Álıhannyń áz beınesi

Bul týyndyny semeılik sýretshi Marjan Baqytbek bar-joǵy tórt-aq saǵattyń ishin­de bir demmen jazyp shyq­qan. Aıtýynsha, alashordashy­lar týraly derekti fılm kó­rip, sonyń áserimen qolyna qyl­qalam alǵan.

– Álıhan babamyzdyń sońǵy fotosyn kórgende kó­meıime óksik tyǵyldy. Ult azat­tyǵy úshin basyn báıgege tikken babamyzǵa qandaı qur­met kórsetsek te, laıyq edi. Fotosyna qarańyzshy, qı­yn­­dyqty kóp kórip, ýaıymda bolǵan adam ekeni kóz­qa­rasynan, samaıyna túsken aq shashynan, tereń ájiminen kórinip tur. Ulttyq múdde jo­lynda ter tókken naǵyz mem­leketshil adam eken, – deıdi sýretshi qyz.

Álıhannyń muńdy sýreti áser etse etkendeı, áıtpese kóp­shiligimiz jas kezindegi kelbetti, janary ótkir jigit aǵasyn ǵa­na kórip júrmiz. 1937 jyly tú­sirilgen fotoda onyń qazaq úshin qanshama qasiretti arqalap ketip bara jatqanyn op-ońaı ań­ǵarýǵa bolady. Al sony baı­qap, ke­nep betine sonaý surqaı saıa­satpen jymdastyra otyryp beınelegen sýretshiniki – she­berlik, ult kósemine degen qur­met.

Aıagóz aýdany, Barshatas aýylynda dúnıege kelgen Mar­­jan Baqytbek Sháká­rim atyn­daǵy Semeı mem­le­kettik ýnıversıtetiniń «Beıneleý óne­ri jáne dızaın» fakýltetin úz­dik aıaqtaǵannan keıin shyǵar­ma­shylyqtan bir sátke de qol úzgen joq. Únemi izdenis ústinde. Osy ýaqytqa deıin 50-60 kartına jazǵan. Ol mán-maǵynasyz sýretterden góri qazaqtyń tarıhyn beınelegendi qup kóredi.

– Salmaqty oı aıtatyn kar­tınalar jazýǵa tyrysamyn. Ultty jigerlendiretin, oı salatyn taqyrypty kótergim keledi. Ańyz-áńgimelerdiń jelisimen ıllıýstrasııa jasaýdy oılastyryp júrmin. Ákem marqum júırik baptap, tazy júgirtkenin kórip ós­kendikten shyǵar, ulttyń jan-dúnıesine tereń úńilemin, – deıdi arman-josparymen bólisken Marjan Baqytbek.

Qazaqy otbasynda ósken sýretshiniń týǵan apasy da sheber, ismer kisi bolǵan eken. Syrmaq syrýdyń, alasha basýdyń, quraq kórpe qu­raýdyń qyr-syryn kishken­taıynan kórip ósken. Biraq ismerlikti emes, qyl­qalamdy tańdaǵan Marjannyń maqsaty – ult úshin eńbek qylý.

SEMEI