Shydamnyń da shegi bar. Jolaýshylar Qalbataý – Kókpekti arasyndaǵy ýaqytsha túsken aınalma joldy 15 kún ishinde jóndep, 30-40 tonnalyq júk kólikterin toqtatýdy talap etti. Eger belgilengen merzim ishinde ýaqytsha jol tegistelmese, taksıshiler joldy jabýǵa daıyn ekenin eskertti. Bul – Omby-Maıqapshaǵaı tasjoly baǵytyndaǵy Qalbataý men Zaısan arasyndaǵy rekonstrýksııalanyp jatqan joldyń boıy. Jolaýshylar Baıbýra asýynan bastap, Qalbataýǵa deıingi 60-70 shaqyrymdy eki, eki jarym saǵat júredi eken. Jol qurylysyna baılanysty salynǵan aınalma jolmen júrý qııamet-qaıym desedi taksıshiler.
Aınalma joldyń álegi
– Joldyń qurylysynda sharýamyz joq, mejelegen ýaqytynda aıaqtasa boldy. Bizge qazir aınalma joldy tegistep berse deımiz. Sodan soń joldyń oıranyn shyǵaratyn 30-40 tonnalyq aýyr kólikterdiń júrýine shekteý qoıýyn talap etemiz. Áıtpese, tabysymyzdyń kóbi kólik jóndeýge ketedi. Ýaqytsha jol bolǵanymen, qanshama halyq júrip jatyr. Mynaý kúnniń ystyǵynda shań jutyp, solqyldap jetkenshe dińkeń qurıdy. Eskertip aıttyq, 15 kún ishinde talabymyzdy oryndaıtyn shyǵar, – deıdi kókpektilik taksıshi Serikbaı Yrsymbetov.
Atalǵan aınalma joldyń sapasy kókpektilikter úshin ǵana emes, Zaısan men Tarbaǵataıǵa qatynaıtyn júrgizýshilerge de kedergi keltirip tur. Deni saý adamnyń del-salyn shyǵaratyn jol jedel járdemdegi naýqastarǵa qalaı áser eter eken?! Jol salýdyń jóni osy eken dep, ýaqytsha jolǵa atústi qaraýǵa áste bolmaıdy. Bir kún bolsyn, halyqtyń júrer joly. Sondyqtan qıyrshyq tasyn tógip, sýyn seýip otyrǵan abzal. Al aýyr júk kólikteri erejede belgilengen salmaqtan asyrsa, júrýine tyıym salynýy kerek shyǵar. Bul boıynsha quzyrly organdar jumys bastap ta ketipti.
Oblys boıynsha «Kóliktik baqylaý ınspeksııasy» mamandarynyń habarlaýynsha, Shyǵys Qazaqstan aýmaǵynda júk kólikteriniń júrip-turýyn qadaǵalaýǵa eki jyljymaly baqylaý beketi jumyldyrylǵan. «Qalbataý – Jańǵyztóbe – О́skemen» baǵytyndaǵy jol ýchaskelerinde ınertti materıaldardy tasymaldaý, tıeý kezinde belgilengen normalardy saqtaý boıynsha turaqty baqylaý ornatylypty. Ereje buzylǵan jaǵdaıda kólik ınspeksııasynyń mamandary Kodekste kózdelgen sharalardy qoldanady. Alaıda oblys kólemindegi eki jyljymaly beket barlyǵyn birdeı qadaǵalap úlgerýi ekitalaı. Onyń ústine Qazaqstan boıynsha shaqyrymdarǵa sozylyp jatqan eń uzaq jol – Shyǵysta. Kóp jyldan beri jóndeý kórmegeni de sondyqtan shyǵar.
Boǵas pen Maıqapshaǵaı arasyndaǵy jol ashylady
Osy oraıda shańy kókke kóterilip jatqan aınalma joldar máselesin alǵa tartyp, «QazAvtoJol» AQ ShQO fılıalynyń dırektory Erlan Qalymovqa habarlasqan edik. Ol atqarylyp jatqan jumystarmen qatar, azdy-kópti máselelerdiń de basyn ashyp aıtyp berdi.
