Rýjeınıkov kóshesiniń boıyndaǵy osy bir súreńsiz de surǵylt ǵımarattyń janynan ótken saıyn kóńili qurǵyr qulazyp sala beredi. Ajary ábden qashqan úı kútimsizdik pen ıesizdiktiń aıqyn bir kórinisindeı áser qaldyrady. Qansha jyldan beri jóndeý kórmegenin kim bilgen, áıteýir shahardyń avtokólik qozǵalysy kóp kóshelerdiń birinde ornalasqan bul meken-jaı kóne de jańa Oral qalasynyń betine shyqqan súıeldeı kórinedi. Munda kimder turady eken dep oılaıtynmyn ishteı. Jýrnalıstik áýestikpen surastyryp kórgenimde qalanyń kórkin qashyryp turǵan osynaý kóp qabatty eski úı kommýnaldyq jataqhana ekenin bildim. Erterekte azýly bir mekemeniń quzyrynda bolypty.Odan keıingi jyldarda ıesizdikke ushyraǵan.
– Estigenniń jalǵany bolar, jaǵdaıymyzdy óz kózińmen kórip ketersiń, qalǵan áńgimeni sonda jalǵastyrarmyz, qaraǵym dep tilshiler qosynyna kelip arasha suraǵan ananyń kóńilin qımaı , ol kisiniń ózin de qyzmet kóligine otyrǵyzyp aıtqan jerge kelgende álgi surqaı úıdiń dál túbinen tústik. Onyń tórtinshi qabatyna kóterildik. Jataqhananyń syrty qandaı tartymsyz bolsa, ishi odan beter arsa-arsasy shyǵyp jatyr. Mundaǵy sanıtarlyq-gıgıenalyq jaǵdaı degendi aıta kórmeńiz. Onyń on eki de bir nusqasyn kórmeısiz . It baılasa turǵysyz degen tirkes bar edi, ádebı til normasynda. Sonyń naq ózi. Bir kezde qyryq eki dep belgilengen bólmege kelip kirdik. Inelikteı ilmıgen aryqsha, jasy jıyrma bes – jıyrma jeti shamasyndaǵy qyz shyqty aldymyzdan. Oryndyqqa tize búkkennen keıin janary jasqa shylanǵan qart ana ózin tanystyryp, búgingi tirshilikterinen habardar etti.
Aty-jóni Nurııa Muhanǵalıeva eken. On eki bala tárbıelep ósiripti. Tıisti qujattaryn kórsetti. Ol kisige 1981 jylǵy 27 naýryzdaǵy KSRO Joǵarǵy Keńesiniń sheshimi boıynsha “Batyr ana” ataǵy berilgen. 2006 jylǵy 2 mamyrda Respýblıka Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵy boıynsha “Altyn alqamen” marapattalǵan.
Ananyń kúızeliske tola áńgimesinen uqqanymyz ol shalǵaıdaǵy Kaztalov aýdanynyń Qaıyńdy aýylynan oblys ortalyǵyna eriksiz kóship kelýge májbúr bolypty. Otaǵasy osydan jıyrma jyl buryn dúnıe salǵan eken. Qazirgi kezde Nurııa apamyzdyń janyn aýyrtyp, uıqysyn qashyrǵan jáıt qyzy Larısanyń aıanyshty taǵdyry bolyp shyqty. Ol Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy pedagogıkalyq lıseıdi úzdik bitirgen. Sodan keıin atalǵan ýnıversıtettiń fızıka-matematıka fakýltetine stýdent bolyp qabyldanady.
Ekinshi kýrsta oqyp júrgende Larısanyń kózi sýyrylyp, shanshyp aýyra bastaıdy. Alǵashynda albyrt jastyqpen oǵan mán bere qoımaǵan qyz aýrýy janyna ábden batqan kezde ǵana dárigerge keledi. Sol kezde jasaǵan em-sharalarǵa qaramastan Larısanyń qos janary múldem kórmeı qalady. Sonymen birge ony taǵdyrdyń taǵy bir teperishi kútip tur eken. Buǵan qosa eki aıaǵynan da jan ketip, sal bolyp aıaǵyn basa almaı qalady. Mine, otyzǵa endi ǵana ilingen arýdyń tósekke tańylyp, tóbege telmirip jatqanyna da on jyldan asyp barady eken.
