Almatynyń tórindegi Esentaı ózeni osydan 3-4 jyl buryn qaıta jańǵyrtylyp, jan-jaǵy abattanyp, taýdan qulaǵan sýy syldyraı aǵyp, ózen tabany taqtaıdaı tegis betondalyp, Hamıt Erǵalı jaǵalaýynyń ústińgi jaǵy jaınap shyǵa kelip edi. Qos jaǵalaýy asfalttalyp, ashyq alańqaılaryna túrli aǵash kóshetteri otyrǵyzylyp, túrli-tústi gúlder ósirilip, jaıqalǵan jasyl jaǵalaý sonda ornatylǵan arnaıy shlangilerimen sýarylyp, ádemi keıipke túsken bolatyn.
Qala turǵyndary qysy-jazy jaǵalaýda qydyryp, taza aýada serýendep júredi. Ásirese jaz kúnderi keshki salqynda samaladaı jarqyraǵan sham jaryǵy astynda demalýshylar qatary kóbeıdi. Osynda tipti alys mańaıda turatyndar da qydyrystap arnaıy keletin bolǵan.
Sońǵy jyldary osynda tabany tazartylyp, jabaıy aǵashtar súrilip, arnaıy jasalǵan shaǵyn kólge jyl on eki aı jabaıy úırekter qonaqtap, kóktemde shúpirlegen balapandaryn ertip júzip júretin. Qarap tursań keshkisin qas qaraıa bári bir demde qanattaryn qomdap ushady da ketedi. Byltyrǵy jazda solardyń sany shamamen 60-70-ke taıap qalǵan bolatyn. Osy kólde tipti shaǵalalar da, tipti jypyrlaǵan usaq maıshabaq balyqtar da paıda bolǵan edi. Taýdan samal soǵyp, aýa tazaryp, jasyl jelek jaıqalyp turdy. Osy Esentaı ózeni, onyń ádemi kelbeti týraly «Egemen Qazaqstan» gazeti de jazǵan bolatyn.
Alaıda Esentaı ózeni sońǵy kezde sýala bastaǵandaı. Ál-Farabı dańǵylynyń ústińgi jaǵynda joǵaryda aıtylǵan úırekter qonyp, júzip júrgen shaǵyn kól bıyl qurǵap qaldy. Shalshyq sýǵa úırekter de qonbaıtyn boldy. О́zenniń qos jaǵalaýyndaǵy árbir 50 metr saıyn arnaıy qudyqsha jasalyp, ishine mańaıdy sýaratyn shlangiler salynǵan edi, solar da isten shyqqan búginde. Jaǵalaı qoıylǵan oryndyqtar da kúnge kúıip, aqjemge aınalyp, toza bastaǵan. Sýy tartylǵan soń kól tabany sor batpaqqa aınalyp, jaǵymsyz ıis qolqany qabady. Kóldiń ornyn aramshóp, qoǵa basyp, tipti shańy shyǵýǵa aınaldy. Kezinde jabaıy aǵashtar tehnıkamen qoparyp, qomaqty qarjy jumsalyp, kóp jumys atqarylyp, kórikti mekenge aınalyp edi.
Al qazir az ǵana ýaqyt ishinde sol eńbektiń bári zaıa ketkendeı. Burnaǵy jyldary tazartylǵan kól tabany qaıtadan toǵaıǵa aınala bastady. Álde sońǵy eki jylda mańaıdy abattandyrýǵa qarjy bólinbedi me? Nemese bárin pandemııa indetine jaba beremiz be? Tym bolmasa, taýdan kelip jatqan aǵyn sýdyń kól tolatyn aldyndaǵy tospany bir sát jaýyp qoıyp, kóldi toltyrýǵa bolady ǵoı. Bolmasa osyny qadaǵalap, burynǵy jaqsy isti jalǵastyratyn Medeý aýdanynyń basshylyǵynyń nazarynan tys qaldy ma? Al qala ákimdigi ne deıdi? Eń bastysy, qyrýar qarjy jumsalǵan jumys aıaqsyz qalmaýy úshin bıyl az ǵana qarajat jumsap, kól tabanyn tazartyp qoıýǵa bolmas pa edi. Qala turǵyndarynyń endigi ótinishi, bastaǵan jaqsy shara aıaqsyz qalmasa eken.
Caıasat BEIISBAI,
Jýrnalıst
ALMATY