Irına Smırnovanyń joldaǵan depýtattyq saýalynda birqatar túsinbeýshilik bar, dedi QR Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi О́simdik sharýashylyǵy ónimderin óndirý jáne qaıta óńdeý departamentiniń dırektory Azat Sultanov.
Onyń aıtýynsha, mundaı aqparaty durys emes málimdemelerden qoǵamda jaǵymsyz pikir qalyptasýy múmkin.
«Depýtattyq saýalǵa tolyq túsinikteme berip, agroónerkásip keshenindegi naqty jaǵdaı týraly aıtý qajet dep sanaımyz. Birinshi kezekte azamattardy Qazaqstan ımporttyq ónimderge 80% táýeldi degen aqparattyń jalǵan ekenin aıtqym keledi. Kerisinshe, biz barlyq negizgi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary boıynsha 80 jáne odan da kóp paıyzǵa qamtamasyz etilgen elmiz», dedi Azat Sultanov.
Azyq-túlik taýarynyń tek 6 túri ǵana ımporttalady: qus eti, shujyq, irimshik, súzbe, alma, qant jáne balyq. Bul taýarlar boıynsha ımportqa táýeldilik 25-ten 48%-ǵa deıingi aralyqty quraıdy.
«Muny agroónerkásip kesheni ónimderiniń taýar aınalymy boıynsha statıstıka júrgizetin Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirý jónindegi Ulttyq statıstıka bıýrosynyń resmı derekteri rastaıdy», dep atap ótti ol.
Joǵaryda kórsetilgen ónim óndirisin ulǵaıtý úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ımportty almastyrý jónindegi 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan Keshendi jospardy iske asyrýda.
3 jyl ishinde 19 qus fabrıkasyn, 9 et óńdeý kásipornyn, jańa qant zaýytyn iske qosý, taýarlyq balyq ósiretin 8 jobany iske qosý, sondaı-aq 6,6 myń gektarǵa qarqyndy baq (alma baǵyna basymdyq beriledi) salý josparlanýda.
Budan bólek, jyl saıyn 35 ónerkásiptik taýarly sút fermasy iske qosylady.
Qazirgi ýaqytta edáýir nátıje bar. 2020 jyly alma óndirisi 36 myń tonnaǵa ulǵaıdy, jalpy qýaty 93 myń tonnadan astam sút óndirýge jetetin 48 taýarly sút fermasy, 33 myń tonna et óndirýge múmkindigi bar 3 et kombınaty, qýaty 95 myń tonna qus etin óndire alatyn 8 qus fabrıkasy, 2,2 myń tonna balyq óndiretin 3 nysan iske qosyldy.
Keshendi jospardy iske asyrý nátıjesinde 2023 jylǵa qaraı atalǵan ónim túrlerimen ishki naryqty 100%-ǵa qamtamasyz ete alatyn bolamyz (qantty qospaǵanda).
«Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń ımporttyq balansy $1 mlrd-qa jetedi degen aqparat múlde durys emes. Shyn máninde, sońǵy 5 jylda AО́K ónimderi ımportynyń teris saldosy 45%-ǵa – $1,1 mlrd-tan $600 mln-ǵa deıin tómendedi. Iаǵnı, depýtat saýalynda óte eski derekterdi paıdalanǵan», dep atap ótti A.Sultanov.
Importtyń basym bóligi ekzotıkalyq taýarlar men Qazaqstanda óspeıtin shıkizatqa tıesili ekenin eskertip ótti mınıstrlik ókili.
Mysaly, shıki qant quraǵy aq qant óndirýge arnalǵan shıkizat jáne Ońtústik Amerıka elderinen ákelinedi. Kakao pastalary men untaqtary tropıkalyq elderden jetkiziledi jáne ol otandyq shokolad pen kondıterlik ónimderdi óndirýge arnalǵan shıkizat. Kokos jáne palma maılary sút pen kondıterlik ónimderdiń kóptegen túrlerine shıkizat esebinde paıdalanylady jáne tropıkalyq elderden ákelinedi.
Tabıǵı-klımattyq jaǵdaılarǵa baılanysty Qazaqstan ananas, banan, apelsın, mandarın, kokos jáne muhıt balyqtarynyń túrleri men teńiz ónimderin ımporttaýǵa májbúr bolady.
«Bul taýarlardyń syrttan ákelinetini jáne olar boıynsha ımportty almastyrý máselesi jabyq ekeni túsinikti. Osyǵan baılanysty biz ózimizdiń áleýmettik mańyzy bar taýarlarymyzdy óndirý isin damytýǵa basa nazar aýdaramyz. Qazirgi ýaqytta bul baǵyttaǵy jumys oıdaǵydaı júzege asyrylyp keledi», dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń О́simdik sharýashylyǵy ónimderin óndirý jáne qaıta óńdeý departamentiniń dırektory.