Keıde tumsyǵymyzdyń astyndaǵy talanttardy baıqaı bermeımiz. О́zderi de jarq etip kórinýge talpynbaq emes. Úndemeı ǵana úlken isti tyndyryp júre beredi.
О́skemendegi Veritas ozyq damý ortalyǵynda omyrtqa súıegin bekitýge arnalǵan polı jáne monoaksıaldy vıntter, buranda syndy ımplant ónimderin jasaý jobasy osydan úsh jyl buryn qolǵa alynǵan. Zamanaýı stanoktarda adam aǵzasyna bekitiletin shaǵyn buıymdardy jasaýǵa árkimniń yńǵaıy bola bermeıdi. Sondyqtan da úlken jobany dóńgeletý úshin D.Serikbaev atyndaǵy tehnıkalyq ýnıversıtettiń bilikti, tańdaýly mamandary jumyldyryldy. Olar Máskeýge, Ekaterınbýrgke, Germanııaǵa baryp, stanoktarda jumys isteý kýrstarynan ótken. Shetelderden bilimderin shyńdap kelip, názik iske shyndap kiriskenderdiń biri – Baǵdat Azamatov. Ol osy Veritas ozyq damý ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri. Úlken isti úndemeı tyndyryp júrgen de Baǵdattyń komandasy.
Olar qazirgi ýaqytta adam omyrtqasynyń arasyna bekitetin ımplant ónimderin jasaýdy qolǵa alǵan. Qolǵa alǵan deımiz, aldyńǵy 3D baspa arqyly shyǵarǵan keıdjderiniń birin Nur-Sultan qalasyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dárigerleri naýqastarǵa paıdalanyp ta úlgergen. Biraq bul alǵashqy synaq qana. Sonyń ózinde sátti júzege asqan. Atalǵan omyrtqaaralyq keıdjder qazirgi kezde klınıkalyq synamadan ótip jatyr. Odan ótken soń ǵana medısınalyq buıymdar reestrine engizilip, tolyqtaı paıdalanýǵa bolady. Medısına ǵylymynyń damyǵandyǵy shyǵar, qazirgi tańda ımplant ónimderine degen suranys joǵary.
Kim bilsin, áıteýir dárigerlerdiń aıtýynsha, aıaqtaryn basa almaı aýyrsynatyndardyń kóbi – uzaq ýaqyt otyryp jumys isteıtinder nemese tym aýyr kótergender eken. Iаǵnı beldegi shemirshek ósip shyǵyp, áseri aıaqqa beriletin kórinedi. Al onyń bir emi – operasııamen alyp tastap, ornyna tıtan keıdjin salý desedi. Bul 3D baspamen jasalǵan keıdjderdiń ereksheligi – adam aǵzasyna ornatylǵan soń shemirshekpen bitisip ketedi. Syrtqy qabaty kedir-budyr bolatyny da sol.
Implanttardy jasaýdyń eki joly bar, olar 3D baspa, ıaǵnı tıtan untaǵynan 3D baspa arqyly basyp shyǵarý jáne arnaıy stanoktarda mehanıkalyq tásilmen joný.
Plastına kúıinde jetkizilgen tıtannan ımplant ónimderiniń jasalý jolyn Veritas ozyq damý ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Baǵdat Azamatov jiliktep aıtyp berdi, múmkindiginshe jasalý jolyn da kórsetti. Árıne, óte kúrdeli prosess bolǵandyqtan, keıdjdiń bir toptamasynyń bastan aıaq jasalýyna kemi eki kún ýaqyt ketedi.
– Qazirgi jasap júrgenimiz – omyrtqany bekitýge arnalǵan polıaksıaldy vıntter. Osy polıaksıaldy vıntter 4 bólshekten turady. Buıymdardy mynaý stanoktarda jonady, – dep ǵylymı maman túrli-tústi burandalardy kórsetti.
