Májilis jerge qatysty zań jobasyn maquldady

Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Saparhan Omarov: «Elimizdiń egemendigin nyǵaıtý jáne halyqtyń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda Qazaqstan azamattarynyń pikirin eskere otyryp, 2016 jyldyń 6 mamyrynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikterge, azamattyǵy joq adamdarǵa, sheteldik kompanııalarǵa, sondaı-aq sheteldik úlesi bar qazaqstandyq kompanııalarǵa jalǵa berýge, buǵan qosa Qazaqstannyń azamattary men zańdy tulǵalaryna aýyl sharýashylyǵy jerlerin jekemenshikke berýge qatysty moratorıı engizildi.

Moratorıı merzimi 2021 jyldyń 31 jeltoqsanynda aıaqtalatynyn eskere otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev bıylǵy 25 aqpandaǵy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń besinshi otyrysynda jer máselesi qashanda halqymyz úshin asa mańyzdy ekenin jarııalaı otyryp, sheteldikterge jáne sheteldik zańdy tulǵalarǵa aýyl sharýashylyǵy jerlerin satýǵa, jalǵa berýge zań júzinde birjola tyıym salýdy tapsyrdy», dedi.

Mınıstrdiń aıtýynsha, atalǵan tapsyrma Prezıdenttiń zań shyǵarý bas­tamasy arqyly jedel túrde júzege asyryldy. Osyǵan oraı, tıisti zań jobasy ázirlenip, bıylǵy 15 naýryzda Májiliske engizildi.

«Búgingi tańda usynylǵan zań jo­­ba­synda aýyl sharýashylyǵy jer­lerin sheteldikterge jáne shetel­dik kompanııalarǵa, sheteldik úlesi bar qazaqstandyq kompanııalarǵa, aza­mattyǵy joq adamdarǵa, halyqaralyq qatysýy bar ǵylymı ortalyqtarǵa, sondaı-aq qandastarǵa berýge tolyq tyıym salý kózdelgen. Sonymen qatar zań jobasynda budan buryn shetel­dik­termen jáne sheteldik úlesi bar qazaq­standyq kompanııalarmen jalǵa alynǵan aýyl sharýashylyǵy jerleriniń paıdala­ný merziminiń uzartylmaıtyny jáne olar­dyń paıdalaný merzimi aıaqtalǵanǵa deıin ǵana ıelikte bolatyny qarastyrylǵan.

Qandastar jeke qosalqy sharýa­shy­lyǵy, baý-baqsha jáne saıajaı qurylysy úshin jer ýchaskesin ala alady, aýyl sharýashylyǵy jerlerin Qazaqstan aza­mattyǵyn alǵannan keıin ǵana jalǵa alýǵa múmkindigi bar. Zań jobasy arqyly Jer kodeksine jáne úsh zańǵa, onyń ishinde Kóshi-qon zańyna ózgerister engizilmek», dedi S.Omarov.

Jıyn barysynda depýtattar jekemenshiktegi jerler týraly surady. «Qazirgi tańda 1,5 mln-ǵa jýyq jer – jekemenshikte. Onyń bári moratorıı engizilgenge deıin alynǵan. Sanyna toqtalsaq, búginde 128 zańdy jáne jeke tulǵalar bar. Olardyń basym bóligi – ońtústik oblystarda. Onyń ishinde jaıylymdyq jer de, egistik te bar. Negizi, olar – azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin shıkizat óndirý baǵytynda jumys istep jatqandar. Qazirgi kezde olardyń barlyǵyn ákimdikter, ǵaryshtyq monıtorıng arqyly baqylaýda ustap otyrmyz», dep jaýap berdi mınıstr.

Májilis Tóraǵasy N.Nyǵma­týlın maquldanǵan zań jobasynyń mańy­zyna toqtalyp, atalǵan másele bo­ıynsha naqty sheshim qabyldanǵanyn jetkizdi. Sonymen qatar Spıker bul zań jobasy jer týraly ártúrli pikirdi toqtatyp, aldaǵy ýaqytta jerdi qoldaný múmkindigin tıimdi paıdalanýǵa jol ashatynyna nazar aýdardy. 

«Búgingi maquldanyp otyrǵan jer qatynastary týraly zań jobasynyń Qazaqstan qoǵamynda mańyzy da, orny da erekshe. Sebebi Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tapsyrmasymen ázirlengen osy qujat­tyń nátıjesinde halqymyzdyń nazarynda júrgen másele boıynsha naqty sheshim qabyldandy. Endi jerimizdi sheteldikterge satýǵa da, jalǵa berýge de tolyqtaı tyıym salynady», dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Sondaı-aq májilismender «Erekshe taýarlardy baqylaý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady.  Zań jobasynyń maqsaty – ulttyq qaýipsizdikti qam­ta­masyz etý, jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý jáne qarý-jaraqtyń zańsyz saýdasyna jol bermeý jónindegi halyq­aralyq mindettemelerdi saqtaý.

«Qujatta usynylǵan jańalyqtarda qoldanystaǵy júıeniń barlyq sáıkes­sizdikteri, sondaı-aq shetelderdiń ozyq tájirıbesi eskerilgen. Zań joba­synda memlekettik organdardyń aqparattyq ózara is-qımylyn júzege asyrý, ruq­sat berý qujattaryn berýden bas tar­týǵa negiz bolatyn ólshemder men qosymsha negizderdi engizý bóliginde táýekelderdi baǵalaý boıynsha jańa tásilder qarastyrylǵan. Sonymen qatar ruqsat berý qujattarynyń qoldanylýyn ýaqytsha toqtata turý, toqtatý jáne jańa aqparat kelip túsken jaǵdaıda táýe­kel­derdi qaıta baǵalaýdy júrgizý boıynsha ýákiletti organnyń quzyreti belgilenedi.

Málimdelgen maqsattarda ımport­talǵan erekshe taýarlardyń paıdalanylýyna tıisti baqylaýdy qamtamasyz etý maqsatynda profılaktıkalyq baqylaý engiziledi. Bul Kásipkerlik kodekstiń jalpy tártibine sáıkes júzege asyrylady. Pro­fılaktıkalyq baqylaý ýákiletti organ­nyń ruqsatynsyz Qazaqstan Respýblı­kasynyń aýmaǵynda erekshe taýarlardy berý faktilerin anyqtaýǵa múmkindik beredi.

Erekshe taýarlardyń Qazaqstannyń Memle­kettik shekarasy arqyly Eýra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memle­ketterdiń baqylaýsyz ótkizýin bol­dyrmaý úshin memlekettik kiris organdarynyń baqylaý júrgizý tártibin aıqyndaý josparlanyp otyr. Qazaq­stan Respýblıkasy rezıdentteriniń qosarlanǵan jáne áskerı maqsattaǵy ta­ýarlarmen zańsyz kelisimderge qaty­sýyna jol bermeý úshin aýmaqtan tys del­daldyq qyzmetter men tehnıkalyq kómek­ke ruqsat berýge baqylaýy engizi­ledi», dedi zań jobasy jóninde baıan­dama jasaǵan Indýstrııa jáne ınfra­qu­ry­lym­dyq damý mınıstri Beıbit Atam­qulov.

Qujatty talqylaý barysynda depýtattar taýarlar men qyzmetterdi zańsyz ımporttaýǵa baılanysty jaýapkershilik engizýdi usyndy. Májilis Tóraǵasy  depýtattardy qoldaı otyryp, birqatar máselege toqtaldy.

«Menińshe, depýtattardyń jumys toptarynda engizgen túzetýleri mańyzdy jáne ózekti. О́ıtkeni Qylmystyq kodekstiń 275-babyna sáıkes tek zańsyz eksportqa jaza qoldanylady. Sondyqtan depýtattar zańsyz eksportqa ǵana emes, sonymen qatar erekshe taýarlardyń zańsyz ımporty úshin de jaza belgileý týraly ońtaıly usynys engizdi dep esepteımin», dedi N.Nyǵmatýlın.

Aıta ketý kerek, zań jobasy erekshe taýarlardyń eksportyn, keri eksportyn, ımportyn, tranzıtin, eksaýmaqtyq keri eksportyn, eksaýmaqtyq deldaldyq qyzmetter kórsetýdi nemese tehnıkalyq kómekti júzege asyrý kezindegi qatynas­tardy retteýge baǵyttalǵan.

Jalpy otyrysta Májilis komıtet­teri birshama jańa zań jobasyn jumy­sqa aldy. Sonyń ishinde «Saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zań jobasyna túzetýler engizý, áleýmettik kásipkerlikti damytý máselelerine jáne Salyq kodeksine qatysty zań jobalary bar.

Sonymen qatar depýtattar «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine advokattyq qyzmet jáne zań kómegi máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańnyń jobasy boıynsha Májilis pen Senat arasyndaǵy kelispeýshilikti eńserý jónindegi kelisim komıssııasynyń usynysymen kelisti.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýal joldady. Olar – Ǵalymjan Eleýov, Sálimjan Naqpaev, Jámılá Nurmanbetova, Gúldara Nurymova, Danııa Espaeva, Azat Perýashev, Faızolla Kamenov, Aıqyn Qońyrov, Ǵazız Qulahmetov, Aıjan Sqaqova, Vakıl Nábıev.