О́zge óńirlerdi qaıdam, Shyǵys Qazaqstannyń aýyldarynda medısına salasyndaǵy másele shash etekten. Maman tapshylyǵy óz aldyna, qajetti medısına apparattary da jetkiliksiz. Bul jaıt byltyr jazda koronavırýs ınfeksııasy beleń alǵanda-aq belgili boldy. Qyl aıaǵy halyq aqsha jınap, óz jandaryn ózderi kúıttegen. Bul bul ma, ózi sanaýly dárigerlerden aıyrylyp qalyp jatqanymyz janǵa batady. Aınaldyrǵan bir apta ishinde jedel járdem kóligi apatqa tústi, sanavıasııa ushaǵy apatty jaǵdaıda tas jolǵa qondy...
Jedel járdem О́skemenge nege burylǵan?
Nege ekeni túsiniksiz, jedel járdem kóliginde kóz jumǵandarǵa qatysty bas dáriger bir nómirmen eki túrli mátindi buıryq shyǵarǵan sııaqty. Jedel járdem jolǵa shyǵar aldyndaǵy buıryqta «Úrjar aýdanynyń aýdandyq aýrýhanasy» ShJQ KMK hırýrg dárigeri B.Gabdýllın, anestezıolog-reanımatolog dárigeri E.Baıdýsenov, jansaqtaý bóliminiń anestezısi B.Azılhanov «939 SV 16» avtokóligimen Semeı qalasynyń jedel járdem aýrýhanasyna 1967 jylǵy naýqas Darııa Tleýbaevany aparý úshin 2021 jyldyń 2-4 aqpan aralyǵynda issaparǵa jiberilsin» dep jazylǵan. Al oqıǵa oryn alǵannan keıingi buıryqta «...qaıtar joldarynda avtobýspen nemese taksımen qaıtýlaryna» ruqsat berilsin dep qosqan. Aýrýhana dárigerleri jibergen buıryq kóshirmesindegi mátinge úńilsek, jedel járdem kóliginiń júrgizýshisi, sondaı-aq Semeıden ári О́skemenniń Qan ortalyǵynan qan jetkizý úshin jáne Borodýlıha aýdanynyń 188 qoımasynan COVID-19 ınfeksııasyna qarsy paıdalanatyn rezeńke etikter ákelý úshin 4-5 aqpan aralyǵynda issaparǵa jiberilgen. Úrjardan Semeıge deıin birge baryp, О́skemenge shyqqaly turǵan kólikke ilinbeı qalǵan dáriger Ernur Baıdúısenovpen de tildestik.
– Biz Úrjardan Semeıge naýqas apardyq. Jetken soń naýqasty aýrýhanaǵa jatqyzyp, oblys ortalyǵyna shyǵýymyz kerek boldy. Sebebi bas dárigerdiń orynbasary О́skemen arqyly qaıtýymyzdy tapsyrǵan. Bilýimshe, О́skemende avtokólikteri synyp, taǵy bir dárigerlerimiz jatqan, solardy alyp ketýimiz kerek edi. Sondaı-aq qan, rezeńke etikter alyp qaıtyńdar degen. Keshki saǵat besterde júrgizýshi shyǵamyz degende men birge bara almaı qaldym. Sońy osyndaı jaǵdaı boldy, – deıdi dáriger-reanımatolog Ernur Baıdúısenov.
Esterińizge salsaq, oqıǵa 3 aqpan kúni О́skemen – Semeı baǵytyndaǵy tas joldyń 140-shaqyrymynda bolǵan. Úrjar aýdandyq aýrýhanasynan shyqqan jedel járdem kóliginiń oqys oqıǵaǵa ushyraýy birinshi ret emes edi. 2019 jyldyń 10 qarashasynda jedel járdem júrgizýshisi Muhıt Núpbaevqa aýrýhana basshylyǵy naýqasty Semeıge jetkizýin tapsyrǵan. Tipti reanımobıldiń aqaýyna da qaramaǵan sııaqty. Kúnniń borap turǵan kezi. Qalbataýdyń tusyna jetken jedel járdem qarama-qarsy baǵytta kele jatqan kólikpen soqtyǵysypty. Abyroı bolǵanda, adam shyǵyny bolǵan joq. Jol-patrýl polısııasy M.Núpbaev dáriger qaraýynda bolǵan ýaqytta oqıǵa syzbasyn syzǵan. Al hattamadaǵy qortyndymen jedel járdem júrgizýshisi kelispegendikten, qol qoımaǵan. Basshylyqqa habarlasqanymen, olar telefon tutqasyn kótermegen. Aıtýynsha, búlingen jedel járdem kóligin júrgizýshi óz qarjysyn shyǵyndap, Semeıge jetkizgen. Keıin basshylyq isti ózderine yńǵaılap túzetip, sotqa jibergen kórinedi. Al sot 5,5 mln teńge shyǵyndy júrgizýshiniń moınyna ilip qoıypty. Aıta keterlik bir másele – ol jedel járdem kóliginiń paıdalaný merzimi baıaǵyda bitken desedi.
