Teriskeıdiń Samaly

Mektep bitirgen soń arman degen ar­ǵymaq jetelep otyryp jýrnalıstıka fa­­kýl­tetiniń esigin ashqyzdy da. Alaıda shekti mejege bir-eki balldyń jetpeı qalýy sebepti baǵytyn kezdeısoq óner salasyna burady. Sóıtip jýrnalıstıkaǵa emes, Petro­pavl qalasyndaǵy óner kolledjine oqýǵa túsedi.

– Mende aktrısa bolý týraly oı múldem bolǵan joq. Es bilgeli jýrnalıst bolýdy armandadym. Ájem kezinde ándi óte jaqsy aıtqan eken. Ákem de dombyranyń qulaǵynda oınaıdy. Biraq ol kisiniń kásibı bilimi bolmaı, dombyrany óz betimen úırengen. О́zi oqı almaǵan soń ákemniń armany bolǵan shyǵar, balalarynyń óner salasyna barýyna qarsy bolmady. Kerisinshe únemi qoldap, qolpashtap otyrdy. Máselen, týǵan ápkem syrnaıshy. Al men jýrnalıst bolamyn degenimde, úıde eshkim qarsylyq bildirgen joq. Biraq ákem óner kolledjinde akter mamandyǵy boıynsha oqytatyn kýrs ashylǵaly jatqanyn aıtyp, sonda baǵymdy synap kórýimdi usyndy. Men áý basta, shynymdy aıtaıyn, ózimdi aktrısa retinde tipti de kóre alǵan joqpyn. Aktrısalardyń boıy uzyn, tal boıynda bir mini bolmaıtyndaı kórinetin. Áıtse de, jýrnalıstıkaǵa oqýǵa túse almaǵan soń, ákemniń tilegin jerge tas­taǵym kelmeı, akter mamandyǵyna oqý­ǵa qujat tapsyrdym. Sonda júrip kastıngke qaty­syp, rejısser Sergeı Dvorsevoıdyń «Qyz­ǵaldaq» («Tıýlpan») fılmine túsýge shaqyrý aldym. Bul – meniń kıno álemindegi debıýtim boldy. Sergeımen de alǵashqy tanystyǵym osy fılmnen bastaldy, – deıdi  Samal Eslıamova.   

Iá, «Qyzǵaldaq» fılminen bastal­ǵan shy­ǵarmashylyq tandem rejısser men aktrısany jáne bir jańa kartınanyń túsirilim alańynda qaıta qaýyshtyrdy. Ol – qazaqtyń qarlyǵashtaı qaragóz qy­zyn áıgili Kann kınofestıvaliniń tórine alyp shyǵyp, ataǵyn jer júzine jaıyp,  bir-aq sátte juldyz atandyrǵan «Aıka» fılmi bolatyn. Qos fılmde de tur­mys­qa shyqpaǵan boıjetkendi Ana róline bekit­ken rejısserdiń Samalǵa degen seni­min nyǵaıtqan kúsh tipti de  aktrısanyń ómir­baıany emes, óner ıesiniń boıyndaǵy ózge­lerde kóp kezdese bermeıtin biregeı qasıetteri eken.

– Akterge týa bitti talanttan bólek, mi­nez de qajet. Samaldyń boıynda qolǵa alǵan isin sońyna jetkizbeı tynbaıtyn qaı­sar da ójet minez bar. Syrttaı óte názik kó­ringenimen, ishki qýaty myqty. Samal jarq-jurqty basty planǵa shyǵarǵan ıllıýstrator emes, shyn mánindegi sezimniń aktrısasy. Osy turǵydan kelgende biz jaqsy túsinistik. Fılmniń túsirilim jumysy uzaq ári qıyn  joldan ótti. Tabıǵattyń ár qubylysyna saı epızodtarymyzdyń kórkemdigi men shynaıy shyǵýyna mán bere otyryp, jumys istedik. Árıne bul jerde eń kóp salmaq bas­ty róldegi aktrısa Samalǵa tústi. Qar aralas jańbyrda, boranda túsirilim jasadyq. Tońý, aıaqtan sý ótý sekildi qıyndyqtarǵa tózý ǵana emes, akterlik oıyndy da óz deńgeıinde alyp shyǵý kerek boldy. Onyń ústine fılmniń janry da aýyr. Osy qıyndyqtardyń bar­lyǵyn eńserý jolynda Samal aıanbaı ter tókti. Tipti qyrǵyz tilin, ómir súrý sal­ty­­ men jalpy ulttyń mentalıtetin zertteý maq­­sa­tynda birneshe aı Qyrǵyzstanǵa baryp ómir súrip kórdi. Munyń barlyǵy úl­­ken eńbek, – deıdi fılmge akter tańdaý pro­­sesinen syr shertken rejısser Sergeı Dvorsevoı.

