Táýelsizdik merekesi qarsańynda atap aıtqanda, ústimizdegi jyldyń 13 jeltoqsanynda «QazTransOıl» AQ jáne «Qazaqstan-Qytaı munaı qubyry» JShS Qaraǵandy oblysyndaǵy Shet aýdanynyń Aqadyr kentindegi №8 jáne Almaty oblysyndaǵy №10 munaı aıdaý stansalaryn paıdalanýǵa qabyldady. Bul eki stansa «Atasý – Alashańqaı» eksporttyq munaı qubyry boıynda ornalasqan jáne jylyna 20 mıllıon tonna ónimdi tasymaldaýǵa arnalǵan.
Táýelsizdik merekesi qarsańynda atap aıtqanda, ústimizdegi jyldyń 13 jeltoqsanynda «QazTransOıl» AQ jáne «Qazaqstan-Qytaı munaı qubyry» JShS Qaraǵandy oblysyndaǵy Shet aýdanynyń Aqadyr kentindegi №8 jáne Almaty oblysyndaǵy №10 munaı aıdaý stansalaryn paıdalanýǵa qabyldady. Bul eki stansa «Atasý – Alashańqaı» eksporttyq munaı qubyry boıynda ornalasqan jáne jylyna 20 mıllıon tonna ónimdi tasymaldaýǵa arnalǵan.
Atalǵan qubyr jelisi Qazaqstan – Qytaı magıstraldy munaı qubyrlary jalpy júıesiniń bóligi bolyp tabylady, onyń qurylysy eki kezeńde salynýda. Birinshi kezeń sheńberinde 2003 jyly «Keńqııaq – Atyraý» munaı qubyry jáne 2006 jyly «Atasý –Alashańqaı» munaı qubyry salynǵan bolatyn. Al ekinshi kezeńdi júzege asyrý ózine júıeniń qoldanystaǵy ótkizý qabiletin eki esege arttyrýdy kirgizedi jáne Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy úkimetteri arasyndaǵy munaı jáne gaz salasyndaǵy yntymaqtastyqty jan-jaqty damytý týraly 2004 jylǵy 17 mamyrdaǵy Aralyq kelisimine sáıkes júrgizilýde.
Saltanatty ashylý rásiminde «QazTransOıl» AQ jobalardy basqarý departamentiniń dırektory Dýlat Sembın atap ótkendeı, «Atasý – Alashańqaı» munaı qubyry tartylǵan kezden bastap, ıaǵnı 2006 jyldan 2012 jyldyń sońyna deıin onyń boıymen 52,1 mıllıon tonna munaı tasymaldandy. Al bıylǵy 11 aıda munaı qotarý kólemi 10,9 mıllıon tonnany qurady.
«Qazaqstan-Qytaı munaı qubyry» JShS bas dırektory Go I myrza óz sózinde atap kórsetkendeı, osynaý iri joba eki memleket arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanysty ǵana emes, sonymen birge tatý kórshilik, ózara dostyq qarym-qatynasty qalyptastyryp, nyǵaıtyp otyr. Qos nysandy tapsyrysqa sáıkes salyp, mejeli merziminde paıdalanýǵa usynǵan «KazStroıServıs» AQ ónerkásiptik qurylys jónindegi jetekshisi Shaısmaıl Gasanov qurylysshylardyń óz mindetterin halyqaralyq standarttarǵa saı oryndaýǵa kúsh jumyldyryp, joǵary deńgeıden qóringenderin atady.
– Aýdanymyzdyń aýmaǵynda irgeli óndiris oshaǵynyń oryn teýip, qýatyn arttyrýy jurtshylyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıynyń jaqsara túsýine úlken yqpalyn tıgizip otyr. Bul rette jergilikti turǵyndardy jumyspen qamtýǵa qolaıly jaǵdaıdyń jasalýy qýantady. Jasyratyny joq, buryn jeke aýdan bolǵan óńirde jumyssyzdyq kúrdeli másele kúıinde qalyp kelgen edi. Aqadyr kenti óziniń ekinshi tynysy ashylýymen qatar, osy stansanyń paıda bolýy turǵyndardyń turmysyna jańa lep ákelgendeı boldy, – dedi Shet aýdany ákiminiń orynbasary Báken Tileýqulov. – Jumysshylar quramynyń bir bóligin aýdan jastary qurap otyr. Olardy oqytyp, daıyndyqtan ótkizýge de kúsh saldyq. Sondaı-aq, mundaı óndiristiń bolýy aýdan bıýdjetin tolyqtyrýǵa da kóp úles qosatyny sózsiz.