Syıaqynyń sıqy
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń 8 aqpandaǵy nómirine «Úrjarlyq dárigerler ún qatpaq» degen taqyryppen óńir medısınasyndaǵy máseleniń shetin shyǵarǵanbyz. Dárigerler tize qosyp, aqyldasaıyq degen soń maqalanyń núktesin qoımaı, taqyrypqa qaıta oralatynymyzdy jazǵan edik.
Aıtqandaı, úrjarlyq dárigerler máseleniń mán-jaıyn aqylǵa saldy, tarazylady. Oılanyp baryp, densaýlyq salasyndaǵy problemany baıandap, hat joldady.
«Medısına qyzmetkerleriniń janaıqaıyn estıtin qulaqtyń joqtyǵy janymyzǵa shynaıy batyp tur. Aýdandyq aýrýhanada qaraly kúnnen beri tirshilik toqtaǵandaı. Aýrýhananyń júregi bolǵan qos azamat ádildikti óle-ólgenshe ustanyp ótkeni ras edi. Aýdandyq aýrýhananyń berekesi ketkeli biraz boldy. Uzaqqa sozylǵan tekseristiń ushy-qıyry joq.
«Kúltóbeniń» basynda kúnde jıyn» degen Beıbit Tóleýǵazyuly (jedel járdem kóliginde qaza bolǵan dáriger) aýdan basshylaryna: «bizdiń máselemizdi sheshe almasańyzdar, altynshy ret jınap otyrǵandaryńyzdan nátıje kórip turǵan joqpyn», dep edi. Shydamnyń da shegi bolatyny barlyǵymyzǵa belgili. Tórt aıǵa sozylǵan tekseris qashan aıaqtalmaq?» dep jazady dárigerler.
Olardyń aıtpaǵy, Úrjar aýdandyq aýrýhanasyndaǵy 22 medısına qyzmetkeriniń jeke esep shottaryna aýrýhana basshylyǵy 100 myń teńgeden aqsha aýdaryp, buıryqpen keri qaıtaryp alǵany. Aq halattylardyń aıtýynsha, aqshany kadr bóliminiń basshysy A.Qaıraqbaeva men ekonomıst A.Tursynqojanovqa aparyp bergen. Basshylyq «Jeńis kúnine oraı» dep buıryq shyǵaryp, sol aqshany ótken jyldyń tamyzynda esepshottaryna jiberipti. Sol-aq eken, A.Qaıraqbaeva qyzmetkerlerge habarlasyp, aqshany komıssııa kútý úshin aýdarǵandaryn aıtqan. Aıman Tirlikbaeva, Ádilet Qambarbaev, Aıjan Tolyqbaeva, Azamat Kebispaev, Jansaıa Qajymuqanqyzy, Erlan Qyrjybaev, Ajar Baqytjanqyzy, Aıdyn Tileýhanuly syndy medısına qyzmetkerleri shottaryna túsken aqshany qaıtyp bergen.
Dárigerler joldaǵan hattyń mátinine súıensek, aqshany bas dáriger B.Ábilqasymovtyń buıryǵymen qaıtaryp ákelýdi aıtqan. «PMSP basshysy marqum Z.Bıdaıyqovtyń qolyn sol buıryqqa qoıyp, memlekettiń qarjysyn jymqyrýdyń masqara tásilin jasap otyr. Qoıylǵan qol jalǵan ekeni taıǵa tańba basqandaı kórinip tur. Munyń ózi qylmys emes pe?! Qoldy bolǵan qarjyǵa jedel járdem kóligine qystyq dóńgelek satyp alsa bolar edi. Aýdandyq aýrýhanada oryn alǵan máseleden aýdıt tekserisi, antıkor, prokýratýra, ákimdik, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy mamandary habardar. Alaıda, «jabýly qazan jabýly kúıde». Bas kótergen dárigerlerge basý aıtýdan basqa shara qoldarynan kelmeıtinine kózimiz jetkendikten, «Egemen Qazaqstan» gazetine hat jazyp otyrmyz. Bul gazet respýblıkalyq deńgeıde bolǵandyqtan dárigerlerdiń janaıqaıyn joǵarydaǵylar estip, ádil sheshim shyǵarar degen úmittemiz», dep túıindepti gazettiń Shyǵys Qazaqstandaǵy qosynyna joldaǵan hatta.
Sonymen qatar bir top dáriger basshylarymen jumys istese almaıtynyn, ol ornyn bosatpaıynsha aýdannyń medısına salasy aqsaı beretinin basa aıtqan. Úrjardaǵy medısınanyń aqsap jatqanyn dárigerler ǵana emes, bylaıǵy jurt ta aıtyp júr.
– Byltyr kóktemde kelinimizdi bosandyra almaıtyndaryn aıtyp, óz kóligimizben Aıagózge, odan ary Semeıge jibergen. Demek, bilikti akýsher, gınekolog joq. Al jazda anamyz qulap qalyp, basyn MRT-ge túsire almadyq. Apparat joq. Taǵy birde FGDS kerek bolyp, aýrýhanaǵa barǵanymyzda, gastroentrolog eńbek demalysynda eken. Basqa FGDS jasaıtyn maman joq dep esikten ketkenbiz. Al aýdan ákiminiń orynbasary qandaı qural-jabdyqty aıtyp júr?, – deıdi úrjarlyq Elmıra Saǵyndyqova.
Atalǵan aýrýhananyń anestezıolog dárigeri Marsel Ánýarulynyń aıtýynsha, tekserý jumystary bastalǵannan bergi ýaqytta ujymnan bereke qashqan. Aýrýhana qyzmetkerleriniń ár kúni ıneniń ushynda otyrǵandaı kúıde ótedi.
– Dárigerler albaty shý shyǵaratyn halyq emes. Olar bılikke, jumsaq oryntaqqa umytylmaıdy. Jalaqy kóter dep qara baqyr da surap otyrǵan joqpyz. Tek, alańsyz qyzmet etýge múmkindik bolsa deımiz. О́kinishke qaraı, bul bizde joq. Basshy men dárigerdiń arasy alystap, «barmaq basty, kóz qystylyq» oryn alǵan saıyn qyzmetkerler qynjylady. Al aýrýhana ishindegi aýranyń buzylýy qyzmet sapasyna tikeleı áser etedi. Sodan baryp el dárigerdi kinálaıdy. Alańdaýly dáriger naýqasty qaıtip emdeıdi?! Búıte berse, erteń kadr toqtamaıdy. Onsyz da ketip jatqandar bar. Surap otyrǵanymyz, ádil basshy. Boldy. Endigi úmitimiz – Úkimette, – deıdi Marsel Ánýarbekuly.
Bas dáriger ne deıdi?
Biz óz tarapymyzdan joǵaryda kóterilgen suraqtardyń bas-aıaǵyn jınaqtap, aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Baýbek Ábilqasymovqa habarlastyq. Tutqasyn kótermegen soń WhatsApp jelisinde hat ta qaldyrdyq «Baspasóz hatshysyna habarlasyńyz» dedi, odan qyzmettik kýálikti suratty. Aınalyp kelip, «Bul suraqtaryńyzdyń zańdylyǵyn tekserip jatqan quziretti organdar bar, aldyn ala boljam jasaý zańǵa qaıshy keledi. Saý bolyńyz» depti. Oblystyq Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy bolsa, aýyryp jatyr. «Aýyryp jatyrmyn» degen soń, mazasyn ala bermedik.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtqan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy óńirlerde qanshalyqty júzege asyp jatyr? Halyqtyń úni joǵarydaǵy basshylardy qoıyp, jergilikti jerdiń basqarýshy organdaryna jetpeı jatqan joq pa?! Shyǵys Qazaqstan oblysy,Úrjar aýdany