Buıymdardy jasamas buryn Dmıtrıı Dogadkın, Sergeı Rýdenko syndy mamandar aldymen kompıýterde syzbasyn syzyp, tehnıkalyq qujattaryn jasaıdy. Sodan soń baryp 3D baspa arqyly nemese stanoktarda mehanıkalyq túrde jonyp shyǵady. Keıdj túrleriniń bir partııasyn (24 dana) basyp shyǵarý úshin 8 saǵat ketedi. Al bir burandany arnaıy stanokta joný prosesi tórt-aq mınýt ishinde aıaqtalady eken. Ústel ústinde tizilip turǵan ónimderdi qolǵa alyp kórdik, jup-jumyr bolǵanymen, salmaǵy múldem joq.
– Nur-Sultandaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń mamandarymen birlesip birneshe jańa ımplant jasap jatyrmyz. Bular tabanǵa, jambas súıegine jáne omyrtqaǵa arnalǵan. Bizdiń ımplanttarymyz klınıkaǵa deıingi synaqtardan ótip, jaqsy nátıjeler kórsetti. Endi ımplanttarymyz klınıkalyq synaqtan ótip jatyr. Bári sátti bolsa, aldaǵy ýaqytta ónimdi keńeıte túsemiz. Bul ımplanttar arqyly omyrtqa arasyn kerýge, jaqyndatýǵa bolady. Qısaıǵan omyrtqany túzeýge de qabiletti, – deıdi B.Azamatov.
– Keıdjdi bir basqanda 24 danasyn bir-aq jasaımyz. Bul 8 saǵat ishinde basylady. Sodan soń ımplanttaǵy zııandy zattardy shyǵarý úshin vakýýmdy peshke ornalastyryp, 1 250 selsıı gradýsqa deıin qyzdyryp, biraz ýaqyt ustaımyz. Sol jerde kerneýleri alynyp, kelesi satyǵa ótedi. Kelesi kezekte ár buıymdy mıkrodoǵalyq oksıdteý arqyly ár túske boıaımyz, – dedi ol burandasy men tetigi kóp peshtiń esigin jaýyp jatyp.
Burandalar men plastınalardyń ár túrge boıalýy álbette sán úshin emes. Erteńgi kúngi operasııa kezinde hırýrg qaı buranda qaı tetiktiki ekenin tez taýyp alý úshin boıaıdy eken. Sondaı-aq onyń qorǵaý qabileti de bar. Boıaýdyń ózi hımııalyq jolmen júzege asady. Iаǵnı ımplant ónimderin qyshqyldyń ishine salyp, toqpen kerneý bergende tıtan oksıdti qaptamamen qaptalady eken. Kerneýdiń kúshine qaraı túsi de ózgeredi.
Veritas ozyq damý ortalyǵynyń mamandary Semeı medısınalyq ýnıversıtetiniń dárigerlerimen de tyǵyz jumys isteıdi. Semeı medısınalyq ýnıversıtetimen arnaıy qarym-qatynas týraly memorandýmǵa qol qoıylǵan. Ondaǵy stýdentter men dárigerler jasalǵan buıymdardy janýarlarǵa salyp, belgili bir ýaqyt synaqtan ótkizedi. Bári sátti aıaqtalyp jatsa, ortalyqtyń mamandary buǵanaǵa, jambas súıekke, aıaq-qolǵa arnalǵan tıtan plastınalar jasaýdy josparlap júr.
Bir qýantarlyǵy, názik istiń basynda Baǵdat Azamatovtaı qarakózimizdiń júrgendigi. Ol buǵan deıin ár salada jumys istep kórgen. Biraq kishkentaıynan tehnıkaǵa áýes bolǵandyqtan, janyna jaqyn mamandyqty ıgerip aldy. Endigi oıy – ortalyqtyń jumysyn keńeıtý, keńeıte júrip medısına salasyna óziniń tamshydaı bolsyn úlesin qosý.
О́SKEMEN