«Ańsaǵan sábı»: Jasandy uryqtandyrý 7 esege kóbeıdi

Jýyrda Áleýmettik medısına­lyq saqtandyrý qorynda tegin EKU-ǵa kimderdiń ótinish bere ala­­tyny, qaıda júginý kerektigi jáne prosedýraǵa arnalǵan kór­set­kishter týraly aıtyl­dy. Eske sala keteıik, Áleýmettik me­dı­sı­na­lyq saqtandyrý qory EKU baǵ­darlamasy aıasynda 2018 jyly TMKKK sheńberinde 902 sıkl­di jáne 2019 jyly da dál osy kólemdi qarjylandyrǵan bolatyn.

DDU málimetteri boıynsha­ re­pro­dýktıvti tehnologııany júrgizý nátıjesi 45-60%-ǵa jetedi. EKU júrgizý tıimdiligi elimizde orta eseppen 15%-dan 42% -ǵa deıin ósti. Ba­la týý faktisi boıynsha emdeý tıimdiliginiń kórsetkishi 30% deń­geıinde, bul eń jaqsy eýropalyq klı­nı­kalardyń kórsetkishine sáı­kes keledi.

Búginde elimizde 11 030 áıel be­deýlikpen esepte tur. 2010 jyl­dan bastap Qazaqstanda EKU baǵ­darlamasy tegin medısınalyq kó­mektiń kepildik berilgen kólemine engizildi jáne 2010-2019 jyldar kezeńinde sıklder sany 100-den 900-ge deıin ósti. 2010 jyldan bas­tap TMKKK sheńberinde 7 myńǵa jýyq EKU baǵdarlamasy qarjylandyryldy.

Dárigerlerdiń aıtýynsha, EKU prosedýrasy terapevtik jolmen em­deýge kelmeıtin bedeýlik dıagnozy qoıylǵan jandarǵa arnalǵan. EKU-ǵa otbasylyq juptar da, jeke adam da qatysa alady. Mindetti túr­de úmit­kerdiń erikti jazbasha keli­simi bolýy kerek. Qazaqstan azamaty bolýy jáne Densaýlyq saqtaý mı­nıstr­ligi belgilegen medısınalyq parametrlerge sáıkes kelýi qajet. Bul – reprodýktıvti jas (18-den 42 jasqa deıin), qalypty somatıkalyq jáne endokrındik mártebe, joǵary follıkýlıarlyq rezerv.

Naýqasqa uryqtandyrýdan bas tartý birneshe jaǵdaıda áser etýi múm­kin: jatyrdyń týa bitken nemese júre bitken aýytqýlary, so­ma­tıkalyq jáne psıhıkalyq bu­zylýlar, analyq bez isikteri, jedel qa­byný jáne kez kelgen loka­lıza­sııa­nyń onkologııasy.

EKU-ǵa joldama alý úshin tir­kel­gen jeri boıynsha emhanaǵa jú­giný qajet. Uıym mamandary pa­sıent­ti bedeýligi bar dıspanserlik pa­sıent­terdiń elektrondy tir­kelimine qo­sady jáne birqatar tek­serýler ta­ǵaıyndaıdy. 12 aı ishinde Bas­tap­qy medısınalyq-sanıtarlyq kómek uıymy beıindi mamannyń qorytyndysy negizinde pasıenttiń qujattaryn joǵary teh­nologııalyq medısınalyq qyz­metter jónindegi jergilikti komıs­sııaǵa jiberedi. Oń sheshim qabyldanǵan jaǵdaıda, áıel «Emdeýge jatqyzý bıýrosy» portalyna tirkelip, rásimge da­ıyndala bastaıdy. Pasıent ekstra­kor­poraldy uryqtandyrý úshin klı­nıkany óz betinshe tańdaýǵa quqyly.

Aıta ketý kerek, jylyna bir ret MÁMS boıynsha EKU prosedýrasynan tegin ótýge bolady. MÁMS júıesinde EKU júrgizý aldynda erli-zaıyptylardy tekserý kólemi kózdelgen tizbege sáıkes júzege asy­rylady.

MÁMS júıesinde EKU – sıkl­diń bazalyq baǵdarlamasy kóz­delgen, onda sýperovýlıasııa­ny stı­mýlıasııalaý, analyq bezderdiń transvagınaldy pýnksııasy, muz­datylǵan (jeldengen) embrıondar­dy aýystyrýdy qosa al­ǵanda, as­­­­qy­­nýlardyń joǵary táýe­kel­de­riniń bolýymen jáne embrıondardy yntalandyrylǵan sıkl­de (ovýlıasııany stımýlıasııalaý aıa­synda endometrııa gıperplazııa­sy, endometrııa gıpoplazııasy), kez kelgen lokalızasııanyń jiti qa­byný aýrýlary kezinde EKU nátıjeliligin aıqyn tómendetetin fak­torlardyń bolýymen baılanysty keıinge qaldyrylǵan tasymaldar jaǵdaılarynda júrgiziledi.

Júktilikti dıagnostıkalaý uryq­­­­tan­dyrýdan 12-14 kún ótken soń júr­giziledi, ýltradybystyq zert­teý 21 kúnge taǵaıyndalady. Eger naýqasta jaǵymsyz asqyný­lardyń biri paıda bolsa – kóp júk­tilik, bul áıel de­nesine júktemeni art­tyrady jáne júktilik boljamyn nasharlatady jáne rezeksııa jasaıdy. Damyp kele jat­qan uryq sanyn azaıtý operasııasy pa­sıenttiń jazbasha kelisimi bolǵan jaǵ­daıda ǵana júzege asyrylady.

Elimizdiń 8 óńirinen 19 medısı­nalyq uıym Qazaqstanda EKU qyz­­metterin jetkizýshiler bolyp sa­nala­dy, onyń ishinde 18 jekemen­shik uıym bar.

EKU júrgizý qaǵıdalary jáne iles­pe is-sharalar týraly to­lyq aqparat Densaýlyq saq­taý mı­nıstriniń 2020 jylǵy 15 jeltoq­sandaǵy № QR DSM-272/2020 «Qosalqy reprodýk­tıvtik ádister men tehnologııalardy júr­gizý qaǵı­dalary men sharttaryn bekitý týraly» buıryǵynda jarııalandy.