Bul joly bilim deńgeıi emes, olardy memleket tarapynan qarjylandyrý deńgeıi sóz bolmaq. Tarqatyp aıtar bolsaq, Qazaqstanda zııatkerlik arnaıy mektepterdegi bir oqýshyǵa jumsalatyn shyǵyndar qarapaıym mektepterdegi balalardan alty ese joǵary, dep jazady Egemen.kz.
«Qyrǵyzstan mektep oqýshylary PISA-ǵa qatysýshy elder arasynda saýattylyq deńgeıi boıynsha eki ret sońǵy orynda turdy. Tájikstanda bastaýysh mektepti bitirgennen keıin oqýshylardyń sany 2-3% -ǵa azaıady. О́zbekstanda árbir altynshy mektep qana sandyq bilim berý platformasyna qosylǵan», - delingen sársenbide jarııalanǵan habarlamada.
Zertteýshiler bul Ortalyq Azııa elderindegi sapaly orta bilimge teń emes qol jetimdiliktiń tereńdigin kórsetetin birneshe faktiler ǵana ekenin atap ótti. COVID-19 pandemııasy jáne sonyń saldarynan qashyqtyqtan bilim berýge aýysý ásirese kedeı nemese aýyldyq jerlerdegi balalar men jasóspirimder úshin teńsizdikti kúsheıtti.
«О́zbekstan mobıldi ınternettiń jyldamdyǵy jóninen álemdegi alǵashqy on eldiń qataryna kiredi. Tirkelgen keń jolaqty baılanystyń jyldamdyǵy boıynsha respýblıka aımaqtaǵy barlyq kórshilerinen (Túrkimenstannan basqa) alda tur. Tájikstan onlaın oqýǵa óte almady jáne tórt aıǵa jýyq oqý prosesin tolyǵymen toqtatty. Sheshim qol jetimsizdikke, qymbatshylyqqa jáne baılanys sapasynyń tómendigine baılanysty boldy.
Qyrǵyzstandaǵy muǵalimderdiń úshten ekisi byltyr kóktemde onlaın-bilim berýge kóshýge daıyn bolmady. Muǵalimder uıaly telefon satyp alýǵa jáne baılanys aqysyn óz betimen tóleýge týra keletinin aıtty. Qazaqstandyq oqýshylardyń shamamen 10%-ynda derbes kompıýterler joq. Alǵash ret Qazaqstanǵa kórsetilgen gýmanıtarlyq kómekke medısınalyq qorǵanys quraldary ǵana emes, stýdentterge arnalǵan noýtbýktar da kirdi», - delingen zertteýde.
Sonymen birge, atap ótkendeı, respýblıkalardyń árqaısysynda - úkimetterde de, qoǵamda da pandemııa bastalǵannan beri bilim berýdegi teńsizdikti joıýǵa kúsh salyndy. «Osylaısha, Qyrǵyzstannyń ulttyq baılanys operatory oqytýshylar men stýdentterge arnaıy jeńildik stavkasyn usyndy. Kraýdfandıng pen Eýropalyq Damý Bankiniń qarajatynyń kómegimen О́zbekstanda bilim berý onlaın-platformasy iske qosyldy. Qazaqstanda mektep oqýshylary úshin 6 myńnan astam telesabaq jazylyp, respýblıkalyq arnalarda kórsetildi. Tájikstanda Bilim mınıstrligi mektepter arasynda elektrondy kýrstar men qatty dıskilerdegi materıaldardy taratýda », - dep atap ótti joba avtorlary. Olar Dúnıejúzilik banktiń zertteýlerinen alynǵan málimetterdi keltirdi, oǵan sáıkes bilim berýdegi teńsizdik deńgeıi joǵary elder kedeılikti urpaqtan urpaqqa berý úrdisin kórsetedi («kedeılik qaqpany»). Halyqaralyq ınstıtýttyń baǵalaýy boıynsha, 2020 jyldyń sońyna taman kedeıliktiń aýqymy 20 jyldan astam ýaqyt ishinde alǵash ret ósedi degen boljam bar.