Biz ózimiz de tanysyp, bilgenimizdeı shynynda da stansa eńbekkerleri negizinen jas býyn ókilderinen turady eken. Solardyń biri – Zeıdin Ermek Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń tehnologııalyq kolledjin bitirgen soń munda birden jumysqa qabyldanypty. Al Atyraý munaı jáne gaz ınstıtýtynyń túlegi Sandyǵalı Sasaev ta eńbek jolyn aqadyrlyq zamandastarymen birge bastapty. Atalǵan oqý oryndaryn támamdaǵan olar «QazTransOılda» qosymsha mamandandyrylǵan daıyndyqtan da ótipti.
– Aqadyr kentindegi joldastarymnyń birazy qazir osynda eńbek etýde. Buǵan deıin kóbi Qaraǵandy, Jezqazǵan qalalarynda jumys istep júrgen bolatyn. Endi týyp-ósken ortalarynda eńbek jolyn jalǵastyryp júr. О́z mamandyǵyma baılanysty joǵary oqý ornynda syrttaı bilimimdi tereńdetý de oıymda bar. Buǵan kompanııa tarapynan qoldaý taptym, – deıdi Zeıdin.
Eldi mekenderden oqshaý, japan dalada oryn tepken jańa óndiris shaǵyn qalashyqtaı yqsham úı-ǵımarattarymen kóz tartady. Aınalasy tap-taza ári jınaqy. Áleýmettik-turmys jaǵdaıy da jaqsy ekeni birden seziledi. Qalashyqty aralap kórgenimizde iske qosylǵan munaı aıdaý stansasy nysandarynyń bári, sonyń ishinde dıspetcherlik baqylaý men basqarýdyń avtomattandyrylǵan zamanaýı júıeleri, elektr qýatyn kommersııalyq jaǵynan esepteý jelileri, órt pen gaz tutaný qaýpi tóngen kezde dabyl qaǵý jáne jedel sóndirý býyny sońǵy úlgidegi qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan. Munaı qabyldaý men aıdaý úderisteri de osyndaı qural-aspaptarmen atqarylady.
Jalpy «QazTransOıl» AQ munaı tasymaldaýshylar qajettilikterine saı keletin magıstraldy qubyrlar júıesin jan-jaqty damytýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý jumystaryn belsendi júrgizý ústinde. Al Aqadyrda iske qosylǵan osy stansa sonyń naqty bir dáleli. Kompanııa barlyq tutynýshylarǵa suıyq otyndy úzdiksiz jáne merzimdi tasymaldaýshy senimdi seriktes retinde bedelin jyldan-jylǵa bıiktetip otyrǵanymen belgili. Ony osy saladaǵy yntymaqtastyqty tereńdetýdiń, tranzıttik tasymaldy ulǵaıtýdyń jańa arnalaryn qalyptastyrýshy tutqa, ekijaqty ózara is-qımyldy úılestirýdiń uıytqysy dese de bolady. Tranzıttik tasymal demekshi, Reseıdiń Sibir munaıy da Qytaıǵa Aqadyr arqyly ótpek.
Osy oraıda joǵaryda atap aıtqanymyzdaı, «Keńqııaq – Atyraý», «Atasý – Alashańqaı» jáne «Keńqııaq – Qumkól» munaı qubyrlary tartylǵan bolatyn. Kezekte «Keńqııaq – Atyraý» tarmaǵynda jáne «Keńqııaq – Qumkól» bóliginde qosymsha sorǵy stansasyn salý jobalanyp otyr. Biraq jumys munymen bitpeıdi. «Qumkól – Qaraqoıyn» jáne «Qaraqoıyn – Atasý» munaı qubyrlarynyń ótkizý qabilettigin arttyrý da jalǵastyrylady.
Elimiz ekonomıkasy áleýetiniń kúsheıýine, strategııalyq seriktestikti nyǵaıtýǵa ózindik úlesi úlken kompanııa jyldan-jylǵa aýqymdy jobalardy júzege asyrýda. Olardyń ishinde jyl saıyn júk aınalymy kórsetkishteri men taza kiristi ulǵaıtý, magıstraldyq munaı qubyry ulttyq operator mártebesine qol jetkizýi, halyqtyq IPO baǵdarlamasyna sátti qatysý men jańa ınvestorlardy tartýy «QazTransOıldyń» shyn mánindegi kompanııa ekendiginde shúbá joq.
Aıqyn NESIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Qaraǵandy oblysy,
Shet aýdany.