Sot júıesin úlken ózgeris kútip tur

Atap aıtqanda, sot júıesi men sýdıa­lardyń mártebesine qatysty Konstı­tý­sııalyq zańǵa túzetýler engizý týraly zań jobasynda Joǵarǵy sottaǵy ákimshilik ister jónindegi sot alqasyn qurý jáne qazirgi mamandandyrylǵan sot alqasyn taratý qarastyrylǵan.

«Zań jobasyna engiziletin túzetýler eki bloktan turady. Birinshisi, Joǵarǵy sotta ákimshilik ister boıynsha sot alqasyn qurý usynylady. Qazirgi mamandandyrylǵan sot alqasy taratylady. Oblystyq sottarda da tıisti sot alqalary qurylady. Bul sh­ara sot júıesine óńirlerde isterdiń bóli­nýi­ne baılanysty únemi ózgerip otyratyn jaǵdaıǵa jedel den qoıýǵa múmkindik beredi.

Zań jobasynda Memleket basshysy taǵaıyndaýǵa usynatyn Joǵarǵy sot Tóraǵasy jáne Joǵarǵy sot sýdıalary laýazymyna kandıdattarǵa qoıylatyn talaptarǵa qatysty ózgerister engiziledi. Atalǵan túzetýler eldiń Joǵarǵy sot organyna quqyqtyń mamandandyrylǵan salalarynda, mysaly, salyq quqyǵynda nemese jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵynda kóp tájirıbesi bar zańgerlerdi tartýǵa baǵyttalǵan.

Bul neǵurlym daýly ister boıynsha sot tóreliginiń sapasyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi jáne búkil sot júıesine oń áserin tıgizedi. Atalǵan túzetýler Memleket basshysy usynǵan kandıdattarǵa ǵana qatysty ekenin erekshe atap ótken jón. Olar basqa sýdıalarǵa qatysty bolmaıdy», dedi zań jobasy týraly baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Qanat Mýsın.

Bul túzetý ákimshilik ádilet engizýdiń bastapqy kezeńinde júktemeni teń bólýge, sondaı-aq delıkter (azamattyń quqyn buzý) men qoǵamdyq daýlardy qaraý boıynsha sot praktıkasynyń arajigin ajyratýǵa múmkindik beredi.

О́ńirlerde isterdi bólýge baılanysty únemi ózgerip otyratyn jaǵdaıǵa ýaqtyly den qoıý maqsatynda oblystyq sottardyń sot alqalary Joǵarǵy sot Tóraǵasynyń usynýy boıynsha Joǵarǵy sottyń jalpy otyrysynyń sheshimimen qurylady jáne taratylady.

Zań jobasy Joǵarǵy sot Tóraǵasy já­ne Joǵarǵy sot sýdıasy laýazymyna úmitkerlerge qoıylatyn talaptarǵa qa­tysty ózgerister engizedi, olardy Mem­leket basshysy usynady.

Kórsetilgen sýdıa laýazymdaryna saılaý úshin Prezıdent usynǵan adamdardyń negizinen jetkilikti tájirıbesi bar mamandar bolyp tabylatyndyǵyn eskere otyryp, zań jobasynda olardyń biliktilik emtıhanynan ótýi týraly qoldanystaǵy erejeni alyp tastaý jáne zań mamandyǵy boıynsha keminde jıyrma jyl jumys ótiliniń bolýy týraly talaptyń kúshin joıý usynylady.

Sonymen qatar otyrysta depýtattar sot júıesin jańǵyrtý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy birinshi oqylymda maquldady. Qujatqa qatysty baıandama jasaǵan depýtat Qanat Mýsınniń aıtýynsha, atalǵan zań jobasynyń negizgi maqsaty – ınvestorlar qatysatyn daýlardy qaraý satylyǵyn qaıta qarastyrý.  Osyǵan baılanysty, zań jobasynda Azamattyq prosestik kodekske, Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekske jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimdik-prosestik zańnamasy máseleleri boıynsha ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý týraly» zańǵa túze­tý­ler engizilmek.

«Birkelki júktemeni bólý jáne bir­yńǵaı praktıkany ázirleý maqsatynda atal­ǵan eki kodekske ınvestor qatysqan daý­lardyń ınstansııalaryn qaıta qaras­tyrý boıynsha tıisti túzetýler engizilgen. Atap aıtsaq, ınvestorlar qatysa­tyn daý­lardy qaraý Nur-Sultan qalasy­nyń mamandyrylǵan aýdanaralyq ekono­mıkalyq sotyna beriledi.

Atalǵan sot ınvestısııalyq daýlar boıynsha azamattyq isterdi, sondaı-aq ınvestordyń ınvestısııalyq qyzmetine baılanysty memlekettik organdardyń ınvestorlarǵa qoıatyn talaptaryn qa­raı­dy.

Bul daýlardyń qatysýshylary mynalar. Birinshi, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda kásipkerlik qyzmetti júzege asyratyn sheteldik zańdy tulǵalar (olardyń fılıaldary, ókildikteri). Ekin­shi, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańna­masynda belgilengen tártippen shetel­diktiń qatysýymen qurylǵan, daýys bere­tin aksııalarynyń (jarǵylyq kapı­tal­ǵa qatysý úlesi) elý jáne odan kóp pa­ıy­zy sheteldik ınvestorǵa tıesili zańdy tul­ǵalar. Úshinshi, ınvestısııalardy júze­ge asyrýǵa memleketpen jasalǵan kelisim­sharty bar ınvestorlar.

Zań jobasynda mamandandyrylǵan sottardyń, tolyqqandy úsh satyly sot qorǵaý júıesiniń saqtalýyn jáne Joǵar­ǵy sottyń kassasııalyq is júrgizýdi júze­ge asy­rýyn eskere otyryp, ınvestor­lar qatys­qan daýlardyń naqty satylylyǵyn aıqyn­daý usynylady. Investorlar qatys­qan daýlardy qaraýdyń usynylǵan tási­lin eskere otyryp, zań jobasyn qa­byl­­daý elimizdiń ulttyq ınvestısııalyq klı­matyna oń áser etetini belgili. Sony­men qatar osy jyldyń 1 shildesinen bas­tap jańa ákimshilik sottardyń jumys isteýine baılanysty Ákimshilik rásim­dik-prosestik kodekske naqtylaýshy sıpat­taǵy túze­týler engiziledi», dedi Qanat Mýsın.

Jalpy otyrysta depýtattar «Ákim­- shilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodekske túzetýler engizý týraly zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Atalǵan zań jobasy depýtattardyń bas­tamasy boıynsha ázirlengen.

«Ákimshilik sot tóreligin engizý aıasynda usynylǵan túzetýler sot júıesine júktemeni birkelki bólýge, delıkter men qoǵamdyq daýlardy qaraýdaǵy sot táji­rıbesiniń arajigin ajyratýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq adamnyń, azamattyń qu­qyq­tary men bostandyqtaryn qorǵaý­dy kózdeıtin, sotta qorǵalýǵa konstıtý­sııa­lyq quqyqtaryn qamtamasyz etýge yq­­pal etedi. Zań jobasyn iske asyrý mem­le­kettik kiristerdi qysqartýdy nemese bıýd­jetten memlekettik shyǵystardy ul­ǵaı­týdy talap etpeıdi», dedi atalǵan qujat jó­ninde baıandama jasaǵan depýtat Q.Mýsın.

Otyrys barysynda Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın maquldanǵan birneshe zań jobasy sot júıesin jańǵyr­týdyń jalǵasy ekenin alǵa tartty.

«Jaqynda ǵana Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev  sot jumysynyń ashyq, ádil jáne zaman talabyna saı bolýyna erekshe nazar aýdardy. Sondyqtan, búgingi qujattarda osy talaptardy zań jaǵynan qamtamasyz etýge arnalǵan mańyzdy normalar qa­byl­dandy. Endi osy normalar sot salasyna bilikti, kásibı, tájirıbeli, jańa mamandardy tartýǵa, sot prosesine joǵary tehno­logııalyq múmkindikterdi engizýge jol  ashatyn  bolady», dedi.

Sondaı-aq Palata Tóraǵasy sot júıe­sindegi reformalardy zań jaǵynan qam­tamasyz etý jumystary odan ári jalǵas­ty­rylatynyn atap ótti.

Otyrys barysynda depýtattar týrıs­tik qyzmet máselelerine qatysty zań  jo­basyn ekinshi oqylymda maquldap, Dıp­lo­matııalyq qyzmet týraly zań jobasyna Senat engizgen ózgeristermen kelisti.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.