Qazaqstanda aǵashty zańsyz kesýdi kásipke aınaldyrǵan tulǵalar qylmystyq jaýapqa tartylýy múmkin. Buryn tabıǵatqa zııan keltirgen azamattar aıyppul tólep qutylyp ketse, qazir jaǵdaı túbegeıli ózgerdi. Ormandy alqapta sırek kezdesetin aǵash pen tal-terekti jappaı otaıtyndardy qandaı jaza kútip turǵany jaıly, sondaı-aq Memleket basshysynyń elimizde 2 mlrd aǵash otyrǵyzý tapsyrmasy qalaı iske asyrylyp jatqany týraly Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń tóraǵasy Ashat Qaınarbekov keńinen tarqatty.
45 táýlik qamaýǵa alynady
Komıtet basshysynyń aıtýynsha, osyǵan deıin qoldanylyp kele jatqan zań tym álsiz bolǵandyqtan tabıǵat qaskóıleri jaýapkershilikten ońaı qutylyp ketetin. Bul rette Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń bastamasymen qylmystyq jáne ákimshilik kodeksterge ózgerister engizilip, endi jasyl jelekti zańsyz kesetinder qatań jazalanatyn boldy.
«Buǵan deıin «Qyzyl kitapqa» engen ósimdikke zııan keltirgenderge 4 AEK kóleminde aıyppul salynǵan edi. Qazir kez kelgen azamat sırek kezdesetin aǵashtarǵa zııan keltirse, oǵan 500 AEK-ke deıin, al joıǵan jaǵdaıda 1000 AEK-ke deıin aıyppul qarastyrylǵan», dedi A.Qaınarbekov.
Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekske de ózgerister engizilip, soǵan sáıkes, memlekettik orman qory aýmaǵynda aǵashty zańsyz otaǵandar keltirgen shyǵyn mólsheri 100 AEK-ti qurasa, onda 1000 AEK-ke deıin aıyppul salynýy múmkin. Eger de erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda ósetin aǵashtardyń kesilgeni tirkelse, zańsyz otalǵan aǵashty tárkileýmen qatar 500 AEK-ke deıin aıyppul salý qarastyrylyp otyr.
«Alaıda shyǵyn kólemi 100 AEK-ten asyp ketse, onda Qylmystyq kodekstiń normalary qoldanylatynyn aıta ketý kerek. Bul jaǵdaıda zańdy buzǵan tulǵalar 45 táýlikke deıin qamaýǵa alynýy múmkin», dedi vedomstvo basshysy.
Qalalyq, óńirlik eldi mekender aýmaǵynda aǵashtardy zańsyz kesý jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretine kiretini belgili. Áıtse de salalyq vedomstvo tutastaı respýblıka kólemindegi ósimdikterdi saqtaý men qorǵaýǵa jaýapty organ retinde aǵashtar men taldardy zańsyz kesý, joıý, sol sekildi tabıǵatqa shyǵyn keltirýge baılanysty jaýapkershilikti qatańdatý týraly bazalyq mólsherlemege tolyqtyrýlar engizýge bastama kótergenin aıta ketken oryndy.
Qandaı jaǵdaıda aǵashty kesýge ruqsat?
A.Qaınarbekov aǵashtardy josparly túrde kesýge ruqsat beretin jaǵdaılar bolatynyn jasyrmaıdy. Biraq bul úshin arnaıy ruqsat qajet.
«Ár óńirde orman ıelenýshileri bolady. Atap aıtqanda, onyń qataryna ákimdikterge qarasty orman mekemeleri, ulttyq parkter, erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar kiredi. Olar kesilýi tıis aǵashtyń kólemin anyqtaıdy. Onyń sanatyna qýraǵan taldar nemese jas óskinder, sondaı-aq órtengen aǵashtar jatady. Mundaı aǵashtar orman aýrýlaryn týdyryp, jas tal-terekterge qaýip tóndiretindikten ony ýaqtyly alyp tastaǵan abzal. Buǵan qosa ormandardyń ishi turmystyq qaldyqqa toly. Bul órtti sóndirýdi qıyndatyp qana qoımaı onyń ulǵaıýyna ákelip, órt sóndirý kólikteriniń ótýine kedergi keltiredi», dedi komıtet tóraǵasy.