– Oblysta О́skemen-Taldyqorǵan, Omby-Maıqapshaǵaı baǵytyndaǵy kúre joldar jańartylyp jatqanyn bilesizder. Qalbataýdan Zaısanǵa deıingi 415 shaqyrymǵa Qytaıdyń «Sın-sın» jáne ózimizdiń «QazGerStroı» kompanııalary qaıta jańartý jumystaryn júrgizip jatyr. «QazGerStroı» jumysshylary Boǵastyń burylysyna deıin jol salsa, odan ári Maıqapshaǵaı shekarasyna deıin qytaılyq kompanııa óz moıyndaryna alǵan. Alaıda qazaqstandyq kompanııanyń qarjylyq jaǵdaıy nasharlap, óz ishterinde qylmystyq is qozǵalǵan kórinedi. Bir jaǵynan shekaranyń jabylyp qalýyna baılanysty tehnıkaǵa tetikter de jetispedi. Biraq qazir jumystaryn bastady. Qarajat aldy. Jalpy kelisimshart qytaılyq kompanııamen jasalǵandyqtan, kózdelgen joba ýaqytyly aıaqtalýy tıis. Bıyl Boǵas pen Maıqapshaǵaıdyń ortasyndaǵy jol ashylady. Asfalt jamylǵysy tóseledi. Kelesi jyldary jol belgilerin, aıaldamalar, jyly dárethanalar ornatamyz, – deıdi fılıal dırektory E.Qalymov.
«QazAvtoJol» AQ fılıalynyń ókilderi tasjoldarda aýyr kólikterdiń júrýine shekteý qoıý boıynsha quzyretti organdarmen birlesip, jumystar júrgizip jatyr. Mamandardyń aıtýynsha, kúre joldardaǵy bir oske túsetin salmaq 11 tonnaǵa shaqtalǵan. Qazirgi tańda aǵylyp jatqan aýyr kólikter tek karerde júrýge arnalǵan. E.Qalymovtyń aıtýynsha, aýyr kólikter Qalbataý men Kókpekti arasyndaǵy Baıbýra mańynan altyn kenin Beloýsovkadaǵy fabrıkaǵa jetkizedi. Aldaǵy ýaqytta aýyr kólikterdiń qatynasy úshin qazirgi aınalma jol qalady. Ol másele boıynsha kompanııalarmen memorandým jasaldy.
Búgingi tańda «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda salynyp jatqan kúre joldyń О́skemen men Qalbataý arasyna asfalt tústi. Esterińizge sala ketsek, joba 2022 jyly aıaqtalady.
Jol sapasyn siz de qadaǵalaı alasyz
Ońtústik oblystar men О́skemendi, Qytaı men Reseıdi jalǵap jatqan joldar 2 sanatty. Iаǵnı bir baǵytta eki jolaq bolady. Munyń bári kóliktiń qarqynyna baılanysty jobalanǵan. Jıyrma jyldan keıin kólik kóbeıse, janyna taǵy bir jolaq túsedi. Al sapasyn arnaıy mamandar qadaǵalap otyr. Atap aıtsaq, ZS ENGINEERING JShS О́skemen-Taldyqorǵan baǵytyna bas-kóz bolyp, sapasyn nazarda ustap otyr. Sonymen qatar «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵynyń» qadaǵalaýy bar. Budan ózge de qadaǵalaýshy organdar az emes. Soǵan qaraı erteńgi kúni jol sapasy syn kótermeı jatpasa ıgi. Aıtqandaı, jol qurylysy júrip jatqan tustardyń kem-ketigin baıqap qalsańyz, 1403 nómirine fotosýret, beınejazba jiberip, óz úlesińizdi qosýyńyzǵa bolady.
Oraıy kelgende, qurylysy uzaqqa sozylǵan О́skemen-Rahman qaınary baǵytyndaǵy joldyń jaı-kúıin de suradyq. Anyǵy, Osınov asýyndaǵy týra joldyń 30 shaqyrymdaı tusy orman sharýashylyǵynyń aýmaǵynan ótetindikten qaǵaz jumystaryna baılanysty jumys turalap qalǵan-tuǵyn. Endigi kezekte ol másele sheshilipti.
