Toıshyl, toı jasaýǵa beıim turatyn halyqpyz. Sonyń saldary shyǵar barlyq úlkendi-kishili qalalarymyzda meıramhana men toıhana qaptap ketti. Bul koronavırýs pandemııasyna deıin jeke bıznestiń tabysty mol túsiretin túri bolyp kelgeni anyq. Qaı jerde de otbasylyq sharalar men banketter ótkizý úshin arnaıy turǵyzylǵan nysandar kóp bolǵanyna qaramastan, sol oryndar bos bolmaı, turǵyndar bes-alty aı, tipti bir jyl buryn suranys berip kelgenine kýámiz.
Qalaı desek te júzdegen adam shaqyryp, as ta tók toı jasaý dástúrimizdiń tizginin tarta almaı kelgenimiz ras. Qarjylyq jaǵdaıy kótermese, bankten nesıe alyp toı jasaıtyn aǵaıyndardyń da qarasy az bolǵan joq. Áıtse de keıin ony óteı almaı qınalǵan jandardyń is-áreketine ne deýge bolady? Bul kezde toıdy esepsiz mol shyǵyn jumsamaı, mándi de sándi, etek-jeńin jınaqy etip ótkizgen jón dep ún qatqan bılik pen zııaly qaýymnyń qabyrǵaly ókilderine eshkim qulaq asa qoıǵan joq. Osy oraıda halqymyzdyń toıshyldyǵy bıznes ókilderiniń oń jambasyna dóp kelgeni de shyndyq. Toı jasaýǵa arnalǵan ǵımarattardyń kúrt kóbeıip ketýiniń syry da osynda.
Árıne, toı ótkizý, jaqsylyqty dastarhan basynda kóppen bólisýdiń esh aıyby joq. Másele shekten tys daraqylyqqa jol bermeýde bolsa kerek. Ashyǵyn aıtqanda, tek ótken jyldyń aqpan-naýryz aılarynda koronavırýs indeti elimizge sheńgelin sala bastaǵan tusta ǵana 200-300 adam shaqyryp, toı ótkizý ádetinen aryla bastadyq. Meıramhanalarda ótkiziletin toılar kúrt tyıyldy. Qazir olardyń bári qańyrap bos tur. Bul nysandardyń birqatary indet kelgen kezge deıin nesıelik qarajat esebinen salynǵany belgili bolyp otyr. Búginde sáni men saltanaty kelisken záýlim toıhana ǵımarattaryn ustap turýdyń ózi olardyń ıelerine ájeptáýir shyǵyn keltiretini daýsyz.
Mundaıda ne isteý kerek? Bul rette ótken jyly Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblystarynda oryn alǵan kásipkerler narazylyǵynyń sebebine nazar aýdarǵan jón sekildi. Olar atalǵan óńirlerdiń bas sanıtar dárigerleriniń atyna úndeý joldap, óz bıznesteri bolyp tabylatyn toıhanalar men meıramhanalardyń qyzmet jasaýyna ruqsat berilýin talap etken edi.
Talas joq, olardyń janaıqaıyn túsinýge bolady. О́ıtkeni bıznestiń aty – bıznes. Eger ol tabys ákelmese, quny kók tıyn. Áıtse de adam ólimine ákelip soqtyratyn qaterli indet jaǵdaıynda jeke kásip ıeleriniń talabyn oryndaýdyń eshqandaı qısyny joq ekendigi de aıan. Osy oraıda shyǵynǵa batpaýdyń basty joly toı jasaýǵa ruqsat alý emes, ózge tásil ekendigine bıznes ókilderiniń nazaryn aýdarǵymyz keledi.
Buǵan mysal retinde Oral qalasynda ózine de, ózgege de tıimdi tásildi taba bilgen «Aq bosaǵa» toıhanasy ıeleriniń sheshimin aıtýǵa bolady. Olar atalǵan toıhananyń qyzmetin ózgertip, ony turǵyndardyń ózge suranystary men muqtajdaryn óteıtin orynǵa aınaldyrdy. Qazir munda tutynýshylar ózderine qajetti elektr taýarlary men úı turmysynda paıdalanylatyn ózge de qural jabdyqtardy satyp ala alady. Bul bastama ózge meırahmana ıelerine oı salsa, quba-qup.
Álemdi jaılaǵan pandemııa qoǵamdyq qarym-qatynastar men ómir súrý saltymyzǵa óz túzetýlerin engize bastady. Sonyń biri – qarjy jaǵdaıy kelsin-kelmesin júzdegen adam shaqyryp, básekelese toı ótkizý dástúrine toqsaýyl qoıylýy. Taıaý ýaqytta mundaı toı bola qoımaıtyny da belgili bolyp otyr. Sondyqtan da «Aq bosaǵa» toıhana ıeleriniń tyń sheshimi quptaýǵa da, qoldaýǵa da ábden laıyqty.
ORAL