Iá, Fransııanyń áıgili Kann kınofes­tı­vali saraptaý alqasynyń nazaryn birden ózine burǵyzǵan sıqyr –  basty róldegi aktrısanyń ekrannan jarq etken otty janary edi. Fılm ataýymen attas keıipkerdiń qıyn da qaıshylyqty taǵdyryn kemeline keltire keıiptep, jahan nazaryn jaýlaǵan qazaq qyzy Samal Eslıamovanyń ónerdegi baǵyn ashqan bul fılmdi kórermeni de zor yqylaspen qabyldady. О́ıtkeni fılmde ónermen egiz órilgen naǵyz ómir bar edi.

– «Aıka» fılminiń túsirilimine kiris­kennen-aq barlyǵymyz týyn­dynyń sapasyna jumys istedik. О́ıtkeni rejısser úshin de,  men úshin de, basqa árip­testerim úshin de týyndynyń kórkemdik sapasy bas­ty orynda turdy. Sondyqtan bolsa kerek, fılm jumysy birneshe jylǵa sozylyp,  alty qys qatarynan úzdiksiz túsirildi. Kóńil kúıdi, ishki qasiretti kórsetýde baryn­sha shynaıylyqqa umtylýǵa tyrystyq. Rejısser fılmniń ár detalin jiti oılas­tyr­dy. Uıqy, kúlkini umyttyq.  Jeti jyl­­­ǵa jýyq janymyz da, oıymyz da osy fılm­de boldy. Sondyqtan bolsa kerek, do­daǵa túskennen-aq men fılmniń úzdikter qatarynan kórinetinine sendim. Biraq onyń ishinde ózim daralanyp shyǵamyn degen oı bolǵan emes. О́ıtkeni Kann festıvalinde fılm­der tek bir atalym boıynsha ǵana marapattalady. Sahnadan meni festıvaldiń úzdik aktrısasy dep habarlaǵanda jylap jiberdim. Ol eń áýeli qýanyshtyń kóz jasy bolsa da, ekinshiden, «júldeni jalǵyz  men emes, tutas fılm alý kerek edi ǵoı» degen ishki ókinishtiń de kóz jasy bolatyn. Biraq sarapshylar solaı sheshken eken. Qa­laı desek te men rejısserge osyndaı kesek te kúrdeli beıneni kıno salasyndaǵy táji­rıbemniń azdyǵyna qaramaı senip tapsyr­ǵany úshin sheksiz rızashylyǵymdy bil­dir­gim keledi. Bul – ujymdyq  jeńis, – deıdi Samal tolqynysty da tarıhı sátti kóz aldy­nan ótkizip.

Ol ras, ónerdiń  múmkindigi sheksiz ǵoı. Keıde kórkemdigimen, endi birde shynaıy­lyǵymen baýraıdy. Al «Aıkada» kıno tiliniń osy eki tásili qatar sóıleıdi. Rejıs­ser men aktrısanyń tereńnen uǵysqan tan­demi birden menmundalaıdy. Kıno sse­narııi de basty róldegi aktrısanyń bar talantyn ashýǵa baǵyttalyp jazylǵandaı. Samal keıipkerine, keıipker Samalǵa  aınalyp ketken. Arasyn bólip, shekarasyn anyqtaý múmkin emes. Uly Abaısha aıtsaq, aınalasy tep-tegis jumyr kelipti. Syrttaı zerdeleseń de, áńgimege tarta ketseń de qazaqy bııazylyǵynan bir tanbaıtyn názik boıjetken ishki psıhologııalyq teketireste adam tanymastaı ózgerip shyǵa keledi. Bul, ásirese kıno aktrısasy úshin taptyrmas qasıet. Samaldyń fılmdegi izdenisi – osynyń dáleli.  Ekrannan jarq etken tazalyq pen muń qatar qonǵan otty janar Kók pen Jerdiń bir-birine qabyspas keńistigin birtutas álemge aınaldyryp jibergendeı. О́ner degen osy bolsa kerek.