Nurııa apaı osy qyzy úshin qasyna Larısanyń sińlileri Shynar men Anardy ertip joǵaryda atalǵan jataqhanadaǵy jalpy aýdany on eki sharshy metrlik bólmege ornalasady. Baıqaǵanymyz, uzaq jyldardan beri jan men tán azabyn qatar tartyp jatqan Larısanyń júrek shymyrlatar jaı-kúıi onyń anasy Nurııany da, sińlilerin de ábden jasytyp, shóktirip jibergenge uqsaıdy. Jasyratyn nesi bar, ózdiginen qozǵala almaıtyn Larısany osy jerde jýyndyryp, kıindiredi eken. Ári osy jerde bári tamaq ishedi.Buǵan qosa 1982 jyly dúnıege kelgen Shynar da júrek dertine shaldyqqan. Ol úshinshi toptaǵy múgedek. Álginde aldymyzdan shyqqan osy Shynar eken.
Birinshi toptaǵy múgedek Larısa Orynǵalıeva 2001 jyldan beri arnaıy turǵyn úı kezeginde tur. Alaıda oǵan páter qashan beriletini belgisiz. Shalqasynan qımylsyz jatqan aıdaı arý tis jarmady. Kórý qabiletinen múldem aıyrylǵan solǵyn janaryn jataqhana bólmesiniń tóbesine qadaǵan kúıi sulq túsip qala berdi. Onyń jataqhananyń dál osy bólmesinde qımyl qozǵalyssyz jatqanyna da jeti jylǵa taıapty. Osy aralyqta Larısa aýa jutý úshin syrtqa bir de bir ret shyǵyp kórmepti. Buǵan múgedek qyzdyń qozǵalýy úshin jataqhananyń ishki qurylymynyń yńǵaısyzdyǵy, baspaldaqtardyń orynsyzdyǵy keseldik keltiripti .
Larısa Orynǵalıeva 2009 jylǵy 13 qarashada Elbasy ótkizgen “Tikeleı baılanys” boıynsha óziniń múshkil jaı-kúıi jóninde tıisti oryndarǵa saýal da joldapty. Oǵan tıisti jaýap ta qaıtarylǵan. Onda L.Orynǵalıevanyń “Turǵyn úı qatynastary týraly” Zańǵa sáıkes áleýmettik turǵydan qorǵalatyn topqa kiretini, sondyqtan pátermen mindetti túrde qamtamasyz etiletini aıtylǵan. Alaıda budan suraq ıesine qaıtarylǵan jaýaptyń tym jalpylama ekenin de baıqaý qıyn emes .
L.Orynǵalıevaǵa qaıtarylǵan jaýaptar jazylǵandaı halyqtyń áleýmettik turǵydan qorǵalatyn tobyna kiretin turǵyn úı kezegi óte kinámshil másele. Ol sóz joq qatań túrde saqtalýǵa tıis. Álbette, mundaı arnaıy kezekte turǵandar sany qaı kezde de az bolmaıdy. Oral qalasynda da solaı. Olardyń bárin bir mezgilde kommýnaldyq turǵyn úımen qamtý da ońaı is emes shyǵar. Degenmen on jylǵa taıaý ýaqyttan beri óz kezegin kútip sarǵaıyp, sabyryn sarqyp jatqan múgedek arýdyń búgingi jaı-kúıine kádimgi adamı kózqaras turǵysynan baıyptaı qaraǵan ár adam zańdyq turǵydan da, moraldyq turǵydan da onyń bir bólmeli páterge qol jetkizetin ýaqyty áldeqashan jetkenin ańǵarar edi.Osy aqıqatty búkil jan-dúnıesimen túısiner edi.
Qos janarynan aıyrylyp, aınalasyn qara túnek bassa da, qos aıaǵy qozǵaltpaı, qarǵa adym jer muń bolsa da Larısanyń ómirge degen qushtarlyǵy tańqaldyrady. Ol óte saýatty. Búginde basty aqparat kózderin tele-radıo habarlarynan alatyn arýdyń oı-órisi keń. Zerdesi bıik. Egemen elimiz, onyń damý belesteri jónindegi túsinigi tereń. Ol ótken jyly “Aıaly alaqan” baǵdarlamasyna habarlasyp arnaıy tirkelipti. Biraq oǵan óz aıaǵymen baryp emdelip qaıtýǵa jaǵdaıy kótermepti. О́mirge qushtar jan Larısa Orynǵalıeva kúıreýik sezim-kúı aýanyna berilmeı, aldaǵy kúnderden úlken úmit kútedi. Keýdedegi sol senim otyn óshirip almaý úshin tıisti oryndardyń oǵan kómek qolyn sozýy qajet-aq.
Temir QUSAIYN, Oral.