Daǵdylaný da – basty mindet

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda: «Praktıkalyq daǵdylarǵa oqytý jáne praktıkalyq biliktilikke ıe bolý jónindegi baǵdarlamalardy qosyp, ortasha jáne joǵary bilimniń oqytý baǵdarlamalarynyń baǵytyn jáne mánisterin ózgertý», dep jańa mindet qoıǵandyǵy belgili.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda: «Praktıkalyq daǵdylarǵa oqytý jáne praktıkalyq biliktilikke ıe bolý jónindegi baǵdarlamalardy qosyp, ortasha jáne joǵary bilimniń oqytý baǵdarlamalarynyń baǵytyn jáne mánisterin ózgertý», dep jańa mindet qoıǵandyǵy belgili.

Qazir mamandar daıarlyǵyn je­tildirý bilim berý qyzmetinde bilik­ti ádistemeni qoldaný jáne úzdiksiz kásibı bilim ıdeıasyn iske asyrý múmkindigin beretindigimen tanylyp otyr. Medısınada joǵa­ry tehnologııalardyń paıda bolýy, jańa emdik-dıagnostıkalyq ádistemelerdi engizý, saıyp kelgen­de bunyń bári teorııalyq jáne prak­tıkalyq daǵdylardy baǵalaýǵa sapaly jańa ádistemelerdi ázirleý mindetterin qoıady.

Sonymen qatar, jańa baǵalaý júıesin engizý densaýlyq saqtaý mamandarynyń bilimi júıesindegi reformalardy oıdaǵydaı júzege asyrýǵa, medısınalyq kómektiń sapasyn jáne praktıkalyq den­saý­lyq saqtaý mamandarynyń ále­­ýetin arttyrýǵa múmkindik týǵy­zady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasyn damy­týdyń 2011-2015 jyldarǵa arnal­ǵan «Salamatty Qazaqstan» mem­lekettik baǵdarlamasynyń is-sha­ralar josparynda medısınalyq JOO, kolledjder túlekteriniń jáne densaýlyq saqtaý maman­darynyń bilimin jáne daǵdylaryn táýelsiz baǵalaý ınstıtýtyn engi­zý boıynsha naqty mindetter qo­ıyldy. Osyǵan oraı, 2012 jyldan bastap basym baǵyttary my­nalar bolyp tabylatyn Bilim jáne daǵdylardy baǵalaý respýblıkalyq ortalyǵy (budan ári – BDBRO) jumys isteı bastady:

– densaýlyq saqtaý maman­darynyń kásibı daıarlyǵyn baǵalaý jáne biliktilik sáıkestigin rastaý;

– ólim jaǵdaılaryna jol bergen densaýlyq saqtaý ma­man­­da­rynyń bilimi men daǵdy­laryn ba­ǵalaý (Qazaqstan Res­pýb­­lı­kasy Densaýlyq saqtaý mı­nıs­tr­­liginiń ana, náreste ólimin jáne qan aınalym júıesi aýrýlaryn tómendetý jónindegi respýblıkalyq shtabtyń usy­nymdary boıynsha);

– Astana jáne Almaty qalala­rynda sımýlıasııalyq tehnologııa­lardy paıdalaný arqyly den­saýlyq saqtaý mamandaryn oqytý.

Kóptegen elderde (AQSh, Ka­nada, Anglııa, Avstralııa, Izraıl) sımýlıasııalyq tehnologııalardy paıdalaný arqyly túlekter men mamandardy emtıhandaý sharasyn júrgizetin táýelsiz qurylymdar bar. Bul bilim men daǵdylar deńgeıin obektıvti baǵalaýǵa, JOO-ǵa kadrlardy daıarlaýǵa ana­ǵurlym qatań, al túlekter men mamandarǵa salada odan ári bolý máselesine jaýapkershilikpen qaraýǵa múmkindik beredi.

