty aıqyndaıdy. Mundaı sharalar dástúrli sıpat alyp, jetildirile túsýde. Iаǵnı, bizdiń balalarymyz osynda ótkizgen árbir saǵaty men kúnin ózin únemi is ústinde kórsetýge, boıyndaǵy qarym-qýatyn asha bilýge, ıgilik ataýlyǵa daıyn ekendigin dáleldeýge tyrysady. Bizdiń búkil tabystarymyzdyń ózegi osynda.
«Baldáýrenniń» juldyzdy shaqtary úlgi alarlyq ónegelerge toly. Bizdiń jýrnalıstik arhıvimizde álemniń 7 memleketinen daryndy balalar qatysqan «Qazaqstan – ata jurtym, qasıetim – ana tilim» taqyrybyndaǵy halyqaralyq olımpıadadan, «Jyldyń eń úzdik uıymdastyrýshy-ustazy» baıqaýynan, «2030 jylǵy qurdastarǵa joldaý» estelik belgisiniń ornatylýynan, Halyqaralyq áleýmettik-pedagogıkalyq jármeńkesinen, «Jeńis jalaýynyń» kóshirmesin tapsyrý saltanatynan, VII qysqy Azıada oıyndary alaýy estafetasynan, 98 memleketten 526 oqýshy qatysqan 51-shi halyqaralyq olımpıadadan, ǵylymı-praktıkalyq konferensııalardan, sletterden, sımpozıýmdardan jazǵan maqala, habarlar kezdesedi. Árıne, hronologııalyq tizbe munymen shektelmeıtini belgili.
Býrabaıdaǵy ortalyq «Balalar demalysyn uıymdastyrýshylar qaýymdastyǵy» halyqaralyq uıymynyń quryltaıshysy, «European Quality» (Oksford qalasy, Ulybrıtanııa) Eýropalyq sapa halyqaralyq belgisiniń ıegeri, Halyqaralyq pedagogıkalyq oıyn baǵdarlamalary baıqaýynyń («Zýbrenok» lageri, Belarýs) úsh dúrkin bas júldegeri bolyp tabylady. Ujym músheleri TMD muǵalimderi men bilim qyzmetkerleriniń I sezine, Bolgarııadaǵy halyqaralyq forýmǵa delegat bolyp qatysty.
«Baldáýrenniń» halyqaralyq baılanystary da nyǵaıyp keledi. Býrabaıdaǵy ortalyqta Reseıdiń, Qytaıdyń, Qyrǵyzstannyń, Mońǵolııanyń, Ulybrıtanııanyń, Germanııanyń, О́zbekstan men Vengrııanyń balalary qyzyqty demalystaryn ótkizdi. Bıylǵy 11 naýryzda «Baldáýren» Belorýssııadaǵy «Zýbrenok» ulttyq balalardy saýyqtyrý ortalyǵymen tuńǵysh onlaın-baılanys májilisin ótkizdi. Onda «Úzdik bolý ońaı ma?» taqyrybynda pikir alysý órbidi. Al, 14 maýsymdaǵy tikeleı telekópir baılanysynda Omby jáne Bishkek qalalaryndaǵy qazaq dıasporasymen «Sóıle, tilim!» ataýyndaǵy suhbat júrgizildi. Sondaı-aq, respýblıkalyq ortalyq bazasynda elimizdiń pedagogıkalyq JOO stýdentteri tájirıbe jınaqtasa, Polsha, Reseı, Fınlıandııa, Chehııa stýdentteri mamandyqqa mashyqtaný kýrstarynan ótti. «Baldáýrenniń» qonaqjaı shańyraǵynda ǵaryshker Talǵat Musabaev, Qazaqstannyń halyq jazýshysy Farıza Ońǵarsynova, shahmattan álem chempıony Dármen Sádýaqasov, bokstan Olımpıada jeńimpazy Baqyt Sársekbaev, ınternasıonalıst-jaýynger, qoǵam qaıratkeri Baqytbek Smaǵulov, ánshi Nurǵalı Núsipjanov, sazger Marat Omarov, Reseı Memlekettik Dýmasynyń áleýmettik saıasat jónindegi komıssııa tóraıymy Z.Dragýnkına, Reseı Ulttyq mýzyka akademııasynyń prezıdenti V.Krýglov sheberlik-synyptaryn uıymdastyrdy. Munyń ózi balalardyń tanymal tulǵalarmen erkin suhbattasýyna, olardyń baǵa jetpes tájirıbelerin qabyldaýǵa, ózderiniń ıntellektýaldyq jáne mádenı deńgeıin kóterýine jasalǵan qundy múmkindik bolyp tabylady.
Osy jaǵdaılardyń ózi «Baldáýrenniń» respýblıkadaǵy balalar demalysyn uıymdastyrýdaǵy kóshbasshy ári el maqtanyshyna aınalǵandyǵyn, eńbekqor ujymnyń Qyrymdaǵy «Artek», Krasnodar ólkesindegi «Orlenok», Belorýssııadaǵy «Zýbrenok» halyqaralyq lagerlerimen terezesi teń ekendigin dáleldeıdi. О́zge memleketterdegi balalardyń oqý-saýyqtyrý ortalyǵynyń birde-biri Memleket basshysynyń tikeleı bastamashyldyǵymen qurylǵan emes. Endeshe, onyń qyzmetine erekshe kóńil bólý qajet dep sanaımyz. Máselen, «Baldáýrenge» halyqaralyq mártebe beretin ýaqyt jetti emes pe?
Búgingi «Baldáýren» nebári 8,6 gektar aýmaqta qysylyp tur. Qazirshe munda qosymsha sport alańdary, muz aıdyny, at maneji, akvapark, lazerlik shoý, kásibı dybys jazý stýdııasy, keńeıtilgen murajaı sııaqty qajettilikter qamtamasyz etilmeýde. Al, joǵaryda atalǵan «Zýbrenok» 76 gektardy, «Artek» 286 gektardy, «Orlenok» 162 gektardy erkin jaılap otyr. Bizdegi jalǵyz ortalyq jylyna ári barǵanda 3 myńǵa jeter-jetpes balany qabyldaıdy, ıaǵnı elimizdegi 672 oqýshynyń bireýi ǵana «Baldáýrenge» barý múmkindigin alady. Ony keńeıtý Býrabaıda múmkin bolmaǵannyń ózinde respýblıkamyzdyń basqa aımaqtarynda osy úlgidegi bólimsheler ashý týraly usynys qoldaýǵa laıyqty dep sanaımyz. Sonda respýblıkamyzdaǵy balalar men jasóspirimder demalysyn uıymdastyrýdyń tıimdi qurylymy – ortalyq alıansty qurýǵa múmkindik týar edi.
Buǵan qosymsha, respýblıkalyq derekter boıynsha, jazǵy maýsymda shamamen 785 balalardy saýyqtyrý ortalyqtary uıymdastyrylady. Onyń jumysyna júz myńnyń mańaıynda pedagogter, stýdentter, volonterler tartylady. Jyl sanap kásibı mamandarǵa degen suranys arta túsetini belgili. Sondyqtan, QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligine joldanǵan «Baldáýrenniń» janynan JOO nemese kolledj ashý jónindegi usynys oń sheshimin tapsa, nur ústine nur bolmaq.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
Aqmola oblysy.