Elimizde kúnnen-kúnge Covid-19 indetine qarsy vaksına saldyryp jatqan jurttyń qatary kóbeıip keledi. 11 mamyrdaǵy derek boıynsha 1 698 893 adam vaksına saldyrdy. Erikti túrde júrgizilip jatqan vaksınalaý kezinde azamattarǵa qaýipsizdigi men tıimdiligi dáleldengen vaksınalardy tańdaýǵa da múmkindik qarastyryldy. Qazaqstanda ótken aptadan bastap reseılik Spýtnık V men otandyq QazVac-qa qosa qytaılyq Hayat-Vax vaksınasy da qoljetimdi bola bastady. Ázirge halyq Hayat-Vax týraly málimetke tolyq qanyǵa qoımaǵandyqtan, muny saldyrǵandar da neken-saıaq.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıteti elimizge alǵashqy partııasy jetkizilgen qytaılyq vaksınaǵa qatysty jan-jaqty aqparat jarııalady. Tarqatyp aıtsaq, bul Hayat-Vax (SARS-CoV-2, Vero Cell) vaksınasy – belsendiligi joıylǵan koronavırýs ınfeksııasyna qarsy vaksına. Atalǵan preparat Birikken Arab Ámirlikteriniń Ras-Al-Haıma qalasyndaǵy «Jýlpar» farmasevtıkalyq óndirisinde shyǵarylǵan. Hayat-Vax vaksınasyn BAÁ Densaýlyq saqtaý jáne aldyn alý mınıstrligi 2020 jyldyń 9 jeltoqsanynda tirkedi, sodan keıin Qytaıda 2020 jyly 30 jeltoqsanda tirkeldi. Vaksına Qytaıdan basqa elde, BAÁ-de óndirýge maquldandy. Búgingi tańda bul vaksınanyń 50 mln-nan asa dozasy álemniń 34 memleketine qoldanýǵa jiberilgeni belgili.
Hayat-Vax vaksınasyn ázirleýde burynnan dáleldengen, belsendiligi joıylǵan vaksına jasaý tehnologııasy qoldanylady. Osy tehnologııanyń kómegimen vırýs aǵzada qorǵanys antıdenelerin túzý qabiletin saqtaı otyryp, joıylady. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetteri boıynsha ınaktıvtelgen vaksınalardaǵy adıývanttardyń zııansyz ekeni dáleldendi. Adıývanttar ınaktıvti vaksınanyń quramyndaǵy qosalqy zattar retinde ımmýndyq júıeni yntalandyrady jáne organızmdegi ımmýnıtettiń uzaqtyǵyna yqpal etedi.
Hayat-Vax Sinopharm vaksınasynyń negizinde ázirlengen. Al bul vaksınany synaýdyń úshinshi kezeńi Argentına, Bahreın, Mysyr, Marokko, Pákistan, Perý jáne BAÁ elderinde ótkizildi, oǵan 68 myńnan asa adam qatysty.
Qazirgi kezde bul vaksınanyń búkil álemde 10 mln-nan asa dozasy qoldanylǵan jáne eshqandaı jaǵymsyz jaǵdaılar tirkelmegen. Qoljetimdi jáne aralyq nátıjelerge súıensek, vaksınanyń COVID-19 ınfeksııasyna qarsy tıimdiligi 79,3%, aýrýdyń ortasha jáne aýyr jaǵdaılarynyń aldyn alýda tıimdiligi 100% kórsetkishi dáleldengen.
Hayat-Vax vaksınasyn tek 18 jastan asqan azamattar ǵana saldyra alady. Al vaksınanyń kez kelgen komponentine aýyr allergııalyq reaksııasy bar adamdarǵa jáne osy vaksınanyń aldyńǵy dozasyn engizgende boıynan allergııalyq reaksııa baıqalǵandarǵa ekpe saldyrýǵa bolmaıdy. Sondaı-aq ǵylymı-zertteýlerde júkti jáne bala emizetin áıelder úshin vaksınanyń qaýipsiz ekeni dáleldengenge deıin ony qoldanýǵa keńes berilmeıdi.
Elimizde qoljetimdi bolyp turǵan úsh vaksınanyń qaı-qaısysy bolsyn qaýipsizdigi men tıimdiligi ábden zerttelip, tekserilgen. Degenmen bulardyń bir-birinen artyqshylyǵy men kemshiligi halyqtyń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyrǵany anyq. Bul rette biz sóz etip otyrǵan Hayat-Vax vaksınasynyń qazaqstandyq QazVac-pen uqsas ekeni jıi aıtylady. Osyndaı pikirdi medısına ǵylymdarynyń doktory Lázzat Eralıeva da bildirdi.
«Jalpy, vaksınalardy birdeı deýge bolady. Ekeýi de – ınaktıvtelgen vaksına. Olardyń quramynda SARS-CoV-2 vırýsynyń óltirilgen shtamy bar. Quramy da, adıývanttarynyń, belsendi zattarynyń bolýy da birdeı. Jalǵyz aıyrmashylyǵy – qazaqstandyq vaksınanyń saqtaý merzimi 6 aı bolsa, qytaı vaksınasyn 12 aı saqtaýǵa bolady. Eki vaksınanyń tehnıkalyq detaldarynda da bolmashy aıyrmashylyq bar. Al kórsetilimi, qarsy kórsetilimi birdeı deýge bolady. Tıimdiligine qatysty aıtar bolsaq, otandyq ǵalymdardyń málimdemelerine sáıkes, qazaqstandyq vaksınanyń tıimdiligi 90 paıyzdy quraıdy. Degenmen qytaılyq vaksınanyń tıimdiligi de osy shamada», dedi L.Eralıeva.
Hayat-Vax vaksınasy basqa ınaktıvtelgen vaksınalar sııaqty +20S-den +80S-ge deıingi temperatýrada saqtalady jáne tasymaldanady. Bul oblystar men qalalarǵa tasymaldaýdy jáne taratýdy, sondaı-aq medısınalyq uıymdarda saqtaýdy jeńildetedi.
«SQ-Farmasııa» «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory AQ ujymyn vaksınalaý úshin 1 mln doza mólsherinde Hayat-Vax vaksınasynyń partııasyn satyp aldy. «Sinopharm» kompanııasy vaksınasynyń bul partııasy biryńǵaı dıstrıbıýtordyń habtaryna jóneltilgennen keıin birinshi kezekte holdıng kontıngentiniń qajettilikteri úshin paıdalanylady. Sodan qalǵany halyqty vaksınalaýǵa qoldanylady. Kompanııa málimeti boıynsha qyzmetkerler túgel vaksına saldyrǵannyń ózinde 400 myń vaksına artylady eken.
Búginde Hayat-Vax óńirlerge jóneltilip jatyr. Aıtalyq, Nur-Sultan qalasynyń Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Tımýr Muratov elordaǵa atalǵan preparattyń 7400 dozasy jetkizilgenin, onyń 6 mamyrdan bastap turǵyndarǵa salyna bastaǵanyn habarlady.