Bul adamdar máńgi óshpeıtin,
Júrek penen kóńilden.
Tiri júrse jol silter edi,
Aı, Juldyz bop kógińnen.
Oljas Súleımenov
Taǵdyr maǵan halyqqa qadirli, elge eleýli ataqty adamdarmen tanys, bilis qana emes, dámdes, syrlas bolý baqytyn buıyrtty. Sondaı altyndaı az, almastaı asyldyń biri – Ishanbaı Qaraqulov edi. Keıingi jastar bile bermeýi múmkin, aǵa urpaqtyń jadynda jattalyp qalǵan azamat ol!
Ishanbaı aǵa Qaraqulov orta boıly, aqsary óńdi, qyzylshyraıly kisi bolatyn. Balalyq shaǵy jalshylyqta, túngi bozdaq juldyzdaı ótkeldi tusy joqshylyqta, es bilip, etek jıyp, azamat bolyp atqa mingen, iri qyzmetke qoly jetken kemeńgerlik kezeńi qıynshylyqta ótken adamǵa uqsamaıtyn, kóńildi, asa aqjarqyn edi, ázil-qaljyńǵa óte sheber, júrgen jeri kúlkige kómilip, otyrǵan orny nurǵa tolyp ketetin.
О́mir mektebinen maıyspaı, taǵdyr synaǵynan synbaı kúreskerlik minez, qajyrly qaırat tanytqan Ishanbaı aǵa Qaraqulov el nazaryna erte ilikti, bılikke de tez tanyldy. Jas dáriger Qazaqstan Densaýlyq saqtaý halyq komıssary bolyp taǵaıyndaldy. Basshylyq jumysta kisiligi men kishiliginen tanbaǵan ol odan soń biryńǵaı ǵylymmen aınalysty, óz salasynda mańyzdy jańalyqtar ashty. Ǵylymı eńbekter jazdy. Shákirt tárbıeledi.
Talantty adam san qyrly. Ishanbaı Qaraqulov segiz emes, seksen qyrly desek jarasar. Onyń bárin tizbeleı berýge jazbamyzdyń kólemi kótermeıdi jáne qajet te emes. Bastylaryn aıtsaq – ol aıtýly memleket qaıratkeri, mınıstr, depýtat bolǵan adam. Bul – bir. Asyl aǵamyzdyń ekinshi qyry – Qazaq-Úndi dostyq qoǵamy syndy biraz jumystardy aqysyz, pulsyz, minsiz atqarǵan kórnekti qoǵam qaıratkeri. Úshinshi qyry – kóptegen asa qundy eńbek jazǵan ǵulama ǵalym. Tórtinshi qyry – shákirt tárbıelegen ulaǵatty ustaz. Besinshi qyry – ádebıet pen ónerdiń bilgiri estet qana emes, ózi de ár janrda qalam terbegen jazbager. Bul tusta tilge tıek eterimiz uly ustaz Muqań – Muhtar Áýezovtiń Ishanbaı aǵanyń «Ý ındeıskıh drýzeı» eńbegine jazǵan: «Professor Ishanbaı Karakýlov, býdýchı v Indıı, mnogo vıdel, mnogo sýmel podmetıt vnımatelnym glazom vzyskatelnogo drýga. Ob etom on rasskazyvaet v svoeı knıge jıvo ı ývlekatelno» degen alǵysózi jáne «Syrlasý» atty «Qyryq suraǵyna» jatyq tilmen jaýap bergen «Jas ta, jasamys úshin de tárbıelik máni zor» kitabyna: kirpııaz talant Ǵabıt Músirepovtiń: «О́mirde bar nárseni aıtpaı jasyryp, ony únemi jatsyna berýimiz, shynyna kelsek, artyq ta, aǵat is» deı kelip osy eleýli eńbekti joǵary baǵalaǵany dálel.
Túıip aıtsaq, kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, ǵulama ǵalym, ulaǵatty ustaz, akademık, professor Ishanbaı Qaraqulov san qyrly talantymen halyq úshin qaltqysyz jumys istep, elge eńbegi sińgen tuǵyry bıik tulǵa.
El tarıhynan oıyp turyp óz ornyn alǵan kórnekti memleket qaıratkeri ómirden ozǵaly otyz jyldan asyp barady. Áıtse de áli kúnge deıin onyń atynda ne bir kóshe, ne bir mektep, ózgedeı de esh belgi joq.
Ishanbaı Qaraqulovty nege umyttyq?.. Osyndaı tulǵaly tulǵany umytýǵa bola ma? Ony umytpaıyq, eńbegine oraı qurmetteıik. Kóshe, mektep, joǵary oqý oryndaryna atyn berip, Almatyda eńseli eskertkish ornataıyq!
Ishanbaı Qaraqulovty umytý – basshylarǵa syn, azamattyǵymyzǵa min emes pe?
Sábıt DOSANOV,
jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Mahmud Qashqarı atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń ıegeri