2019 jyldyń 19 naýryzy – táýelsiz memleket tarıhynyń jańa taraýy, damý dańǵylyndaǵy taǵy bir belesi retinde tarıhqa endi. Bul – jas qazaq memleketiniń irgesin qalap, ony jańa zamanǵa saı qýatty el bolyp qalyptasýy jolyna bar qajyr-qaıraty men ómirin arnaǵan Elbasynyń óz ókilettigin saıasattaǵy senimdi serigi Qasym-Jomart Toqaevqa senip tapsyrǵan, jurttyń jadynda máńgi saqtalatyn aıryqsha kún.
Elbasy osy qadamy arqyly da óziniń ózge jurttarǵa ónege kórsete alatyn, ulty úshin, eliniń bolashaǵy úshin taǵdyrly qadamdarǵa bara alatyn suńǵyla basshy, sarabdal saıasatker ekenin taǵy bir ret dáleldedi. Kóregen basshy óz tańdaýyn jasarda jańylmapty. Onyń kóregendigi de osynda.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev saıası sabaqtastyqty saqtaı otyryp, Elbasy arqalap kelgen memleket basqarý júgin ári qaraı nyq senimmen alyp ketti. Buǵan sodan bergi eki jyldyń bederindegi Prezıdenttiń qyzmeti kýá.
Álemdik tájirıbege súıenip, saıası-ekonomıkalyq úderisterge zer salsaq, memleketti kem degende tórt jyl basqarǵan adamnyń ǵana eńbegin obektıvti baǵalaýǵa bolady. Jahandyq statıstıkada qamtylǵan 204 memlekettiń basqarý modeline júrgizilgen taldaý osyny kórsetip otyr. Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Qazaqstan Prezıdenti retinde qyzmetke kiriskenine eki jyl ǵana ýaqyt ótti. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, bul baǵa berýge jetkilikti kezeń emes. Degenmen osy eldiń azamaty retinde Prezıdenttiń atqarǵan jumystaryn baǵalaýǵa negiz bar. Osy eki jylda buryn bolmaǵan ishki jáne syrtqy synaqtar men táýekelder oryn aldy. Tipti ekonomıkalyq jáne ulttyq qaýipsizdikke yqpal etetin túrli ishki jáne syrtqy faktorlar paıda boldy. Sondyqtan ekijyldyq merzim de ońaı bolǵan joq. Biraq kedergilerge qaramastan, elimizdi kezdesken qıyndyqtardan aman-esen alyp ótip, alǵa jetelep, kásibı maman, bilikti basshy ekenin dáleldedi.
Jalpy, Prezıdenttiń jumysyn úsh ólshem boıynsha baǵalaǵan durys. Birinshisi – saıası erkindik, ekinshisi – ekonomıkalyq erkindik, úshinshisi – azamattyq qoǵam erkindigi.
Saıası erkindik týraly sóz qozǵar bolsaq, Memleket basshysynyń bastamasymen Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi quryldy. Keńes aıasynda elimizdegi saıası erkindikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan jumystar atqaryldy. Máselen, saıası partııalardy tirkeý kezindegi kedergiler azaıdy, Parlament Májilisinde áıelder men jastarǵa 30 paıyzdyq kvota berildi. Parlamenttik oppozısııa ınstıtýtyn engizý jáne aýyl ákimderin saıalaý týraly bastamany da osy qatarǵa jatqyzýǵa bolady.
Ekonomıkalyq erkindik baǵytyndaǵy irgeli jumystyń biri – Prezıdent janyndaǵy Reformalar jónindegi joǵary keńestiń qurylýy. Bul baǵytta da qyrýar sharýa tyndyrylýda. Prezıdenttiń tikeleı tapsyrmasymen qolǵa alynǵan jerge, Salyq kodeksine qatysty engizilgen ózgerister – osyǵan dálel. Shetelden jumys kúshin tartýǵa baılanysty túbegeıli sheshim qabyldanǵanyn da atap ótý kerek.
Azamattyq qoǵam erkindigi turǵysynan da biraz jumys atqaryldy. Sonyń negizgileriniń biri – mıtıng týraly zańnamanyń jeńildetilýi.
Eki jylda ulttyq qýatty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan is-sharalarǵa da kýá boldyq. Onyń úsh ólshemi bar. Birinshisi – halyqaralyq qatynastarǵa úles qosý qabileti, ekinshisi – daǵdarysty ahýal nemese kúrdeli jaǵdaı týǵanda eldiń ómir súrý qabileti, úshinshisi – qolda bar kúsh-qýatyn, resýrsyn paıdalana otyryp, basqa elderge yqpal etý qabileti. Qazaqstan Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen osy qabilettiń úsheýi de syr bergen joq.
Qaıyrbek ARYSTANBEKOV,
Ekonomıkalyq saıasat ınstıtýtynyń dırektory, Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi