Qazaqstan kásipkerleriniń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Rýstam Júrsinov búgin áleýmettik jelidegi paraqshasynda kásipkerlerden kóptegen ótinish túsetinin, olardyń aıtýynsha monopolııaǵa qarsy organ olardyń qyzmetine shamadan tys kóp aralasatynyn jazdy, dep habarlaıdy Egemen.kz .
R. Júrsinov atap ótkenindeı, monopolııaǵa qarsy vedomstvo áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń (ÁMAT) 19 pozısııasyna qatysty baǵanyń ósýine basa nazar aýdaryp otyr. «ÁMAT baǵasynyń kóterilýine qarsy kúreste bólshek saýda jelilerine qatysty qatań sharalar qoldanylady. Biz ótkennen sabaq almaǵan bolyp turmyz ǵoı. 80-jyldardyń sońynda baǵany retteýge baılanysty dúken sóreleri bosap qalǵan bolatyn. Iá, ol kezde áleýmettik-ekonomıkalyq kúıreý boldy. Al búginde naryqtyq ekonomıka emes pe, baǵany naryqtyń ózi retteýi kerek» deıdi R. Júrsinov.
Baǵanyń negizsiz ósýi azamattardyń qaltasyn qaǵaryna toqtalyp ótken ókil biraq baǵanyń shamadan tys rettelýi kezinde ÁMAT tapshylyǵy paıda bolatynyn eskertti. Mundaı jaǵdaıda dúken sóreleri 80-jyldardaǵydaı bosap qalýy da ǵajap emes. Bólshek saýda ÁMAT assortımentinen bas tartady, óıtkeni bir jaǵynan olardy satý ekonomıkalyq turǵydan múmkin emes bolsa, ekinshi jaǵynan, shekti baǵadan asyp ketkeni úshin saýdager qatań jazalanady.
«Saýda jelilerine qatysty naqty sharalar olardyń azyq-túlik taýarlarynyń bólshek saýdadaǵy úlesiniń joǵary bolmaýyna baılanysty tıimsiz. Neǵurlym damyǵan elderde qazirgi zamanǵy formattardyń úlesi (saýda jelisi) barlyq bólshek saýda naryǵynyń orta eseppen 80%-yna jetedi, Reseıde bul kórsetkish 69% - ǵa, Belarýste - 61%-ǵa, Fransııa men Koreıada - 81-ǵa, Avstrııada - 86%-ǵa jetti. Qazaqstanda bul deńgeı 31%-ǵa áreń jetedi. Demek, memleket ózi usynǵan sharalar arqyly ÁMAT-qa shekti baǵalardy saqtaý is júzinde múmkin bolmaıtyn jáne baqylanbaıtyn bólshek saýda úshin básekege qabiletsiz artyqshylyqtar beredi.Men baǵalardy tek naryqtyq ádistermen retteýge bolatynyna senimdimin. Dál osy úshin monopolııaǵa qarsy organdar bar. Bólshek saýdany ákimshilik jaýapkershilikke tartý durys emes», deıdi R. Júrsinov.
R. Júrsinov atap ótkendeı, sýpermarketter jelileri ÁMAT baǵasynyń tómen bolýyna ózderi múddeli jáne taýarlardyń osy sanaty baǵasynyń negizsiz ósýine jol bermeý boıynsha kontragenttermen óz betinshe jumys júrgizedi.
Sondyqtan baǵa monıtorınginiń pysyqtalǵan tetigin paıdalana otyryp, olardyń monopolııaǵa qarsy komplaens quraldaryn engizý tásilin ázirleý qajet.
«Mundaı monıtorıngtiń qaǵıdattary - yntymaqtastyq, negizdelgen senim, zańdylyq, ashyqtyq, keńeıtilgen aqparattyq ózara is-qımyl bolýy tıis. Monopolııaǵa qarsy komplaenstiń syrtqy aktisin kelise otyryp, kásipkerler monopolııaǵa qarsy organmen kelisim jasasady – olar «taýar naryǵyndaǵy oıyn erejelerin» belgileıdi. Olardy saqtaǵan jaǵdaıda kásipkerler jaýapkershilikke tartylmaıdy», deıdi R. Jýrsinov.
Osy rette ókil ÁMAT boıynsha biz belgili bir ústemeaqyny bekitýdi usynatynyn aıtty. Bul tasymaldaý, saqtaý jáne t. b. shyǵyndardy óteýge tıis. Bıznes qabyldaǵan mindettemelerdi baqylaýdy 2020 jyly zańnamalyq túrde engizilgen baǵa monıtorıngi tetigi arqyly turaqty negizde júzege asyrýǵa bolady. Derektermen, qujattarmen almasý quraly Salyq kodeksiniń erejelerinen alynǵan. Olar deńgeıles monıtorıng týraly kelisim jasasqan salyq tóleýshilerge qatysty qandaı da bir den qoıý sharalarynan bosatýdy kózdeıdi (131-b. – deńgeıles monıtorıng).
«Men Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Serik Jumanǵarınge monopolııaǵa qarsy organnyń bazasynda qatysy bar uıymdardyń qyzmetkerlerin tarta otyryp, taldaý ortalyǵyn qurý týraly usynyspen hat joldadym. Ortalyqtyń qyzmeti taýar pozısııalarynda baǵalyq taldaý júrgizýge jáne naryqta jaǵymsyz kórinisterdiń paıda bolý sebepterin anyqtaýǵa baǵyttalatyn bolady. Bul memlekettik organdar tarapynan jazalaý sharalaryn qoldanbaı, ÁMAT baǵasynyń ósý problemasyn júıeli túrde qarastyrýǵa múmkindik beredi. Bul jerde kásipkerler de tutynýshy tárizdi qalyptasqan jaǵdaıdyń kepiline aınalǵanyn túsingen jón», dep sózin túıindedi R. Júrsinov.