2013 jyly Memleket basshysynyń tarıhı bastamasy – «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasyna 20 jyl toldy
О́tpeli kezeńniń qıyndyqtaryna qaramastan, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev shetelde jańa býyn kadrlaryn daıarlaý boıynsha «Bolashaq» memlekettik stıpendııasyn qurý jóninde strategııalyq sheshim qabyldady.
2013 jyly Memleket basshysynyń tarıhı bastamasy – «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasyna 20 jyl toldy
О́tpeli kezeńniń qıyndyqtaryna qaramastan, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev shetelde jańa býyn kadrlaryn daıarlaý boıynsha «Bolashaq» memlekettik stıpendııasyn qurý jóninde strategııalyq sheshim qabyldady.
Qazirge deıin «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha ınnovasııalyq jobalar men tehnologııalar, metallýrgııa, telekommýnıkasııa, energetıka salalarynda eki myńǵa jýyq ınjenerlik-tehnıkalyq maman daıarlandy.
Tehnıkalyq jáne medısınalyq mamandyqtar stýdentterine shetelde oqý múmkindigin berý daryndy jastarymyzdyń áleýetin sapalyq jáne sandyq jaǵynan ósirdi – qajettiligi joǵary tehnıkalyq jáne medısınalyq mamandyqtardyń dıplomdy kadrlarynyń sany eki esege ósti.
«Bolashaq» baǵdarlamasy Qazaqstandaǵy alǵashqy ǵylymı-zertteý ýnıversıteti – «Nazarbaev Ýnıversıtetin» qurýǵa da negiz boldy.
2008 jyldan bastap baǵdarlama boıynsha oqý aýyl jastary, ǵylymı jáne pedagog kadrlar úshin qoljetimdi boldy. Eldiń qarqyndy damýy, jańa ónerkásiptik obektilerdiń ashylýy, álemdik qoǵamdastyqqa tyǵyz shoǵyrlaný ekonomıkanyń barlyq salalarynda qyzmetkerlerdiń quzyretin jańartýdy qajet etti.
Bul mindetterdi sheshý úshin baǵdarlama tolyqtaı jetildirildi. Memleket stıpendııany iske asyrý prınsıpin túbegeıli ózgertti. Akademııalyq oqýdan basqa, shetelde ǵylymı jáne kásiptik taǵylymdamalar engizildi. 2011 jyldan bastap baǵdarlama jasy úlken, tájirıbeli adamdar úshin de qoljetimdi boldy.
«Bolashaq» túlekteri arasynan eldi údemeli ınnovasııalyq ındýstrııalızasııalaý jáne Úshinshi ónerkásiptik revolıýsııanyń mindetterin sheshý úshin stıpendıattardyń 43%-y daıarlanǵanyn atap ótýge bolady. Bolashaqtyq mamandardyń ulttyń adamı kapıtalyn tabysty damytýǵa arnalǵan úlesi – 15%, memlekettik basqarý jáne josparlaý júıesin jańǵyrtýǵa – 19%, elde ulttyq kásipkerlikti jáne orta klasty, iskerlik rýhyn, pragmatızm men bastamashylyqty nyǵaıtýǵa – 15% jáne bolashaq ekonomıkany qurýǵa – 8%.
Eldiń negizgi baılyǵy – ıntellektýaldy kapıtaldy ósirý ıdeıasynyń uzaq merzimdi strategııalyq maqsattary men mindetteri boldy. Bolashaqtyqtardyń elde odan ári reformalar jasaý jáne Qazaqstandy álemdik arenada tanytý mıssııasy 1994 jyly prezıdenttik stıpendııa ıegerleriniń birinshi kezdesýinde belgilengen. Búgingi kúni bul mıssııanyń eń basty mindeti – «Qazaqstan-2050» Strategııasyn iske asyrý.
«Bolashaq» damýynyń aǵymdaǵy kezeńinde memleket negizgi nazardy ǵylymı jáne zertteý qyzmetine baǵyttalǵan magıstratýra jáne PhD doktorantýrasynyń akademııalyq kýrstary boıynsha kadrlar daıarlaýǵa bóldi.
