Shekaralardyń jabylýy, saqtyq sharalarynyń artýy, kásiporyndar men ónerkásip oryndary qyzmetiniń shektelýi 2020 jylmen támam bolmaıtyn túri bar. Shekteýler men tártip bıyl da jalǵasady. Árıne bul ekonomıkaǵa da áserin tıgizedi. Dúnıejúzilik bank usynǵan derekke súıensek, 2020 jyldyń nátıjesi boıynsha álemdik ekonomıka 4,3 paıyzǵa quldyrap ketken. Bul Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldarynan keıin tirkelip otyrǵan aýyr ahýal.
AERC qoldanbaly ekonomıkany zertteý ortalyǵy 2020 jyldy qorytyp, 2021 jyldy bajaılap, ár toqsan saıynǵy dástúrli makroekonomıkalyq boljamyn jarııalady. Boljamnyń jalpy nobaıynda Brent markaly munaıdyń 2021 jyly barreline ortasha 48,5 dollar bolatyny; saýda seriktes elderdiń ekonomıkasy 4,5 paıyzǵa ósetini; Qazaqstannyń munaı men gaz kondensaty óndirisin 86 mln tonna deńgeıine jetkizetini jáne bıyl ishki jalpy ónim (IJО́) 4,8 paıyzǵa ósetini aıtylady. Al tutynýshylyq ınflıasııa 2020 jylmen salystyrǵanda birshama baıaýlap, 2021 jyly 6,5 paıyzdy quramaq.
«Ekonomıkany qalpyna keltirý úshin elder «jumsaq» aqsha-nesıe saıasatyn ustandy. Lokdaýn jáne bıznestiń tejelýi saldarynan Qazaqstan ekonomıkasy 2,6 paıyzǵa quldyrady. Qyzmet kórsetý sektory 5,6 paıyzǵa keri ketip, jyl sońynda qalpyna kele bastady. Bul jyldyń ekinshi jartysyndaǵy karantın sharalarynyń jeńildeýine baılanysty. Kóp qyzmettiń onlaın rejimge kóshýi onlaın qyzmetterge degen suranysty arttyrdy. Bul ásirese aqparat jáne baılanys salasyna oń yqpal etti. Nátıjesinde, bul saladaǵy ósim 8,6 paıyzǵa (2019 jylmen salystyrǵanda) jetti. Sondaı-aq qurylys (+11,2 paıyz), óńdeýshi ónerkásip (+3,9 paıyz) salalary da jyldy oń nátıjemen támamdady. Alaıda ulttyq statıstıka bıýrosynyń dereginshe, byltyr 11 aıda ishki saýda aınalymy 12,9 paıyzǵa, onyń ishinde eksport 18,2 paıyzǵa tómendep ketken. Import 5 paıyzǵa azaıǵan. Negizgi kapıtalǵa ınvestısııa salý da 3,4 paıyzǵa kemip, teris dınamıka kórsetken», delinedi zertteýde.
Sondaı-aq AERC óz zertteýinde memlekettik jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamalary bank sektorynyń qarjylyq turaqtylyǵy úshin qaýip týdyryp otyr dep esepteıdi. Osy qıyndyqty eńserý maqsatynda qurylǵan «Qazaqstan ornyqtylyq qory» ekinshi deńgeıli bankterdi naryqta óz ónimderin usyný múmkindiginen aıyryp otyr delinedi.
«Úshinshiden, aqshanyń naryqtyq qunyn arzandatý arqyly ekonomıkany yntalandyrý tájirıbesi ekonomıkada kópirshik úrlený qaýpimen qatar júredi. Jeńildetilgen nesıe berý arqyly shaǵyn jáne orta kásipkerlikke qoldaý kórsetý sharasy bankterdi nesıe alýshylarǵa qoıylatyn skorıngtik talaptardy tómendetýge májbúr etedi. Bul bankterdegi nashar zaımdardyń (NPL) kóbeıýine áser etedi. 2020 jyly shaǵyn bıznesti nesıeleý 19,3 paıyzǵa ósken (2019 jylmen salystyrǵanda). Mundaı qaýip turǵyn úı naryǵynda da bar. Byltyr jańa úıler baǵasy 5,2 paıyzǵa, ekinshi naryq úıleri 13,1 paıyzǵa ósken. Bul úderis bıyl da jalǵasyp, qańtarda ósim 3 jáne 5 paıyzǵa deıin artty» delinedi zertteýde.
AERC boljamynsha, bıyl negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııa 2 paıyzǵa, nomınaldy aqshalaı kiris 9,5 paıyzǵa ósedi. Sonymen qatar dollar kýrsy 432,8 deńgeıinde bolýy múmkin. Bul degenińiz byltyrmen salystyrǵanda 4,8 paıyzǵa álsireýdi ańǵartady. Degenmen saýda balansy oń kórsetkishke bastaıdy degen boljam bar. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha taýarlardy eksporttaý kólemi ımporttaýdan 11,9 mlrd dollarǵa asyp túsýi ábden múmkin. Ekonomıkanyń realdy sektoryndaǵy iskerlik belsendiliktiń qalpyna kele bastaýyn eskere otyryp salyq bazasy baıaý qozǵalyspen bolsa da eńsesin tikteıdi, memlekettik bıýdjet túsimi 10,8 paıyzǵa ósedi dep boljam aıtady.
Qazirgi makroekonomıkalyq ahýal memlekettik bıýdjet pen kvazımemlekettik sektordyń joǵarǵy shyǵyndaryn saqtaýdy talap etpek, óıtkeni AERC boljamynsha, atalǵan sektor 2021 jyly ósimge jetip, 15,1 trln tabys kórsetedi. Degenmen memlekettik bıýdjet tabysy 2020 jylǵydan 14 paıyzǵa tómen bolady. Bul Ulttyq qordan transfertterdiń azaıýymen túsindiriledi. Osylaısha, memlekettik bıýdjet saldosy 2021 jyly 2,5 trln teńge tapshylyq ólsheminde nemese IJО́-niń 3,1 paıyzy kóleminde bolmaq.