Covid-19 pandemııasynan týyndaǵan ótken jylǵy quldyraýdan keıin eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaıdy qalpyna keltirýmen qatar, eńbek qyzmetiniń balamaly nysandaryn damytý arqyly jumyspen qamtýdyń sıpaty da ózgerýde, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Búgingi tańda álemdegi árbir 5-shi adam qashyqtan jumys isteýge kóshti nemese úıinde jumys isteı bastady. «Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵy» AQ sarapshylarynyń derekterine sáıkes, Qazaqstanda 2021 jyldyń 1-toqsanynyń qorytyndysy boıynsha 73,7 myń adam qashyqtyqtan jumys istedi, olardyń 70,2%-y negizinen qalada turatyn áıel adamdar.
2020 jyldyń basym bóliginde COVID-19 saldarynan jumystyń ıkemdi túrlerine kóshý prosesin jedeldetý búginde Qazaqstanda qashyqtyqtan jumyspen qamtýdyń keń taralýynda kórinis tabýda. Qashyqtan jumys istegen nemese jumys isteı bastaǵan azamattardyń eńbek qyzmetin jaryqqa shyǵarý óz kezeginde qoǵamnyń jumyspen qamtýdyń balamaly nysandaryn qabyldaý prosesin jedeldetýge múmkindik berdi. Osynyń nátıjesinde Qazaqstanda erkin tabys dep atalatyn ekonomıkanyń damýy, eńbek qyzmetine áıelder men aýyl turǵyndaryn belsendi tartý boldy.
«Mysaly, el boıynsha árbir 3-shi aýyl turǵyny qashyqtyqtan jumys isteıtin bolyp tabylady jáne jumys berýshiler qashyqtyqtan jumys jasaıtyn qyzmetkerlerdiń tek 14%-yna ǵana kommýnıkasııa quraldaryn bergen», dep atap ótti ERDO Strategııa jáne jobalyq basqarý departamentiniń dırektory Aleksandra Molchanovskaıa.
Budan basqa, halyqaralyq tájirıbe jumyspen qamtýdyń balamaly nysany retinde kórsetiletin qyzmetter sektoryn damytý jáne tolyq emes jumys kúni jumyspen qamtýdy keńeıtý EYDU-ǵa múshe elderde áıelderdiń jumys kúshi quramyna qatysýyn keńeıtýde qýatty faktorlarǵa aınalǵanyn kórsetedi. Sonymen qatar, úıden jumys isteýdiń aıqyn artyqshylyqtaryna qaramastan, jumys ýaqytynyń ulǵaıýy jáne jumys ýaqyty men jeke ómirdiń aralasý qaýpi bar. Alaıda, jumyspen qamtýdyń ıkemdi túrleriniń taralý qarqyny kúndelikti jumyspen qamtýǵa jańa sıpattama bere otyryp, qarqyn alýda.
Budan basqa, pandemııanyń qazaqstandyq eńbek naryǵyna áseriniń taǵy bir kórsetkishi jumys berýshimen resmı baılanysty saqtaı otyryp, jumys berýshiniń bastamasy boıynsha is júzinde jumys istemeýge májbúr bolǵan ýaqytsha jumyspen qamtylmaǵandar sanynyń ózgerýi boldy. Olardyń sany ótken jyldyń 2-toqsanynda eń joǵarǵy shegine jetti jáne 2021 jyldyń 1-toqsanynda 74%-ǵa, 139,6 myń adamǵa deıin qysqardy, al 2020 jyldyń 4-toqsanymen salystyrǵanda tómendeý 5%-dy nemese 7,1 myń adamdy qurady.
Jalpy, aǵymdaǵy jyldyń 1-toqsanynda eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqty qalpyna keltirilip, koronakrızıstiń teris saldaryn báseńdetedi. Jumys kúshiniń sany ótken jyldyń 4-toqsanymen salystyrǵanda 35 myń adamǵa (0,4%) artyp, 9 mln. 232 myń adamdy qurady. Jaldamaly (+27,2 myń adam 6 mln 703 myń adamǵa deıin), sondaı-aq ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar arasynda (+9,4 myń adam 2 mln 078 myń adamǵa deıin) jumyspen qamtý ósýde.
«Ekonomıkalyq qyzmet túrleri boıynsha qyzmet kórsetý sektorlarynda qalpyna kelý qarqynynyń ósýi baıqalady, bul rette aýyl sharýashylyǵy, qurylys, óner jáne oıyn-saýyq, qarjy jáne saqtandyrý qyzmeti salalary jumyspen qamtýdyń jylystaýyna ushyraıdy. Biliktilik qurylymy orta bilikti mamandardyń kóbeıýine jáne sáıkesinshe joǵary bilikti jumysshylar úlesiniń azaıýyna baılanysty ózgerýde», dedi Aleksandra Molchanovskaıa.
Osylaısha, basshylar men kásibı mamandar sany tıisinshe 16,2 myń jáne 13,5 myń adamǵa qysqardy. Sonymen qatar tehnık-mamandardyń (+41,2 myń adam), óndiristik jabdyq operatorlarynyń (+33,5 myń adam), qyzmet kórsetý jáne satý salasyndaǵy qyzmetkerlerdiń (+8,7 myń adam), sondaı-aq fermerler men aýyl sharýashylyǵy jumysshylarynyń (+6,3 myń adam) sany ósti. О́z kezeginde biliktiligi joq qyzmetkerler 6 myń adamǵa kóbeıdi.
Sonymen qatar, 2020 jylǵy 4-toqsanmen salystyrǵanda jumyssyzdar sany 1,7 myń adamǵa qysqaryp, 451,3 myń adamdy qurady, bul rette jumyssyzdyq deńgeıi 4,9% deńgeıinde saqtaldy.
Jumyssyzdyq deńgeıi eldiń ońtústiginde – Almaty qalasy men Túrkistan oblysynda (eki óńirde de 5,2%), sondaı-aq Shymkent qalasynda (5,1%) eń joǵary bolyp qalýda. Bul rette jumyssyzdyqtyń eń tómengi deńgeıi Qaraǵandy oblysynda (4,5%) jáne Nur-Sultan qalasynda (4,6%) baıqalady.
Jumyspen qamtý organdarynda esepte turǵan jumyssyzdar sany 2021 jylǵy sáýir aıynyń sońynda 215 myńǵa jýyq adamdy qurady, al jalpy respýblıka boıynsha tirkelgen jumyssyzdyq deńgeıi 2,3%-ǵa teńeldi. Tirkelgen jumyssyzdyqtyń eń joǵary deńgeıi Túrkistan (4,6%), Atyraý jáne Batys Qazaqstan (eki óńirde de 4,4%) oblystarynda baıqaldy.