Qabilettilerge qamqorshy qoǵamdyq qor

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasynda: «Básekege qabiletti damyǵan memleket bolý úshin biz saýattylyǵy joǵary elge aınalýymyz kerek. Qazirgi álemde jaı ǵana jappaı saýattylyq jetkiliksiz bolyp qalǵaly qashan. Bizdiń azamattarymyz únemi eń ozyq jabdyqtarmen jáne eń zamanaýı óndiristerde jumys jasaý mashyǵyn meńgerýge daıyn bolýǵa tıis», dep búgin men keleshekte atqarar isterdiń naqty baǵyt-baǵdaryn aıqyndap berdi. Osy údeden qazirdiń ózinde shyǵa bastaǵan irgeli bilim ordalarynyń biri emes, beregeıi dep «Nursultan Nazarbaevtyń Bilim berý qory» qoǵamdyq qoryna qarasty oqý mekemeleri desek, artyq aıtqandyq emes. Endigi jerde biz osy bilim oryndary týraly oqyrmandarǵa málimet bere ketsek deımiz.

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasynda: «Básekege qabiletti damyǵan memleket bolý úshin biz saýattylyǵy joǵary elge aınalýymyz kerek. Qazirgi álemde jaı ǵana jappaı saýattylyq jetkiliksiz bolyp qalǵaly qashan. Bizdiń azamattarymyz únemi eń ozyq jabdyqtarmen jáne eń zamanaýı óndiristerde jumys jasaý mashyǵyn meńgerýge daıyn bolýǵa tıis», dep búgin men keleshekte atqarar isterdiń naqty baǵyt-baǵdaryn aıqyndap berdi. Osy údeden qazirdiń ózinde shyǵa bastaǵan irgeli bilim ordalarynyń biri emes, beregeıi dep «Nursultan Nazarbaevtyń Bilim berý qory» qoǵamdyq qoryna qarasty oqý mekemeleri desek, artyq aıtqandyq emes. Endigi jerde biz osy bilim oryndary týraly oqyrmandarǵa málimet bere ketsek deımiz.

«Nursultan Nazarbaevtyń Bilim berý qory» qoǵamdyq qory Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń bas­tamasymen 1998 jyldyń 15 jel­toqsanynda quryldy. Qordyń maqsaty – Qazaq eliniń oqý júıesin halyqaralyq standarttarǵa sáıkes damytýǵa qoldaý kórsetý, álemdik bilim keńistigine birtindep ený. Biregeı Qor basshylyǵymen Almaty jáne Astana qalalarynda halyqaralyq «Mıras» mektepteri, Almaty halyqaralyq mektebi, Astana qalasynda «Mıras» balalar baqshasy, mamandandyrylǵan «Arystan» lıseıi belsendi qyzmet etýde.

Qor mektepteri barlyq úsh deń­geı boıynsha Halyqaralyq bakala­v­rıat­tyń bilim berý baǵdarla­mala­ry av­torızasııasynan oıdaǵydaı ótken. So­nymen qatar, halyqaralyq uıym­dar­dyń akkredıtasııasynan da joǵa­ry baǵa alǵan. Qor mektepterine 2012 jyl­dyń aqpan aıynda Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Úkimetiniń qaýlysymen ha­lyqaralyq mektep mártebesi beri­lip­ti.

Mamandandyrylǵan «Arystan» lıseıi – qordyń áleýmettik jobasy, ol qaıyrymdylyq negizde júzege asyrylady. Lıseıge qabyldaý kezinde basymdylyq nashar jáne kópbalaly otbasylarynan shyqqan balalarǵa beriletinin aıta ketýdi paryz sanaımyz. 2007 jyly Aqtaý qalasynda Mańǵystaý oblysy ákimdigimen, Kvaerner Caspian Fabrication norveg óndiristik kompanııasymen jáne RKK-men birlestikte Aqtaý trenıng ortalyǵy (ATO) quryldy. Onyń qyzmeti munaı-gaz salasy úshin halyqaralyq standarttarǵa sáıkes jumysshy mamandaryn daıyndaý jáne sertıfıkattaýǵa baǵyttalǵan. Qazirgi tańda Almaty jáne Atyraý qalalarynda eki ınnovasııalyq «Mıras» balabaqshalaryn salý jumy­sy júrip jatyr.

Qoǵamdyq qor fılıaly – Astana qalasyndaǵy «Mıras» halyqaralyq mektebi 1999 jyldyń qyrkúıeginde ashyldy. Mekteptiń bilim berý baǵdarlamasynyń basty ereksheligi oqýshylardyń zertteý jáne pánaralyq jobalaý is-áreketin uıymdastyrý bolyp tabylady jáne zamanaýı bilim berý tujyrymdamasynyń negizgi úsh qaǵıdasyn: birtutas oqytý, kommýnıkatıvtik quzyrettilik pen mádenıetaralyq habardarlyǵyn qalyptastyrý ustanymdaryn basshylyqqa alady.

Mektep túlekteri jyl saıyn Biryńǵaı ulttyq testileý qory­tyn­dysy boıynsha turaqty túrde joǵary nátıje kórsetip keledi. Bitirýshiler Almaty jáne Astana qalalaryndaǵy joǵary oqý oryndarynda, Reseı, Ulybrıtanııa, Fransııa, Shveısarııa, BAÁ, QHR, AQSh, Chehııa elderindegi joǵary oqý oryndarynda bilim alýda. Al Almaty qalasyndaǵy «Mıras» halyqaralyq mektebi de 1999 jyly otandyq jáne halyqaralyq bilim berý tájirıbelerin kiriktiretin ınnovasııalyq bilim berý modelin qurý maqsatynda ashyldy. Qazirgi ýaqytta mektep Qazaqstandaǵy eki halyqaralyq mekteptiń biri jáne Halyqaralyq bakalavrıattyń (IB) barlyq úsh deńgeıi: bastaýysh (RÝR), negizgi (MÝR) jáne joǵary (DP) mektep baǵdarlamalary boıynsha avtorızasııadan ótken álemdegi 3462 bilim uıalarynyń arasynda 203-shi orynda tur. Osynyń ózinen-aq bul bilim ordasynyń qarym-qabiletiniń qandaı ekenin kórý qıyn bolmasa kerek.

Almaty qalasyndaǵy Halyqaralyq mektep (AHM) 2000 jyldan bastap «Nursultan Nazarbaevtyń Bilim berý Qory» qoǵamdyq qorynyń fılıaly bolyp tabylady. Mektep tulǵanyń ózin ózi damytýyna jáne ózin ózi kórsete alýyna jaǵdaı jasap otyrady. Mektep erekshe ádistemelik ortalyq deýge boldy. Onyń bazasynda respýblıka jáne qala muǵalimderi úshin oqytý semınarlary, konferensııalar ótkizý dástúrge aınalǵan.

Endigi áńgime jelisin joǵaryda aıtqan «Arystan» lıseıine qatysty órbiter bolsaq, bul mektep áskerı tártipke qurylǵan, fızıka, matematıka, ınformatıka, aǵylshyn jáne qazaq tilderin tereńdetip oqytatyn ınternat tıpti memlekettik emes orta bilim beretin oqý orny. Lıseı 2011 jyldan beri jumys jasap keledi. Lıseıde Qazaqstannyń barlyq óńirinen kelgen 9-11 synyptardyń er balalary oqıdy. Mektepke qabyldaý konkýrstyq negizde júzege asyrylady. Oqýshylardyń bilim alýy jáne jatyp oqýy úshin Almaty qalasynyń tóńiregindegi Ile Alataýynyń bókte­rinde zamanaýı talapqa saı keshen salynǵan. Áskerı tártip, áskerı is negizderin tereńirek meńgerýdi qamtamasyz etetin mamandandyrylǵan oqytý baǵdarlamasy temirdeı tártiptilikte, uıymshyldyqta jáne ózine degen senimdilikti boılaryna darytyp, oılaryna qondyrýǵa negizdelgen. Aǵymdaǵy jyldyń sáýir aıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Arystan» lıseıinde bolǵan edi. Memleket basshysy lıseılikterdiń ant qabyldaýyna baılanysty saltanatty is-sharaǵa qatysyp, oqý ornynyń jumysyna joǵary baǵa berdi.

Astana qalasyndaǵy «Mıras» bala­baqshasy týraly áńgime qozǵasaq, 2004 jyldan beri jumys istep kele­di. Balalardy tárbıeleý jáne oqytý qazaq jáne orys tilderinde júre­di. Bilim berý qyzmetiniń bas­ty erekshelikteri: balamen jeke ju­­mys júzege asyrylady; bilim be­rý prosesin uıymdastyrýdyń ınno­vasııalyq formalary qoldany­lady; negizgi sabaqtar zertteý jáne úıirme jumystarymen úılestiriledi; árekettiń ár túri kiriktirile qolda­ny­lady; t.b.

Halyqaralyq bıznes ýnıversı­teti (UIB) 1992 jyly qurylǵan, bakalavrıat, magıstratýra, doktorantýra (PhD), sondaı-aq, MBA jáne DBA baǵdarlamalarynyń kómegimen bıznes-bilim boıynsha ekonomıkalyq, tehnıkalyq jáne gýmanıtarlyq salalardyń mamandaryn daıyndaıdy.

Halyqaralyq Bıznes ýnıversıteti (UIB) QR Bilim jáne ǵylym mınıstr­liginiń attestasııasynan jáne ǵylymı uıym retinde ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq áreketke qatysý úshin akkredıtasııadan ótken. UIB Bilim berý sapasyn qamtamasyz etýdegi qazaqstandyq táýelsiz agenttikten (BSQA), «Qarjy jáne ekonomıka» bilim berý baǵdarlamalary boıynsha Avstrııalyq sapa jónindegi agenttikten (AustrianQualityAgency-AQA) akkredıtasııalanǵan.

UIB stýdentter men oqytý­shy­lardyń akademııalyq mobıldiligine, sondaı-aq eki dıplomdyq bilim berý baǵdarlamalary boıynsha halyqaralyq yntymaqtastyqty damytý máselesine baılanysty seriktes joǵary oqý oryndarymen memorandým jasaǵan. Ýnıversıtet seriktesteri arasynda: Aqparattyq júıe jáne menedjment ınstıtýty (Latvııa, Rıga), Iаn Amos Komenskıı ýnıversıteti (Cheh Respýblıkasy, Praga), Shyǵys-Qytaı Polıtologııa jáne quqyq ýnıversıteti (Shanhaı), Halyqaralyq joǵary bıznes mektebi (Máskeý) bar.

Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıteti – Qazaqstandaǵy alǵashqy IT ýnıversıtet. 2009 jyl­dyń sáýirinde Elbasy tapsyrmasyna sáıkes ashylǵan. Tórt jyl ishinde oqý orny­nyń stýdentteri olımpıadalarǵa, jarystarǵa, ınno­vasııalyq kórmelerge belsendi qaty­syp, júldeli oryndardan kóri­nip otyrǵanynan habardarmyz. Ha­lyq­aralyq IT ýnıversıteti sala­lyq tehnologııalardan ǵana emes, ozyq menedj­mentten, ekonomıkadan bilimi bar, kommýnıkatıvti daǵdylarmen jáne aǵylshyn tilinen tereń bilimmen qarý­lanǵan jańa býyn mamandaryn daıyndaıdy.

Bilim qory halyqaralyq uıym­darmen, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy shetel ókildikterimen, mekteptermen jáne ýnıversıtettermen ynty­maqtastyqta jumys jasaıdy.

Qordyń damý perspektıvalaryna keletin bolsaq birinshi – ınnovasııalyq bilim berý uıymdarynyń jelisin keńeıtý; ekinshi – fılıaldarynyń oqytý ınfraqurylymdaryn damytý; úshinshi – Otanymyzdaǵy joǵary bilim salasynda ınnovasııalyq bilim berý jobalaryn damytýǵa qoldaý kórsetý; tórtinshi – taıaý jáne alys shetelderdegi halyqaralyq mekteptermen jáne ýnıversıtettermen, bilim berý uıymdarymen yntymaqtastyq aıasyn keńeıtý; besinshi – elimizdegi jáne TMD memleketteriniń bilim berý júıesinde Qordyń halyqaralyq mektepteriniń is-tájirıbesin taratý.

Bir sózben aıtqanda, qor zaman talabyna saı jas urpaqqa bilim berip otyrǵan birden-bir mekemeler jelisi dep aıta alamyz.

Súleımen MÁMET,

«Egemen Qazaqstan».