– Qalǵan 32 shaqyrymnyń jartysyn jasap qoıdyq. Kúrdeli joba. Taýly aımaq bolǵan soń uzyndyǵy 120 metrlik, bıiktigi 35-40 metrlik kópir salýymyz kerek. Jyl sońyna deıin merdigerdi anyqtap, qurylys kelesi jyly jalǵasady. Kópir qurylysynyń ózi joba boıynsha eki jylǵa sozylady. Al basqa ýchaskelerin aıaqtaımyz, – dedi E.Qalymov.
Demek Osınov asýyndaǵy týra joldyń ashylýyna eki jarym jyldaı ýaqyt kerek. Týra jol tússe, birinshiden qaýip azaıady. Ekinshiden júk kólikteri qystyń kúni emin-erkin qatynap, alys eldi mekenderde kómir baǵasynyń arzandaýy múmkin. Áıtpese, serpantın aınalmasymen tirkemesi bar júk kólikteri qystaı júre almaıtyn.
Jalpy oblys joldarynyń 8 ýchaskesinde ortasha jóndeý jumystaryn júrgizý josparda tur. Aldaǵy ýaqytta Qaljyr men Zaısannyń ortasyndaǵy 18 shaqyrym joldyń jamylǵysy aýystyrylady, Katonqaraǵaı aýylyna jete beristegi 29 shaqyrymǵa ortasha jóndeý jumystary júrgiziledi jáne Semeı – Qaınar baǵytyndaǵy jumystar jalǵasady. Sonymen qatar Aqsýat pen Aıagóz ortasyndaǵy 56 shaqyrymǵa asfalt-beton jamylǵysy tóseledi. Erteńgi josparda Semeı – О́skemen eki ortasy qaıta jańartylady. Bıyl jobalyq-smetalyq qujattary ázirlenip, kelesi jyly jumys bastalady.
Eki iri joba – О́skemen-Taldyqorǵan jáne Qalbataý-Maıqapshaǵaı baǵytyndaǵy qurylystar aıaqtalǵan soń «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda Qaraǵandy-Aıagóz arasyna jańa jol túsetin sekildi. Odan bólek О́skemen-Shemonaıha, Semeı-Barnaýl joldary úlken rekonstrýksııadan ótedi.
Aqyly joldyń aqysy qansha?
«QazAvtoJol» AQ ókilderiniń málimetinshe, Pavlodar – Semeı – Qalbataý arasyndaǵy kúre jol aqyly bolmaq. Qurylys aıaqtalyp, ortasha jóndeý júrgizilgennen keıin, tólem engizip qana júrýińiz múmkin.
– «Sýyq bulaq» kareri men Semeı arasynda 30-40 tonnalyq kólikter júredi. Sonyń saldarynan búlingen joldar bar. Sol tustarǵa bıyl ortasha jóndeý júrgizemiz. Al Semeı men Pavlodardyń arasy jaqsy. Semeı – Qalbataý arasy jóndelip, Maıqapshaǵaıǵa deıin jol túsken soń aqyly júıege ótedi, – dedi fılıal basshysy.
Aıtpaqshy, tólem tek júk kólikteri úshin engiziledi. Jeńil kólikter baıaǵydaı tegin júre bermek. Baǵasyn respýblıkada qurylǵan jumys toby talqylap, bir toqtamǵa keledi. Máselen, birinshi sanattaǵy joldyń shaqyrymy – 25 teńge. Al ekinshi sanattaǵy oblys joldaryndaǵy baǵa sál ózgeshe bolýy yqtımal. Sondaı-aq Taldyqorǵan baǵytyndaǵy jolǵa da dál osy júıe engizilmek. Bul júıeniń tıimdi tusy, qarjy «QazAvtoJoldyń» qazanyna túsetin kórinedi. Demek joldy kútip ustaý úshin qarajat bólýdiń de ońtaıly tusy – osy.