Búgingi tańda eldegi densaýlyq saqtaý mamandary bilim jáne daǵdylardy táýelsiz baǵalaýdy engizý júıesi damýdyń jańa kezeńiniń tabaldyryǵynda tur. BDBRO – densaýlyq saqtaý mamandaryn tikeleı táýelsiz ba­ǵa­laý fýnksııalaryn júzege asy­ratyn, sımýlıasııalyq tehnolo­gııalardy paıdalana otyryp sertıfıkattaý emtıhandaryn uı­ymdastyrý men ótkizýde táji­rı­be jınaqtaǵan túbegeıli jańa qurylym bolyp tabylady. 2013 jyldyń qyrkúıek aıynda res­pýblıkada alǵash ret BDBRO Astana men Almaty qalalarynda 174 dáriger men 86 orta býyndy medısınalyq qyzmetker úshin densaýlyq saqtaý mamandary biliktiliginiń sáıkestigin rastaý men kásibı daıarlyqtyń qanatqaqty baǵalaýyn tabysty ótkizdi. Ser­tıfıkattaýdyń emtıhan júıesine sımýlıasııalyq tehnologııalardy paıdalanyp, teorııalyq (150 suraqtan turatyn test tapsyrmalary) jáne praktıkalyq daǵ­dylardy baǵalaýdyń kezeńderi kiredi. Qanatqaqty baǵalaýdy júrgizýdiń qorytyndylary boıynsha densaýlyq saqtaý mamandary jaqsy nátıjeler kórsetti. Testileý júrgizgende joǵary bilimi bar mamandardyń eń joǵary baly 109 boldy, eń tómengisi 41 ball qurady. Al orta býyndy medı­sınalyq qyzmetkerlerdiń eń joǵary baly 108-di kórsetse, eń tómengisi 31 balǵa turaqtady.   

Medısınalyq qyzmetkerlerdiń pasıentter aldyndaǵy joǵary jaýapkershiligin esepke ala otyryp, sonymen qatar, dárigerdiń qatelesýin boldyrmaý maqsatynda kásibı daıarlyq deńgeıin arttyrý qajet.

Osyǵan oraı, iri kópbeıindi klınıkalar bazasyn zamanaýı mýlıajdarmen jáne fantomdarmen jabdyqtaý úshin densaýlyq saqtaý mamandarynyń kásibı daıarlyǵyn baǵalaý jáne biliktilik sáıkestigin rastaý maqsatynda 16 óńirlik sımýlıasııalyq ortalyq qurý jos­parlandy. Ol medısınalyq personaldyń is-qımylyn avtomatty túrge deıin jetkizýine jáne de medısınalyq qyzmetter kórsetý sapasyn basqarý men dárigerlik qatelikterdi azaıtýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq, JOO-da, kolledj­derde sımýlıasııalyq oqy­týǵa qoıylatyn talaptardy, stan­darttalǵan ádistemelerdi úılestirý men qamtamasyz etý maqsatynda jumys isteıtin sımýlıasııalyq ortalyqtar BDBRO belgilegen biryńǵaı ádistemege sáıkes oqytý júrgizedi.

Densaýlyq saqtaý maman­daryna biliktilik sanatyn be­rý arqyly praktıkalyq daǵ­dy­lardy baǵalaýdyń jańa júıesin engizý respýblıkanyń den­saý­lyq saqtaý salasyn kásibı daıar­lanǵan medısınalyq kadrlarmen qamtamasyz etedi. Túlekter men ony daıarlaǵan JOO jaýap­kershiligin kúsheıtedi halyqqa dárigerlik kómek kórsetý sapasyn arttyrady. Sóıtip, medısına salasyndaǵy ınnovasııalyq tehnologııalardy jańartý men damytý úshin negiz qalaıdy, sondaı-aq qazaqstandyq mamandardyń básekelestikke qabilettiligin jo­ǵar­latyp, eýropalyq jáne álem­dik bilim berý qoǵamyna kirýge múmkindik beredi.

Qorytyp aıtqanda, daǵdylaný qashanda qajet. Ony ómirdiń ózi talap etip otyr.

Gúlmıra JANGEREEVA,

QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Bilim

jáne daǵdylardy baǵalaý respýblıkalyq

ortalyǵynyń basshysy.