Shetelde turatyn qazaq jastary Qazaqstanǵa kelip bilim ala almaı, pushaıman bolyp júr. Otanyma kelip oqysam degen jastardyń aldynan túrli kedergiler shyǵady. Bul kedergini jasap júrgen ózimizdiń bedeldi joǵary oqý oryndary. Osylaı dep shaǵymdanǵan belsendiler Almatyda arnaıy bas qosý ótkizip, oılaryn ortaǵa saldy.
Sharany uıymdastyrǵan «Halyqaralyq Atajurt jastary» qoǵamdyq birlestigi ókilderiniń aıtýynsha, 2000 jyldan bastap atamekenge kelip bilim alǵysy keletin jastar sany kúrt artqan. Memleket barlyǵyna birdeı grant úlestirýge shamasy jetpeı, jyl saıyn 1000 grant bólip kele jatyr. Endi otandyq ýnıversıtetter sonyń ózin kóp kóre bastady. Kóp kórgenimen qoımaı, kópe-kórneý aqsha talap etip, alaıaqtyq qadamǵa baryp otyr deıdi.
– Qandas jastar kelý úshin ýnıversıtetter olarǵa shaqyrtý jiberýi kerek. Bizdiń oqý oryndary ózderi kelsin, ózdigimizben shaqyrtý bere almaımyz degenge ákelip, bul mindetten qashady. Al Qytaı eli sondaı shaqyrtý bolmasa, sheteldik tólqujat jasamaıdy. Pasportty alyp, endi vıza jasataıyn dese, oǵan taǵy 5-6 aı kezekke turyp qalady. Sóıtip ýaqtyly oqýǵa kele almaıdy, – deıdi qoǵamdyq birlestik tóraǵasy Qydyráli Orazuly.
Onyń aıtýynsha, taǵy bir túıtkildi ýnıversıtetter týdyryp otyr: bilim ordalary pandemııany syltaýratyp, qandastardy tegin granttan aıyryp, aqyly oqýǵa májbúrlep jatqan kórinedi.
– Keı ýnıversıtetter ár shaqyrtýdy 100 myń teńgege baǵalap, satyp jatyr. Bıyl jyl saıynǵy bólinetin 1300 granttyń jartysyna ǵana adam qabyldap, qalǵan grant bos qaldy. Máselen, QazUÝ daıyndyq tobynda oqıtyn stýdentterdi biryńǵaı testileýge qatystyrmaı, aqyly oqýǵa aýysýǵa májbúrlegen, – deıdi spıker.
Sáýlet jáne qurylys ınjeneri mamandyǵynda oqýdy kózdegen Aqjol Batyráli osy túıtkilmen betpe-bet kelgen stýdent. Qazir QazUÝ daıyndyq kýrsynda bilim alyp jatyr. Jalpy, daıyndyq kýrsynda 7 stýdent oqyp júr.
– Ýnıversıtet oqytýshysy Baýyrjan Sábdenbekov bıyl pandemııaǵa baılanysty magıstratýranyń daıyndyq kýrsyna grant bólinbeı qaldy dep túsindirdi. Oqý puly men qujattaryńdy ótkizseńder biz senderge shaqyrtý jiberemiz dedi. Alaıda jibergenderi shaqyrtý emes, oqyp jatyr degen anyqtama qaǵazy eken. Onymen vıza ashtyrý múmkin bolmady. Aqyrynda týystyq shaqyrtý arqyly áreń degende vıza ashtyrdyq. Oqý aqysyn basynda 310 myń teńge degen edi. Keıinirek onyń 620 myń teńge ekeni habarlandy. Sosyn Baýyrjan aǵaıymyz senderdiń jaǵdaılaryńdy basshylyqqa aıttym, onlaın oqý ekenin eskerdik dep, oqý aqysynyń 500 myńǵa túskenin aıtty. Sóıtip 500 myń teńge tóledik. Oqý da keshigip bastaldy. Qaýlyda kórsetilgendeı qazan aıynda emes, qarashanyń ortasynda bir-aq bastaldy. Jazda magıstratýraǵa qujat tapsyramyz, – deıdi Aqjol.
Jıynǵa qatysýshylar Bilim jáne ǵylym mınıstrligi osy máseleni baqylaýdan shyǵaryp alyp otyrǵanyn jetkizdi.
ALMATY