Elimizdiń táýelsizdigi jyldarynda memlekettik apparat Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaev alǵa qoıǵan mańyzdy mindetter men azamattardyń suranystaryna saı qyzmet ete otyryp, óziniń jańa kelbeti men mádenıetin qalyptastyrdy. Respýblıkalyq referendýmda qabyldanǵan Konstıtýsııada azamattardyń memlekettik qyzmetke qol jetkizý quqyǵyna alǵash ret kepildik berilip, resmı qoldanysqa «memlekettik qyzmet» termıni engizildi.
Kóp uzamaı osy salany retteıtin alǵashqy arnaıy normatıvtik quqyqtyq akt – Elbasy 1995 jylǵy 26 jeltoqsanda qol qoıǵan «Memlekettik qyzmet týraly» zań kúshi bar Jarlyq qabyldandy. Ol memlekettik qyzmettiń qaǵıdattaryn, memlekettik qyzmetshilerdiń quqyqtyq mártebesi men áleýmettik kepildikterin anyqtaýǵa, sybaılas jemqorlyqqa qarsy shekteýler engizýge múmkindik berdi. Memlekettik qyzmettiń basty qujaty zaman aǵymyna saı únemi jetildirýde.
Memlekettik basqarý júıesin damytý maqsatynda Elbasy Jarlyǵymen 1998 jyly elimizdiń Prezıdentine tikeleı baǵynatyn derbes ýákiletti memlekettik organ – Memlekettik qyzmet isteri agenttigi quryldy. Oǵan memlekettik qyzmet zańnamasy men júıesin jetildirý, memlekettik qyzmetshiler eńbegin uıymdastyrý, memlekettik apparat kadrlarynyń jaı-kúıin monıtorıngileý men oqytý, eńbekaqy tóleý júıesin jetildirý, qyzmet etıkasy erejeleriniń saqtalýyn baqylaý sııaqty fýnksııalar men ókilettikter berildi. Osylaısha postkeńestik keńistikte alǵash ret Qazaqstanda memlekettik qyzmettiń barlyq júıesin úılestiretin organ quryldy.
1999 jylǵy 23 maýsymda qabyldanǵan «Memlekettik qyzmet týraly» zań men Agenttiktiń normatıvtik aktileri negizinde memlekettik qyzmetshiler korpýsy saıası jáne ákimshilik bolyp bólindi. Keıin osy ınstıtýt odan ári jetildirilip, ákimshilik qyzmetshilerdiń «A» basqarýshylyq jáne «B» oryndaýshylyq korpýstary quryldy.
2013 jyly Memleket basshysynyń Jarlyǵymen 23 maýsym – Memlekettik qyzmetshi kúni bolyp bekitilip, «Úzdik memlekettik qyzmetshi» tósbelgisiniń engizilýi – halyqqa minsiz qyzmet etip júrgen memlekettik qyzmetshilerdi anyqtap, olardy yntalandyrýǵa múmkindik týǵyzdy. Búginde Aqtóbe oblysynda atalǵan tósbelgimen 27 qyzmetshi marapattalǵan.
Qazir memlekettik qyzmetke ornalasý tómengi laýazymdardan bastalady. Al mansaptyq satymen ilgerileý tıisti daǵdy, bilimi men tómengi laýazymdardaǵy jumys tájirıbesi bolǵan jaǵdaıda ǵana múmkin bolyp otyr. О́tken jyly Aqtóbe oblysynyń memlekettik organdarynda ishki konkýrsqa qatysýshy memlekettik qyzmetshilerdiń 74,1%-y osyndaı merıtokratııa qaǵıdatymen joǵarylatyldy.
Memlekettik qyzmetke kirý kezinde zańnamany bilýge testileý, quzyrettilikti baǵalaý jáne áńgimelesýdi qamtıtyn úsh satyly irikteý júıesinen ótý qajet. Synaq merzimi engizilip, memlekettik qyzmetke alǵash qabyldanǵandardyń kásibı beıimdelýi úshin tálimgerlik ınstıtýty bekitildi. Memlekettik qyzmetke kadrlar irikteý rásimderiniń ashyqtyǵyn jáne obektıvtiligin qamtamasyz etý úshin baıqaýshylar men sarapshylar ınstıtýty engizilip, qashyqtan áńgimelesý jolǵa qoıyldy.
Merıtokratııa qaǵıdattaryn saqtaýda jáne sybaılas jemqorlyqqa jol bermeýde Etıkalyq kodeks erekshe mańyzǵa ıe. Ádep jónindegi Ýákil ınstıtýtyn engizý men burynǵy Tártiptik keńesterdi Ádep jónindegi keńesterge qaıta qurý jolymen etıkalyq normalardyń saqtalýyn baqylaý júıesi qalyptasty. Sybaılas jemqorlyq jáne etıkalyq quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý onyń negizgi baǵyty retinde aıqyndaldy. Osy maqsatpen 2019 jyly qaramaǵyndaǵy qyzmetkerlerdiń jasaǵan áreketteri úshin memlekettik organdar basshylarynyń tártiptik jaýapkershilik ınstıtýty engizildi.
El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen Memlekettik qyzmet isteri agenttigi Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervin qurdy. Bul joba bolashaǵy zor 300 qazaqstandyq jasty tańdap, olardy elimizdiń túrli salalarynda jaýapty qyzmetterge taǵaıyndaýǵa múmkindik berdi. Osy joba aıasynda 12 aqtóbelik jas azamat Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervine engizilip, qazirgi tańda olar memlekettik qyzmette jáne kvazımemlekettik sektorda eńbek etip júr.
О́tken jylǵy zańnamalyq ózgeristerdiń mańyzdysy – «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasyn aýyldyq ákimdikter apparatyna qoldaný arqyly memlekettik qyzmetshilerge áleýmettik qoldaý kúsheıtildi. О́ıtkeni aýyldyq jerlerde memlekettik qyzmetshilerge, onyń ishinde esepshi mamandarǵa suranys joǵary. Atalǵan áleýmettik qoldaý kadr tapshylyǵyn joıýǵa múmkindik berdi. Búginde Aqtóbe oblysyndaǵy Áıteke bı, Oıyl jáne Yrǵyz aýdandary aýyldyq okrýgteriniń memlekettik qyzmetshileri atalǵan áleýmettik qoldaýǵa ıe boldy.
Sondaı-aq arnaıy tekserý kezeńi memlekettik qyzmettegi jumys ótiline engizildi. Quqyq qoldaný praktıkasyn eskere otyryp, konkýrstyq prosedýralar úsh satydan eki satyǵa deıin ońtaılandyryldy. Máselen, buryn úsh satyly konkýrstyq irikteý shamamen 38 kún merziminde júrgizilse, engizilgen ózgerister nátıjesinde konkýrstyq irikteýlerge ketetin ýaqyt 25 kún merzimine deıin qysqartyldy.
Sonymen qatar «A» korpýsynyń kadrlyq rezervi joıylyp, Prezıdenttiń sheshimimen jekelegen memlekettik saıası laýazymdarǵa biliktilik talaptary bekitildi. Budan bylaı oblys ákiminiń orynbasarlary, qala jáne aýdan ákimderi laýazymdaryna ornalasý úshin úmitkerlerdiń bilimi jáne jumys tájirıbesi boıynsha bekitilgen talaptarǵa sáıkes kelýi eskeriledi. Oǵan qosa, memlekettik organ ishinde memlekettik qyzmetshiniń teń dárejeli laýazymǵa nemese osy memlekettik organda keminde sońǵy eki jyl tómen turǵan laýazymdy atqarǵan jaǵdaıda, joǵary turǵan laýazymǵa aýysý tártibimen ornalasýyna múmkindik berildi. О́ıtkeni osyǵan deıin bos laýazymdarǵa ornalasý tek konkýrs arqyly júzege asyrylǵan bolatyn. Bul jańashyldyq memlekettik qyzmetshilerdiń mansaptyq ósýine barynsha ońtaıly múmkindik týǵyzdy. Sondaı-aq memlekettik qyzmettiń kásibı áleýetin tıimdi paıdalaný maqsatynda rotasııaǵa jatatyn memlekettik qyzmetshilerdiń sharttary men tártibi qaıta qaralyp, erikti rotasııalaýǵa jatatyn sanattar qatary aıqyndaldy.
Memlekettik qyzmet salasyndaǵy osyndaı júıelilikpen iske asyrylǵan oń ózgerister memlekettik qyzmet júıesin jańǵyrtyp qana qoımaı, Memleket basshysy usynǵan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qalyptastyrý tujyrymdamasyna saı kásibı memlekettik apparattyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalyp otyr.
Ádilbek MUQAShEV,
Memlekettik qyzmet isteri agenttigi Aqtóbe oblysy boıynsha departamentiniń basshysy, Ádep jónindegi keńes tóraǵasy