«Bolashaq» baǵdarlamasy shetelde oqytýdyń akademııalyq baǵdarlamalarynan basqa, úzdik joǵary oqý oryndarynda, ǵylymı ortalyqtarda, zerthanalar men álemniń iri óndiristik kásiporyndarynda taǵylymdamalardyń keń spektoryn usynady. Tórt sanat: ınjenerlik-tehnıkalyq, medısınalyq, ǵylymı jáne pedagog qyzmetkerler daıarlanýda. Taǵylymdamalar – bul jasy úlken kadrlardy qysqa merzimde jyldam daıarlaýdyń jaqsy tásili, sebebi, odan ekonomıkanyń túrli sektorlarynyń ókilderi, kásiporyn, ǵylymı uıymdardyń qyzmetkerleri ótedi. Sarapshylardyń pikiri boıynsha, jańa baǵyt – kásiptik taǵylymdamalar bilikti kadrlarǵa el ekonomıkasynyń qajettiligin qamtamasyz etýge jáne óndiris pen tehnologııalar transferiniń sheteldik tájirıbesin zerdeleýge yqpal etedi.
Qazirgi stıpendıattarǵa keletin bolsaq, bul kúnderi álemniń 33 elinde 2532 bolashaqtyq bilim alýda. Stıpendıattardyń úshten bir bóligi AQSh-ta, jartysyna jýyǵy – Ulybrıtanııa men Irlandııada, 15%-y – Eýropada, qalǵandary – Azııa, Avstralııa jáne TMD elderinde. Stıpendıattarymyzdyń jartysyna jýyǵy – magıstratýra baǵdarlamasynyń stýdentteri (42%). Stıpendıattardyń úshten bir bóligi bakalavrıat baǵdarlamasy boıynsha oqýlaryn jalǵastyrýda (31%). 2015 jylǵa qaraı 350 dıplomdy bakalavr oqýyn aıaqtaıdy, 2017 jyly taǵy 450 stıpendıat oqýlaryn támamdaıdy dep kútilýde.
20 jyl ishinde stıpendııany iske asyrýdyń barlyq jetistikteri men nátıjeleri mereıtoılyq jyldyń úlken oqıǵasy bolǵan Astana qalasynda 29 qarashada N.Á.Nazarbaevtyń qatysýymen ótken «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasy stıpendıattary men túlekteriniń forýmynda egjeı-tegjeıli aıtyldy. Táýelsizdik saraıynda ótken is-sharaǵa elimizdiń túrli óńirlerinen 1500-ge jýyq stıpendıat qatysty. Forýmda «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasynyń 20 jyl ishindegi jumysynyń qorytyndysy shyǵarylyp, «Qazaqstan-2050» Strategııasyn iske asyrýdaǵy osy baǵdarlamanyń jańa mindetteri anyqtaldy.
Memleket basshysy óz sózinde «Bolashaq» baǵdarlamasyn qurý senimdi strategııalyq tańdaý bolǵandyǵyn jáne búgingi kúni egemendi Qazaqstan tarıhyndaǵy «altyn paraqtardyń» birine aınalǵanyn atap ótti. Respýblıkanyń «Qazaqstan-2030» Strategııasyn qysqa merzimde tabysty iske asyrýdaǵy tarıhı jetistigine «Bolashaq» baǵdarlamasy túlekteriniń qosqan úlesteri az emes.
Prezıdent «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlekteri, stıpendıattary «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń belsendi jaqtaýshylary bolady, sondaı-aq, bolashaqqa negiz sala otyryp, perspektıvalyq tehnologııalardy ázirleý jáne engizý prosesine belsendi qatysatyn bolady dep senimmen aıtty.
Elbasynyń «Bolashaq» baǵdarlamasy negizinde «Qazaqstan-2050» jalpyulttyq qozǵalysyn qurý týraly usynysy Forým qatysýshylary úshin kútpegen oqıǵa boldy. El Prezıdenti: «Qazaqstan-2050» Strategııasy – bul HHI ǵasyrdaǵy bizdiń ulttyq ıdeıamyz, ol halqymyz ynta qoıǵan qundylyqtardy, maqsattardy anyqtaıtyn bolady», – dedi.
Bul usynysty bolashaqtyqtar da, Qazaqstannyń barlyq progressıvti jastary da qulshynyspen qabyl aldy. Qazaqstandyqtardyń bastamashyl toby Prezıdenttiń usynysyn qoldaı otyryp, «Qazaqstan-2050» jalpyulttyq qozǵalysynyń qurylǵanyn jarııalady. Jańa qozǵalystyń negizgi mindeti Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda aıtylǵan saıası baǵytyn qoldaý arqyly Qazaqstannyń álemniń neǵurlym damyǵan 30 eliniń qataryna enýin qamtamasyz etý bolyp tabylady.
Ǵanı NYǴYMETOV,
«Halyqaralyq baǵdarlamalar
ortalyǵy» AQ prezıdenti.