Qazaqstan musylmandarynyń dinı basqarmasy ekpeniń orazany buzbaıtynyn túsindirdi, dep habarlaıdy Egemen.kz muftyat.kz saıtyna silteme jasap.
Kez kelgen nárse tabıǵı joldar (aýyz, muryn, tik ishek) arqyly ishke kirse, orazany buzady. Al dene arqyly kirse, orazany buzbaıdy. Bul týraly «Fátaýa Hındııa» kitabynda «Teridegi usaq tesikter arqyly maı sekildi zattyń ishke kirýi orazany buzbaıdy» delingen (1 tom, 266-bet).
Imam Ábý Iýsýf pen Imam Muhammed (Alla olardy raqym etsin) bul jaıynda: «Qaryndaǵy jáne bastaǵy tereń jarany emdeý orazany buzbaıdy. О́ıtkeni (oraza buzylý úshin oǵan qoldanylatyn) dári ishke negizgi (tabıǵı) joldarmen barýy shart. Al ishke baratyn joldyń tyǵyzdyǵynan jáne emdelý barysynda onyń bitelip qalýynan jara arqyly dáriniń ishke jetýi ekitalaı», – dep tujyrym jasaıdy («Ál-fıqh ál-hanafı ýá adıllátýhý», 1/392).
Imam Ábý Hanıfa (Alla ony raqym etsin): «Qaryndaǵy nemese bastaǵy tereń jarany emdegende dári ishke nemese bas mıǵa jetedi jáne ol orazany buzady», – dep eskertken («Ál-hıdaıa sharhý bıdaıat ál-mýbtadı», 1/557).
Qazirgi zaman ǵalymdary ekpe arqyly salynatyn dárilerdi as-sý sııaqty denege azyq, qýat bolatyn jáne emdelý úshin (denege qýat, azyq bolmaıtyn) etip, ekige bólip qarastyrady. Olar: «Teri astyna jáne bulshyq etke emdelý úshin (denege qýat, azyq bolmaıtyn) ıne salsa, aýyz ashylmaıdy», – dep aıtady. Biraq kók tamyrǵa ekpe salý (qan quıýdan basqa) máselesinde ǵalymdardyń kózqarasy ártúrli. Ǵalymdardyń kóbi «Tamyrǵa salynatyn ıne denege qýat, azyq bolmasa, oraza buzylmaıdy» deıdi («Ál-mýfassal fı ál-fıqh ál-hanafı», 276-bet).
Ekpe – bakterııa, vırýs sekildi mıkroorganızmderden alynyp, adam organızmine juqpaly aýrýlardan aldyn ala saqtaný jáne olardyń ımmýndyq qasıetin arttyrý úshin egiletin preparat. Ol qajetti azyq nemese organızmge qýat beretin dárýmen emes. Sondyqtan adam denesine (teri astyna, bulshyq etke, jambasqa, kók tamyrǵa) ınemen ekpe egý orazany buzbaıdy.