Aıaly alaqandaǵy «О́mir aǵashy»

Bul baǵyttaǵy jumys jalǵa­sa bermek. Jyl sońyna deıin taǵy da qosymsha 3,2 mlrd teń­gege zamanaýı medısınalyq qu­ral­dar satyp alynbaq. Onyń ishin­de alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetý uıym­darynyń jabdyqtalýyna erekshe kóńil bólinip, qyzmet kórsetý sapasynyń deńgeıi 93 paıyzǵa deıin ósedi degen boljam bar. Iаǵnı Jetisýda medısınalyq qyz­mettiń qoljetimdi bolýy men 2025 jylǵa deıin shalǵaı eldi mekenderdi de sapaly qyzmetpen tolyq qamtý úshin 109 nysan salý kózdelgen eken. Sonyń ishinde 23 nysan bıyl salynýda. Tizimde ­20 blokty-modýldy medpýnktter de bar.

– Deni saý adam – qoǵam­­nyń baılyǵy. Sondyqtan kez kelgen memleket el aza­mat­­tary­nyń densaýlyǵyn saqtaýdy, ál-aýqatyn arttyrýdy birinshi kezekke qoıady. Bul rette Elba­sy­nyń tapsyrmasyna jáne Pre­zıdentimiz Qasym-Jomart To­qaevtyń aldymyzǵa qoıǵan min­detterine sáıkes aýrýdyń aldyn alýǵa, medısınalyq qyzmettiń qoljetimdi ári sapaly bolýyn qamtamasyz etýge bar jaǵdaı ja­salyp keledi. Ǵıma­rattar ja­ńartylyp, materıaldyq-teh­nı­kalyq baza nyǵaıtyldy. Medı­sına qyz­metkerleriniń alańsyz jumys isteýine qajetti barlyq múmkindik qarastyryldy, – deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.

Aıtpaqshy, jaqynda ót­ken densaýlyq saqtaý salasy qyz­metkerleriniń kásibı merekesine oraı oblystaǵy úzdik dáriger­lerdi marapattaý rásimi ótti. Jyl saıyn 10 nomınasııa bo­ıynsha ótetin konkýrs bıyl da jalǵasyp, aımaqtaǵy eń­be­gi jan­ǵan mamandarǵa 1 mln teń­ge kó­leminde syıaqy berildi. Al bıyl­ǵy úzdik mamandar qata­ry­nan Almaty qala­syndaǵy aımaq­tyq klınıkalyq ba­lalar aýrýha­nasynyń gematolog dári­geri Merýert Jumabaeva men Ile aýda­­nyndaǵy Qosózen aýyldyq dárigerlik ambýlatorııasynyń meń­gerýshisi Alma Sembaeva kó­rindi. Merýert oblystyń «Úz­dik dárigeri» atansa, Almaǵa «Úz­dik aýyl dárigeri» marapaty bu­ıyrdy. Son­daı-aq «Densaýlyq salasynyń úz­dik menedjeri» ata­lymynyń júldesi Tal­dyqorǵan qalasyndaǵy oblystyq kar­dıo­logııalyq ortalyqtyń dırektory Nursan Surashevke berildi. Ol da 1 mln teńgeniń sertıfıkatyn ıelendi.

Munan bólek, baıqaý qo­ry- ­tyndysy­nyń nátıjesine oraı basqa da jeńim­paz dárigerler marapattalyp, qomaqty aqsha­laı syılyq aldy. Máselen, «Úz­dik feldsher» júldesin Talǵar aýda­ny Arqabaı aýylyndaǵy me­dısına pýnktiniń feldsheri Ma­rııahan Iby­sheva jáne «Úzdik orta medısına qyz­metkeri» júl­desin Sarqan aýdandyq orta­­lyq aýrýhanasynyń meıirbıkesi Aınur Makenova alyp, árqaı­sy­sy 750 myń teńgeniń sertıfıkatyna ıe bol­dy. Sonymen birge Taldyqorǵan qala­synda­ǵy «Nur Avıseným» medısına­­lyq or­ta­lyǵynyń áleýmettik qyz­metkeri Marına Terpılovskaıa «Úzdik áleýmettik qyzmetker» atanyp, oǵan 500 myń teń­ge bu­ıyrdy. Al Taldyqorǵan qa­lasy 6-shaǵyn aýdandaǵy alǵashqy me­dı­sınalyq-sanıtarlyq kó­mek kórsetý orta­lyǵy «Úzdik dá­ri­gerlik ambýla­torııa», Qapsha­ǵaı qalasyna qa­rasty Qosqu­dyq aýyldyq fel­dsherlik-akýsher­lik pýnkti «Úzdik feldsherlik-akýsherlik pýnkt», Eskeldi aýdany Teńlik aýylynyń med­pýnkti «Úzdik medısına­lyq pýnkt», Jam­byl aýdany jedel jáne shuǵyl medı­sınalyq kó­mek bólimshesi «Jedel járdem qyz­metiniń úzdik podstansasy» atanyp, tıisti mekemelerge 500 myń teńgeden júlde berildi.

