Taıaýda gazetimizdiń Qaraǵandy oblysyndaǵy tilshiler qosynyna múgedek balasy bar jalǵyzbasty ana habarlasyp, kómek surady. О́zi bes qabatty «hrýshevka» úıdiń joǵary páterinde turady eken: kóktemde qar erigende, jazda jańbyr jaýǵanda tóbeden sý sorǵalap aǵatyn kórinedi.
Kóp oılanyp jatpastan, áleýmettik jelini kúnde «shýlatyp» júrgen Baqtııar esimdi azamatqa habarlasýyna keńes berdim. Ertesine álgi áıel túsirgen beınearyz feısbýkte jarııalandy. Kóp uzamaı qalalyq máslıhattyń depýtattary, jergilikti atqarýshy bıliktiń ókilderi kelip, janaıqaı ıesiniń jaǵdaıymen tanysqan, kómek qolyn sozýǵa ýáde beripti...
Mine, joǵaryda esimi atalǵan Baqtııardy búginde Qaraǵandy turǵyndarynyń basym kópshiligi tanıdy desek, shyndyqtan alys ketpeımiz. Búginde olardyń «Sálemetsiz be, Baqtııar!», dep bastalatyn aryz-shaǵymǵa toly jazbalary men beınerolıkteri feısbýk pen ınstagramnyń betin jaýlap alǵan. Búgingi kúnniń ashy shyndyǵy sol – kommýnaldyq keleńsizdikterden ábden qajyǵan jurt ákimdiktegilerdi emes, áleýmettik jelidegi osy azamatty izdeıtin boldy.
Sonymen, Baqtııar Omarhanov degen kim?
– Baqtııar, siz ózińizdi kimmin dep sanaısyz: blogersiz be, atqarýshy bılikke oppozısııadaǵy adamsyz ba, álde ádiletsizdikpen jáne tártipsizdikpen kúresýshi belsendisiz be?
– Bloger de jáne eshqandaı da atqarýshy bılikke oppozısııalyq kózqarastaǵy adam da emespin. Tek qana ádilettilikti jaqtaýshymyn. Qandaı jumysta bolsań da adal bol, ótirik aıtpa, eshkimge qııanat jasama, álsizge kómektes. Mine, uıadan alǵan tárbıem – osy.
– Bir kezderi siz Qaraǵandy qalasy ákiminiń apparat basshysy bolyp qyzmet ettińiz. Qyzmettik mansapty jalǵastyrýǵa ne kedergi boldy?
– Ol qyzmetke jastaý kezimde, 27 jasymda keldim. Negizinde, ákem de ol mekemede qyzmet etý aýyr bolatynyn aıtyp, qarsy bolǵan. Biraq sol kezdegi oblys ákimi Nurmuhambet Ábdibekov ózi qabyldap, usynys jasaǵan soń qarsy bolmadym. Test tapsyryp, konkýrsqa qatysyp, qyzmetke turdym. Ol jumysqa deıin jeke kásipkerlikpen aınalystym, oblystyq kásipkerlik basqarmasynda, «QazAgro» AQ-tyń oblystyq fılıalynda qyzmet atqaryp, biraz tájirıbe jınaǵan edim. Qala ákimi apparatynyń basshysy laýazymy óte qyzyqty jumys edi. Biraq ártúrli obektıvti-sýbektıvti sebeptermen qyzmetti jalǵastyrýǵa múmkindik bolmady da, óz erkimmen ótinish jazyp ketýge týra keldi.
– Ustanǵan pozısııańyz jergilikti bılikke jaqpaıtyny belgili. Osy oraıda qýdalaý, qoqan-loqy kórgen jerińiz bar ma?
– Iá, jergilikti bılik unatpaıdy, olardyń syndy aýyr qabyldaıtynyn bilemin. О́ıtkeni men olardy kóp maqtamaımyn ǵoı, tek turǵyndardyń ótinishteri boıynsha kemshilikterin jarııa etýmen aınalysamyn. Árıne keıde renishterin jetkizip jatady.
– Ákimdik tarapynan qandaı reaksııa bolady? Múmkin olar sizdi qyzmetpen qyzyqtyryp, ózderine shaqyryp júrgen shyǵar?
