Erteń, ıaǵnı 23 sáýir – Halyqaralyq kitap jáne avtorlyq quqyq kún. Osy ataýly kúni álemniń kóptegen eli kitapqa, kitap oqýdy yntalandyrýǵa baılanysty jalpyhalyqtyq sıpattaǵy merekeler ótkizip jatady. Al Qazaqstandaǵy is-sharalar tek kitaphanalar deńgeıinen aspaıdy.
Biz keıde «búgingi jastar kitap oqymaıdy» dep kinálap jatamyz. Shyntýaıtynda, elimizde kitapty oqýǵa úndeıtin naqty sharalardy uıymdastyrý, kitap oqýǵa qyzyqtyrý jaǵy kemshin. Mysaly, Eýropa elderinde kitap merekeleri jıi ótkiziledi. Ásirese bir-birine kitap syılaý úrdisi jaqsy jolǵa qoıylǵan. Bul – «Býkkrossıng» dep atalady, aǵylshynsha aýdarmasy «kitaptyń aınalysta júrýi, qoldan-qolǵa ótýi» degen maǵynaǵa saıady. Osy ıdeıany álemde alǵash ret AQSh-tyń ınternet-tehnologııa mamany Ron Hornbeker 2001 jyly engizgen eken. Ol qoǵamdyq orynda bir kitabyn qaldyryp: «Alańdamańyz, bul – joǵalǵan kitap emes. Kitapty ne úshin qaldyrǵanymdy bilgińiz kelse, saıtqa tirkelińiz» dep jazyp ketedi. Arada jarty kún ótpeı, onyń saıtyna birden 300 adam tirkelgen eken. Avtor saıtyna kitapty qoǵamdyq orynda qaldyrýdyń «syryn» ashady. Onyń sharty qarapaıym: úıińizdegi ózińiz oqyp bolǵan kitapty el aıaǵy kóp júretin qoǵamdyq orynǵa qaldyryp ketýińiz kerek.
Biraz memlekettiń kitapqumarlary bul bastamany ilip áketip, meıramhana, dámhanalarǵa, dúkenderdiń aldyna kitap qaldyryp ketýdi úrdiske aınaldyrǵan. Osylaısha, kitap oqıtyndardyń qatary kóbeıe beredi. Búgingi kúni bul qoǵamdyq qozǵalys músheleriniń sany 1,5 mln adamnan asady jáne olarǵa tirkelgen azamattar barlyǵy 13 mln kitapty qoldan-qolǵa ótkizgen. Qazir halyqaralyq deńgeıge jetken uıymnyń saıty resmı túrde www.bookcrossing.com dep atalady. Aıtpaqshy, mundaı jaqsy úrdiske keıbir memlekettik bılik te ún qosyp otyrǵan. Mysaly, Florensııanyń basshylyǵy bul qozǵalysqa 4 myńnan astam kitap syılap, olar búkil qoǵamdyq orynǵa taratylǵan.
Budan ózge, álemde Frankfurter Buchmesse kitap jármeńkesi jyl saıyn dástúrli túrde ótetinin kóziqaraqty qaýym jaqsy biledi.
23 sáýir kúni Barselona qalasynda da jaqsy kitap merekesi ótedi. Osy kúni qaladaǵy gúl satatyn oryndarda ala tańnan uzyn-sonar kezek bastalady. Er-azamattar gúl satyp alady da súıiktisine tartý etedi, al súıiktisi olarǵa qaıtarym retinde mindetti túrde kitap syılaıdy.
Al bizdiń elde dál osyndaı dástúrge aınalǵan kitap sharalary joqtyń qasy. Byltyr karantın kezinde áleýmettik jelilerde kitap oqýdan chellendj bastalǵan-dy. Bul ıgi bastamaǵa zııaly qaýym ókilderinen bastap, qarapaıym halyqqa deıin belsene qatysa bastaǵan edi. Keıin báseńsip qaldy.
Elordanyń mektepteri de oqýshylar arasynda kitap oqýdan jarys uıymdastyrýdy qolǵa alǵany bar. Mysaly, qalalyq №54 mektep-lıseıiniń ákimshiligi eń kóp kitap oqyǵan balaǵa jedel júretin velosıped syılaýǵa ýáde etken. Sol kezde balalardyń kitap oqýǵa degen qulshynysyn kórseńiz. Bir-birine oqyǵan kitaptarynyń mazmunyn aıtyp, kádimgi saıysqa tústi. О́kinishke qaraı, bul dástúr de aıaǵyna jetpegen sekildi. О́ıtkeni qos velosıped ıesin kútip áli tur dep estidik. Shamasy, karantınge baılanysty jarys toqtap tur.
Qazir elordanyń №8 mektep-lıseıi de úsh býyn arasynda kitap oqýdan jarysty bastaǵan. Bastaýysh, orta jáne joǵary synyp oqýshylaryna belgili bir ádebıetterdi oqýǵa beredi. Ár toqsan saıyn saıystyń qorytyndysy shyǵyp, balalar oqyǵan kitabyn mazmundap, test suraqtaryna jaýap beredi. Tipti shyǵarmaǵa baılanysty oıyn qaǵazǵa túsirip, sýret salady. Oqý jylynyń sońynda jeńimpazdar anyqtalyp, eń myqty oqyrmanǵa noýtbýk tartý etilmek.
Mine, kitap oqýǵa yntalandyratyn osyndaı bastamalar bizde jappaı qolǵa alynýy kerek. Ol úshin Kitap kúni, sonyń ishinde Qazaq kitabynyń kúni jarııalanyp, oǵan kúlli qoǵam ún qossa degen nıet bizdiki.
Jalpy, kitap oqý ár otbasynan bastalýy kerek. Úıde kitap jatsa, bala onyń betin áıteýir bir ashatyny anyq. Jetkinshekti jasynan kitappen dos bolýǵa úıretsek, keleshekte bilimdi urpaqtyń kóptep qalyptasýyna da jol salar edik.