– Jalpy, meniń kıno salasyndaǵy ómir­baıanym asa baı emes. Qorjynymda sanaýly ǵana fılm bar. Biraq oǵan ókinbeımin. О́ıt­keni men úshin qaı kezde de san emes, sapa bi­rinshi orynda turady. Maǵynasyz kóp fılmge túskenshe, ózimdi el esinde qalatyn jalǵyz týyndymen tanytqym keldi. Shúkir, «Aıka» maǵan sol múmkindikti berdi. «Aıka» jaryqqa shyǵyp, úzdik atanǵannan keıin otandyq rejısserler tarapynan kóptegen usynys túsip jatyr. Olarǵa ssenarııdi oqyp, saralap alǵannan keıin, tańdap-talǵap túskim keledi. Men úshin mezettik ataq mańyzdy emes. Al qarjylyq jaǵynan kelsek, árıne aqsha bárimizge de kerek qoı. Biraq men ónerge aqsha úshin kelgen joqpyn. Meniń maqsatym basqa – ekran men sahnada ólmes óner týdyrý, sol arqyly ózimdi dáleldeý, – dep aldaǵy josparlarymen bólisken Samal ári qaraı sózin jalǵady:  – Qarap otyrsam, Kann festıvalinde júldeger atanǵan eki jyldan bergi kezeńde bar ýaqytymdy negizinen jýrnalısterge suhbat berýge arnappyn. Endi osyǵan sál úzilis jasasam deımin. Tildeskisi kelgen kóp jýrnalıstiń usynysynan bas tartyp ta júrmin. Ol tipti de mensinbeýshilik emes, durys túsinseńizder eken. Men dál qazirgi sátte ýaqytymnyń barlyǵyn shyǵar­ma­shy­lyqqa arnap, kórermenderim súı­sine tamashalaıtyn óner týdyrǵym keledi. Sol úshin de jaqynda Nur-Sultan qala­syndaǵy jańadan ashylǵan Mýzykalyq jas kórermender teatryna aktrısa bolyp qyzmetke ornalastym. Ekran ǵana emes, endi ózimdi sahnada da synap kórgim keledi. Jańalyǵym bolsa, mindetti túrde ózderińizben qýana bólisetin bolamyn. Ázir­ge mende azdaǵan shyǵarmashylyq úzilis bol­syn dep sheshtim, –deıdi aktrısa sońǵy ýaqyt­ta suhbat alańynan kórinbeı ketýiniń de sebebin túsindirip.

Iá, ónerge jan-tánimen berilgen talant­ty jan búginde teatr sahnasyn baǵyn­dyrýǵa bel sheshe kirisken. Uly kemeńger Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵy aıa­synda byltyr astananyń Mýzykalyq jas kórermender teatrynda tusaýy kesil­gen M.Áýezovtiń «Abaı – Toǵjan» dramasynda Uljan beınesinde kórinip, kórer­menin qýantty. Aldaǵy ýaqytta óner jan­kúıer­lerin jáne birneshe rólimen qaýysh­­tyrmaqqa qyzý daıyndalyp júr. Teatr­men qatar kınonyń da qaınap jat­qan qyzý tirshiligi aktrısany bir sátke bosatqan emes.

– Meniń armanym – týǵan elime qyzmet etý. Boıymdaǵy bar ónerimdi sarqyp berip, shyǵarmashylyq múmkindigimdi kó­rermenderime dáleldeý. Buǵan deıin Más­keýdiń kınogerlerdi tárbıeleıtin áıgili GITIS-indegi  oqýym dedim, odan keıin «Aıka» fılminiń túsirilimi dep on jyldan asa Reseıdi turaq ettim. Endi, mine, túbegeıli elge oralyp, Mýzykalyq jas kórermender teatryndaǵy qyzmetime qulshyna kiristim. Endigi maqsat – Otanyma adal qyzmet etý, – deıdi aktrısa.

Soltústik Qazaqstan oblysy, Aqqaıyń aýda­nynyń aıadaı ǵana Aralaǵash aýylynda týyp-ósip, armanynyń jolynda alysqa qol sozǵan aktrısanyń ónerdegi jeńisiniń basty syry da – talantymen egiz órilgen osy eńbekqorlyǵynda, ónerge degen sheksiz adaldyǵynda jatsa kerek. Qyzyljardan qanat qaǵyp esimi qııandaǵy Kannǵa jetken, óreli ónerimen álemdi moıyndatqan talantty jan búginde teriskeıdiń Samaly ǵana emes, kúlli qazaqtyń maqtanyshyna aınaldy. Endeshe, samǵaı ber, Samal!