– Ákimdik tarapynan bolatyn reaksııalar ártúrli. Bólimder, aýdan ákimdikteri jyldam shara qoldanyp, jaýabyn berip jatady. «Jazǵandaryńdy alyp tastashy, oblys ákimdigi ursady» degendeı de ótinishter bolady. Negizi oblystyq deńgeıde, Qaraǵandynyń óz basynda aýyr qabyldaıdy. Jazǵandarymdy elemeýge tyrysady, jaýaptaryn da bere qoımaıdy, sharalar da keshteý qabyldanady. Árıne oblys ortalyǵynda halyq ta kóp, jumys ta bastan asady, burynnan qordalanǵan kemshilikter de jetedi, onyń bárin túsinemin. Meniń bar oıym sol problemalardy der kezinde sheshýge kómektesý ǵana. О́kinishke qaraı, ony bireý durys qabyldasa, endi bireýler túsinbeı jatady. Al qyzmet týraly aıtsam, ázirge ákimdik tarapynan ondaı usynys túse qoıǵan joq. Tipti, birlesip jumys isteýge de nıet tanytqan emes.
– Sizdiń ákeńiz Nıqanbaı Omarhanov uzaq jyldar boıy memlekettik qyzmette boldy, oblysta birqatar aýdandy basqardy. Qazirgi tirligińizge ákeńiz qalaı qaraıdy?
– Asa quptamaıdy. El qatarly qyzmette bol, ádildik izdeseń júıeni ishinen túzetýge jumys iste degendi aıtady. «Jalǵyzdyń úni shyqpaıdy, jaıaýdyń shańy shyqpaıdy», dep men úshin alańdaıdy.
– Qaraǵandynyń kóptegen turǵyny sizdi únemi izdeıdi. Buǵan ne sebep dep oılaısyz: olar atqarýshy bılikke senbeı me, ákimder jumysty durys uıymdastyra almaı ma, álde olar sizdi «qutqarýshy» keıpinde kórgisi kele me?
– Atqarýshy bılik kóp jaǵdaıda máseleniń aldyn alýda keshigip júredi. Kúndelikti aǵymdaǵy jumystarmen ketip qalady da, negizgi jumystaryna úlgermeı jatady. Sosyn kemshilik oryn alǵanda ǵana «órt sóndirýshi» retinde jantalasady. Turǵyndar soǵan renjıdi, sosyn eriksiz biz sııaqty táýelsiz qoǵam belsendilerine shyǵady. Bul árıne durys emes! Ekinshi jaǵynan barlyq jaýapkershilik pen mindet atqarýshy bıliktiń moınynda qalyp qoıady da, máslıhattar, depýtattar sııaqty ókiletti organdar ákimderdiń kóleńkesi sııaqty júredi. Halyqpen júıeli jumys istemeıdi, memleket tarapynan jergilikti bılikke kómek retinde qurylǵan qoǵamdyq keńesterdiń róli joqqa tán. О́ıtkeni ol keńesterge ákimder ózderine qarsy shyqpaıtyn adamdardy ǵana jınap, prınsıpshil azamattardy saılaǵylary kelmeı me degen oı keıingi kezde jıi keledi.
– Jalpy, siz kúnde aıtyp, kórsetip júrgen kemshilikterge kim kináli: ákimder me, nemquraıdy turǵyndar ma, joq qazirgi qalyptasqan júıe me?
– Prezıdentimiz halyq únin estıtin memleket týraly únemi aıtyp, kadr máselesine qatty kóńil bólip júr. Bilimdi, jigerli jastardy bılikke tartyp, bılikti qoǵam tarapynan baqylaý týraly naqty tapsyrmalar berip, qalyptasqan júıeni ózgertý týraly kóp aıtyp jatyr ǵoı. Qoldaımyn.
– Blogty qoldaý úshin dep áleýmettik jelilerde aqsha jınap jatyr ekensiz. Aqsha júrgen jerde qańqý sóz júredi, bul tirligińiz túbi ózińizge pále bolyp jabysady dep oılamaısyz ba?
– Bul máseleni belgili qoǵam belsendileriniń usynysymen taıaý arada ǵana qolǵa aldym. Sebebi turaqty jumysym joq, al eldiń aıtqan aryz-shaǵymyn arnaıy baryp, kózben kórý kerek. Jazǵandaryn óńdep, túzetip, beınefoto montajdap, biraz jumystardy isteýge týra keledi. Munyń bári ońaı emes. Oǵan ýaqyt kerek, júrip-turýyńa benzın kerek, kúnkóristi de umytpaǵan jón. Bul jerde men eshkimge aqsha tóle dep talap qoımaımyn, bul árkimniń jeke sheshimi jáne shotyma mardymdy qarjy da túsip jatqan joq. Al negizgi nápaqamdy taksı qyzmetinen, ınstagramda jarnama, keńes berýden tabamyn.
– Osylaı júre beresiz be? Álde, alda jobalar men josparlar bar ma?
– Josparlar da, jobalar da kóp. Onyń qalaı bolaryn aldaǵy ómir kórsetedi.
– О́zińiz týraly, otbasyńyz jaıynda aıta ketseńiz...
– Jasym 31-de. Úılengenmin, bir balam bar.
Áńgimelesken
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY