Qazaqstanda sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný maqsatynda sıfrlandyrý jumystary qarqyn alyp keledi. Atap aıtqanda, Túrkistan oblysynyń Jetisaı aýdanyndaǵy K-19 kanalynda qanatqaqty joba engizilip, avtonomdy júıe sýdy únemdeýge septesip otyr.
«Bul joba 2019 jyldyń qyrkúıek-qazan aralyǵynda júzege asyryldy. Tehnologııanyń artyqshylyǵy sol, sýdy da, qarajatty da únemdeýge múmkindik beredi. Osy tájirıbeni eskerip, aldaǵy bes jylda «Qazsýshar» mekemesiniń Túrkistan fılıalyndaǵy 25 sý kanaly avtomattandyrylady. Nátıjesinde, sýarmaly sýdy 20%-ǵa únemdeýge qol jetkiziledi dep boljanýda. Osylaısha, egistikke sý jiberýde adam faktory oryn almaıdy», dedi «Qazsýshar» kásipornynyń Túrkistan fılıalyndaǵy avtomattandyrý bóliminiń jetekshisi Qaldarhan Meıirmanov.
Osyǵan deıin bul kanalda sý dástúrli jolmen eseptelip keldi. Sondyqtan sý shyǵynyn durys baqylaý qıynǵa soǵyp, qoldaǵy resýrsty tıimsiz paıdalaný ádettegi jaǵdaıǵa aınaldy.
«Elimizdegi úlken problemanyń biri – artyq sý joǵaltý. Onyń kólemi qazir 40%-dy quraıdy. Sol sebepti respýblıkalyq bıýdjet pen sheteldik bankterden qarajat tartý arqyly sýdyń esebin sıfrlandyrý nátıjesinde baqylaý qolǵa alyndy. Jańa tehnologııa úsh aı ishinde nátıjesin berip, sý shyǵyny azaıa bastady. Aldaǵy josparymyz – 5 jyl ishinde elimizdegi 119 iri kanaldardy sıfrlandyrý», dedi Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev.
Vedomstvo basshysy jergilikti halyqtyń shaǵymdaryn tyńdap, turǵyndar sýarmaly maýsymda sýdy ýaqtyly jetkizýge baılanysty ótinishterin bildirdi. Mınıstr elimizde 30-ǵa jýyq sý qoımasy jóndeýdi talap etetinin, qazir kanaldardyń birazy jóndelip, qalǵanynda jobalyq-smetalyq qujattar daıyndalyp jatqanyn túsindirdi. Sonymen birge sýdy únemdeý dıqandardyń ózderine de baılanysty ekenin jetkizdi.
«Vegetasııalyq maýsym jaqyndap keledi. Fermerlerdi sýmen qamtamasyz etý – bizdiń negizgi jáne strategııalyq mindetimiz. Maýsymnyń sátti ótýi osyǵan baılanysty. Oblysta aýdany 300 myń gektardan asatyn sýarmaly jerler bar, jumys táýlik boıy júrgizilýi tıis, sondyqtan sý únemdeý tehnologııalaryn paıdalaný mańyzdy. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerdiń ózderi de sýdy uqypty jáne tıimdi paıdalanýy qajet», dedi M.Myrzaǵalıev.
О́ńirde tozyǵy jetken sý sharýashylyǵy ınfraqurylymyn qaıta qurý baǵytynda aýqymdy joba iske asyrylýda. Kóptegen nysan ótken ǵasyrdyń basynda paıdalanýǵa berilgendikten jóndeý men qalpyna keltirýdi qajet etedi. Atalǵan joba kúngeıdegi 62,3 myń gektar sýarmaly jerdi qamtyp, sýdyń shyǵynyn jylyna 199 mln tekshe metrge deıin azaıtýǵa, egistikterdi sýmen qamtamasyz etýdi 100%-ǵa deıin arttyrýǵa jáne aýyl turǵyndary úshin 12,4 myń jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
«Qazaqstan jyl saıyn kórshiles eldermen transshekaralyq sý resýrstaryn paıdalaný jóninde kelissózder júrgizip jatqany belgili. Aldyn ala qabyldanǵan sharalar óte mańyzdy. Alaıda sýmen qamtamasyz etýde sý sharýashylyǵy nysandarynyń jaı-kúıi de mańyzdy oryn alady. Sondyqtan onyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin jumysty kúsheıtý mańyzdy», dedi elimizdiń bas ekology.
Mınıstrliktiń bastamasymen qolǵa alynǵan «Irrıgasııalyq jáne drenajdyq júıelerdi jetildirý (IDJJJ-2) jobasy arqyly «Maqtaaral-1» birinshi jiberý kesheni, «Maqtaaral-1» ekinshi jiberý kesheni, «Arys-Túrkistan», «Qyzylqum-1» jáne «Maqtaaral-2» ırrıgasııalyq-drenajdy jelilerin iske qosý josparlanǵan.