Facebook derjavalarǵa qarsy keldi

Saıasat jaqsy jaqqa ózgerip jat­qan joq. Birqatar memleket áleý­met­tik jelige qatysty ereje­lerdi beki­tip jatyr. Máselen, Úndistan úkimeti áleýmettik jelide tań­daý quqyǵyna shekteý bolmaýy kerek dese, Polsha bıligi Facebook ákim­shiligin jazbalardy óshirmeýge shaqyr­dy. Al Brazılııanyń prezı­denti Djaır Bolsonaro úkimetti árip­testeri qabyldaǵan sharalardy qaıtalaımyn dep qorqytty. Olaı deýine Joǵarǵy sottyń prezı­denttiń áleýmettik jelidegi birqatar jazbasyn óshirý jónindegi sheshimi sebep boldy.

Bul tartysqa Baqylaý keńesi aralasty. Qurylym Facebook-ke aldaǵy alty aıdyń ishinde Donald Tramptyń paraqshasyna qatysty sheshim qabyldaýdy tapsyrdy. Burynǵy prezıdenttiń jelige qaıtyp kelýi nemese kelmeýi – endi Facebook-tiń quzyrynda. Degenmen, Baqylaý keńesiniń qaýlysynda saıasat­kerler men laýazymdy tulǵa­lar áleýmettik jelige jeńil qara­maýy kerek degen oı bildirildi.

«Saıası kóshbasshylar basqalarǵa qaraǵanda oıyna kelgenin búkpesiz aıtý quqyǵyna ıe emes», dedi Danııa­nyń burynǵy úkimet basshysy, Baqylaý keńesiniń tóraǵasy Hel Tornıng-Shmıdt.

Al sheshim áli qabyldanbasa da, Facebook birqatar memleketpen talasqa túsip úlgerdi. Álem elderi saıası kóshbasshylardyń jelidegi jaýapkershiligin ózderi ǵana shekteýi kerektigin alǵa tartady. Baqylaý keńesi saıasatkerlerdiń keraǵar pikirleri men kópshiliktiń agressııasyn qozdyratyn oılary jahandyq platformadan óshirilýi tıis degen oıda. Al bul talas Facebook pen álemdik kóshbasshylar arasyndaǵy qatynasty nasharlatpasa, jaqsartpasy anyq.

Kóbi amerıkalyq tehnologııalyq kompanııanyń adam ómirinde alatyn orny ásirelenip, tym úlken aýqymdy ıe­lendi degen pikirde. Sonymen qa­tar onyń sheshim qabyldaýdaǵy áseri de sóz boldy. Kóshbasshylardyń jaq­tas­tarymen tikeleı baılanysa alýy da kópshilik úshin qaýipti kóri­nedi. Túr­kııa, Meksıka syndy elder kim­niń ne ja­zatynyn áleýmettik jeli emes, saıa­satkerler sheshýi kerek deıdi.

Jalpy, bul máseleniń kóterilgeni keshe emes. Tek onyń úlken talqyǵa túsýi­ne Donald Tramptyń paraq­sha­syn buǵattaý túrtki boldy. Bul jeli­de kimniń qandaı oı aıtaryn kim she­shedi degen janama suraq týdy­r­dy. Álbette, alpaýyt elder mun­daı sheshimdi áleýmettik jeliniń, naq­ty aıtqanda, kompanııalardyń quzy­retine bergisi kelmeıdi. Sondyqtan da olar áleýmettik platformanyń jazbalardy óshirýine qarsy. Keıbir áleýmettanýshylar mundaı retteý bolmasa, qoǵamda agressııa paıda bolady degen pikirin ortaǵa salady.

Quramyna adam quqyqtary bo­ıyn­sha sarapshylar, ǵalymdar men bu­rynǵy saıasatkerler kiretin Baqy­­­laý keńesi jaqyn arada álem­dik kósh­basshylar men olardyń oqyr­man­daryn jańasha baqylaıdy degen bol­jam bar. Naqty aıtqanda, endi uıym saıasatkerlerdiń oqyr­man­daryna arnap jazǵany plat­fo­rmanyń erejesin buzyp-buzbaıtynyn jiti baqylamaq.

Brıtanııa úkimet basshysynyń bu­rynǵy orynbasary Nık Klegg sa­rapshylar erejeler daıyndaýda esh­qandaı tujyrymdamaǵa súıenbeı, negizge alýǵa turarlyq oı aıtpaǵan deıdi. «Olar qabyldaǵan sheshim jaǵ­daı­dy túzeıdi dep oılamaımyn. Bir ja­­ǵy­nan olar jelidegi jazbanyń saıa­sı baıandamalardan bólek nárse eke­nin túsinedi. Onyń ústine jeli qol­danýshysy retinde saıasatkerler bas­qa­lardan bólip qaralmaýy kerek. Bul áli de zertteýdi qajet etedi», dedi.

Bul aqparattyq «soǵys» basqa­lardan bólek bolary anyq. О́ıtkeni Facebook derjavalarǵa qarsy kelmek. О́tken aptada Uly­brıtanııa Parlamenti áleýmettik jelige qa­tysty zańdy qarady. Ol zańda úl­ken kompanııalar jelidegi zańsyz áreketterge qarsy shara qoldanbasa, jaýapqa tartylady degen jańa norma bar. Sonymen qatar jeliden jazbanyń óshirilýine qatysty oń pikir bildirdi. Brıtandyq saıasatkerler muny demokratııa turǵysynan durys dep tanydy.