«Elorda jastary» baspanamen jarylqaıdy

Qala ákimi Altaı Kólginovtiń aıtýynsha, «Elorda jastary» baǵdarlamasynyń tujy­rym­da­masy byltyr erikti­lermen jáne jas­tar uıymdarynyń ókil­de­ri­men kezdesýde ázirlengen.

– Memleket basshysynyń tap­syrmasy boıynsha qolǵa alyn­ǵan «Elorda jastary» baǵdar­la­masynyń basty baǵyty – turǵyn úı máselesin sheshý. Bıyl elor­da­myzdyń jas mamandaryna áleý­­mettik jeńildetilgen nesıe usy­­­natyn arnaıy turǵyn úı baǵ­­­darlamasyn iske qosýdy jos­parlap otyrmyz. Atalǵan baǵ­darlamaǵa 36 jasqa deıingi jas­t­ar (joldasynyń/jubaıynyń jasy áser etpeıdi) qatysa alady. Baǵdarlama qatysýshysy bir jyldan kem emes ýaqytta qalanyń turǵyn úı esebinde turǵan bolýy jáne basynda jekemenshik úıi bolmaýy kerek, – deıdi ákim.

Bul rette resmı jumys ótili 1 jyl bolýy kerek. Atalǵan baǵ­dar­lamanyń qatysýshysy jyl­dyq jeńildetilgen 5 paıyz­dyq stavkamen úı satyp alý úshin 13 mln teńgege deıin zaım ala alady. Qala basshysy sonymen qa­tar Elbasy bastamasymen qol­­ǵa alynǵan jumys isteı­tin jas­tardy qoldaýǵa baǵyt­tal­ǵan arendalyq tur­ǵyn úı baǵ­dar­lamasynyń da jalǵasa­ty­nyn aıtty. Jyl sońyna deıin aren­dalyq turǵyn úı boıynsha myń­nan astam jas baspanaǵa qol jet­k­i­zedi degen jospar bar.

– Toqtalǵym keletin ekinshi ba­ǵyt – múmkindigi shekteýli adam­­d­ar úshin jaǵdaı jasaý jos­­­pary. Qalada birqatar áleý­met­tik jobalar júzege asyp jatyr. Sonyń ishinde «Kedergisiz ke­le­shek» degen joba da bar. Atalǵan joba aıasynda 12 beıimdeý seksııasy ashyldy. Res­pýblıkalyq klınıkalarǵa kvo­ta bólinip, múgedekter arbasy syıǵa tartyldy. Sonymen qatar qalada birqatar áleýmettik nysandar boı kóteredi: saýyqtyrý orta­lyqtary, kórý qabileti bu­zylǵan balalarǵa arnalǵan ba­la­baqsha, paralımpııalyq jat­­tyǵý ortalyǵymen birlesip múm­­­kindigi shekteýli jandarǵa ar­nal­ǵan sport keshenin salamyz jáne taǵy da basqa jobalar bar. Mysaly, byltyr Tuńǵysh Pre­zı­dent qory jáne «Samuryq-Qazyna» qoldaýymen qalalyq №1 balalar aýrýhanasynyń bazasynda «Qamqorlyq» saýyq­tyrý ortalyǵy ashyldy. Sondaı-aq serebraldy sal aýrýy, aýtızm, Daýn sındromyna shal­dyq­qan ba­lalardy emdeýmen, saýyq­tyrýmen aınalysatyn saýyq­ty­rý ortalyqtary da esigin ashty, – deıdi shahar basshysy.

Nur-Sultan qalasynda qolǵa alynǵaly otyrǵan baǵdarlamaǵa jastardyń kóptep qatysary qa­zirden belgili. Jastardyń qala­syna aınalyp kele jatqan elordada páterge muqtaj jandar sany kóp. Jıyrma jylda qala turǵyndarynyń sany 3 ese kóbeıip, 1 200 000 adamǵa jetken.

– Baǵdarlamany daıyndaý barysynda karantınge deıin 14-15 márte offlaın kezdesý uıymdastyryldy. Sondaı-aq áleýmettik jeliler arqyly qala turǵyndarynan túrli usynys, ótinishter kelip tústi. Olardy da es­kerdik. Joba sol usynystar men ıdeıalar negizinde ázirlendi. Kelip túsken usynystardyń ba­sym bóliginde jas mólsherin ul­ǵaı­tý suralǵan. Soǵan saı jas­ty 29-dan 36-ǵa deıin uzarttyq, – deıdi Nur-Sultan qalasy Jastar saıasaty basqarmasynyń basshysy Qaırat Qambarov.

Mundaı jeńildikke qara­mas­tan ıpoteka tek turaqty jumys isteıtin, qalada tirkeýde turǵa­ny­na kemi 1 jyl tolǵan, kemi bir jyldyq jumys ótili bar, ba­syn­da baspanasy joq jastarǵa be­ri­ledi.

– Jastardyń kóbinde jalaqy kóp emes. Sondyqtan kúnkóris mólsherine oraı, aılyq jalaqysy 133 myń teńgeden aspaýy kerek degen ereje bekitip otyrmyz. Máse­len, jalaqyńyzdy 250-300 myń teńge kóleminde dep alsaq, sony jubaıyńyzǵa, bala-shaǵyńyzǵa bólgende 133 myń teńgeden aspaýy qajet. Eger odan asyp ketetin bolsa onda ol adam basqa baǵdarlamalarǵa qa­ty­sa alady ǵoı. Baǵdarlamaǵa densaýlyq saqtaý, sport, bilim berý, mádenıet, BAQ salasynyń ókilderi, JOO jáne ǵylymı ıns­tıtýt qyzmetkerleri, qala­myz­dyń kommýnaldyq kásiporyn qyz­metkerleri qatysa alady, – deıdi Qaırat Qambarov.

Alǵashqy kezekte 150, eger suranys jaqsy bolyp jatsa jyl sońyna deıin taǵy 600 páter usynylmaq. Bank usynǵan 13 mln teńgege deıingi ıpotekany 20 jyl ishinde tólep bitý qajet. Bastapqy jarna – 10 paıyz. Basqarma basshysynyń aıtýynsha, 13 mln teńge qatyp qalǵan soma emes. Bul rette qatysýshy ózi jınaǵan qarajatty sol 13 mln-ǵa qosý arqyly qalaǵan baǵa­daǵy páterin rásimdeı alady. Qatysýshy jańadan salynǵan páter­lerdi de, eski páterlerdi de tań­daýǵa quqyly.

Shekti soma retinde nelikten 13 mln teńge tańdap alyndy? «Otbasy bank» ortalyq fılıalynyń dırektory Jan­suLtan Mataıdyń aıtýynsha, shek­ti soma sharshy metr baǵasyna baı­lanysty eseptelgen.

– Baǵdarlama daıyndalǵan kezde bir bólmeli páter sharshy metriniń naryqtyq quny birinshi jáne ekinshi naryqta 280-320 myń teńge aralyǵynda boldy. Esepteı kele 13 mln teńge shyqty. Eger baǵdarlama aıasynda 13 mln teńgege ıpoteka resimdelse, alǵashqy jarna retinde 10 paıyzy tólense, onda aı saıynǵy tólemi 101 myń teńge bolady. Páterdiń aı saıynǵy arendasy ortasha eseppen 100 myń teńge ekenin eskere kele osyndaı baǵa shyǵyp otyr, – dedi Jansultan Mataı brıfıngte.

Qazir Nur-Sultan qalasynda 47 myńǵa jýyq adam páter keze­ginde tursa, sonyń 6 myń­nan astamy jastar. Dál osyndaı joba úsh jyldan beri Almaty qalasynda júzege asyp keledi. «Almaty jastary» aıasynda 2020 jyly da birneshe myńdaǵan jas jeke baspanasyn alǵan edi. Atal­ǵan baǵdarlama aıasyn­da bıyl 9 741 ótinish túsip, so­nyń 3 828-i baǵ­dar­lama talabyna saı bol­ma­ǵan­dyqtan keri qaı­ta­ryl­ǵan.