Vedomstvo basshysynyń sózine súıensek, orman ıelenýshileri óz derekterin oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasyna usynady. Osydan keıin ekologııalyq saraptama júrgizilip, komıtet bul aǵashtardy kesýge ruqsat beredi.
«Mysaly, aǵashty kesýge baılanysty bir rettik kólemine ruqsat berilse, is júzinde belgilengen kólemdi tym asyra oryndaıtyn jaǵdaılar kezdesedi. Bul zańsyz aǵash kesý derekterine de qatysty. Belgilengen lımıttiń oryndalý barysyn baqylaýda ǵaryshtyq monıtorıngtiń septigi mol. Aı saıyn kórsetkishterdi «Qazaqstan ǵarysh sapary» kompanııasymen salystyryp otyramyz. Eger de zańbuzýshylyq baıqalsa, onda quqyq qorǵaý organdarymen jumys istep, zalaldy anyqtaımyz», dedi A.Qaınarbekov.
Orman qory 5%-ǵa ulǵaıtylady
Qazir Qazaqstan aýmaǵynyń ormanmen qamtylý deńgeıi – 4,8%. 2030 jylǵa qaraı onyń kólemin 5%-ǵa ulǵaıtý mejesi qoıylyp otyr.
«Atalǵan kórsetkishke qol jetkizý sál qalǵandaı kórinýi múmkin. Dese de elimizdiń terrıtorııasynyń aýqymdylyǵyn esepke alsaq, bul úlken jumysty talap etetinin eskerý kerek. Osy oraıda Memleket basshysynyń elimizde 2 mlrd aǵash otyrǵyzý jónindegi tapsyrmasy bul mindetti oryndaýǵa oń yqpal etetini sózsiz. Búginde ormandy alqapty molyqtyrý men ony ulǵaıtýǵa qatysty keshendi jospar ázirlenip, ár óńir óz kórsetkishterin usyndy. Bizdiń mınıstrlik janynan jumys toby qurylyp, oblystardyń bul baǵyttaǵy josparlary zerdelenetin bolady. Sodan keıin Úkimettiń qaraýyna jiberiledi», dedi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń tóraǵasy.
Komıtet basshysy bul júıeli ári tııanaqty jumysty qajet etetinin aıtady. О́ıtkeni kóshetterdi otyrǵyzyp, ósirmesten buryn orman daqyldary qoryna keshendi taldaý júrgiziledi. Sol sekildi otyrǵyzylatyn aǵashtyń kólemi men qajetti tehnıkanyń sany anyqtalyp, topyraqtyń qunarlyǵyna, orman tuqymy bazasynyń nysandaryna jáne tuqym qoryna taldaý jasaý kózdelýde.
«Tutastaı alǵanda, jyl saıyn 60 myń gektar alqapqa orman ósirý jumystaryn júrgizemiz. Alǵa qoıylǵan mindetterdi eskerip, onyń kólemi ulǵaıtylmaq», dedi vedomstvo basshysy.
Jýyrda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Qasym-Jomart Toqaev «Jasyl Qazaqstan» jobasyn ázirleýdi tapsyryp, elimizde aýqymdy kógaldandyrýdy júrgizýdiń mańyzdylyǵyn aıtqan edi. A.Qaınarbekov bul bastama tabıǵı-klımattyq konıýnktýraǵa mýltıplıkatıvti áser beredi degen senimde. Sonymen qosa onyń aıtýynsha, ekologııalyq mádenıettiń tómendigi de tabıǵatqa aıtarlyqtaı zııanyn tıgizip keledi. Tárbıe tal besikten bastalatynyn eskersek, bul baǵytta aǵartýshylyq jumysty kúsheıtýge basymdyq berý qajet dep oıyn qorytyndylady quzyrly organnyń basshysy.