Sondaı-aq saltanatty shara­da oblys ákimi óńirdegi 40-qa jýyq medısına mamanyna kásibı biliktiligi jáne mamandyǵyna adal­dyǵy úshin «Eńbek ardageri» me­dalin, Densaýlyq saqtaý mı­nıstrliginiń «Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi», «Densaýlyq saq­taý isine qosqan úlesi úshin» tós­belgilerin, oblys ákiminiń Qur­met gramotasy men Alǵys hat­taryn tapsyrdy. Osy shara­da oblys ákimi Amandyq Bata­lovqa da Densaýlyq saqtaý mı­nıstrliginiń «Densaýlyq saqtaý isine qosqan úlesi úshin» medali berildi. Jıyn barysynda medısına mamandarynyń atynan ardager dáriger Tileýberdi Jan­seńgirov jáne «Úzdik dári­ger» nomınasııasynyń jeńimpazy, Almaty aımaqtyq klınıkalyq bala­­lar aýrýhanasynyń gematolog dári­geri Merýert Jumabaeva sóz alyp, medı­sı­nalyq qyzmet sapasyn arttyrýǵa budan ári de aıanbaı eńbek etetinderin jetkizdi.

– «Deniń saý bolsa dáýlet sol», deı­­di babalarymyz. Al uly dáriger Gıp­­pokrat: «Me­dı­­sına – shyndyǵynda óner ataý­­ly­nyń ishindegi eń ıgisi» de­gen eken. Rasynda adam janyna arashashy bolǵannan artyq ıgi­lik joq. Antyna adaldyq ta­nytyp, kún saıyn er­likke teń is at­qaryp júrgen dári­gerler bar­lyq qurmetke laıyq. Biz jýyr­­da oblys ortalyǵyndaǵy ın­fek­­­sııalyq aýrýhananyń qarsy be­tine arnaıy skver jasap, skverge medısına qyzmetkerlerine ar­nalǵan eskertkish qoıamyz. Es­kertkishtiń jobasy daıyn. Onda dárigerdiń alaqanynda «О́mir aǵa­shy» ósip turǵany beınelenbek, – dedi aq jeleńdi abzal jandardy quttyqtaý kezinde Amandyq Batalov.

Osy jerde aımaqtaǵy aq je­leńdi abzal jandardyń áleý­mettik jaǵdaıyn jasaýǵa da jet­kilikti kóńil bólinip otyr­ǵanyn aıta ketken oryndy. Mysaly, byltyr dárigerlerdi baspanamen qam­týǵa baılanysty 127 páter satyp aly­nyp, oǵan 756 mln teńge qarjy jum­salǵan. Munan bólek taǵy 30 úı jańadan salynǵan kottedjdi qalashyqtan berilgen eken. Al bıyl Taldyqorǵanda densaý­lyq saqtaý salasynyń mamandaryna arnal­ǵan páterli úıdiń qurylysy bastaldy. Súıinerligi, bul bastama óz kezeginde kadr tap­shylyǵyn sheshýge oń yqpalyn tıgizgen. Qazir aımaqqa jumys­qa kelýshi jas mamandardyń qata­ry ósken eken. Sondaı-aq dáriger jetispeýshiligi máse­lesin she­shýge jergilikti bıýdjet esebinen qarajat bólinip, arnaıy jáne joǵary medısınalyq bilim be­retin oqý oryndaryna granttar bólinip otyr. Qazir jer­gilikti bıýdjet esebinen medısınalyq joǵary oqý oryndarynda jáne rezıdentýrada 239 adam oqyp jatsa, bıyl taǵy 30 stýdentti oqytý josparlanǵan eken.

Jalpy, densaýlyq saqtaý sala­­syn­daǵy kadr tapshylyǵy bú­kil elge ortaq másele ekeni belgili. Al Jetisý óńi­rin­de ótken jylǵy esep boıynsha 381 dári­gerdiń jetispeıtini aıtylady. Onyń ishin­de 57 jalpytájirıbe­li dáriger, 27 aký­sher-gınekolog, 25 anestezıolog-reanımatolog sııaqty suranysqa ıe mamandar tapshylyǵy bolyp otyr.

– Máseleni sheshý maqsatyn­da byltyr aımaqqa 206 ıntern jáne 99 rezıdent keldi. 2019 jyldan bastap jergilikti bıýd­jet qarjysy esebinen elimizdiń me­dısınalyq joǵary oqý oryndarynda 127 rezıdent oqıdy. Olardyń on jetisi bıyl oblys aýrýhanalaryna jumysqa keledi. О́kinishke qaraı, jastar úlken qalalarda eńbek etkisi keledi. Sonyń esebinen aýdandarda maman tapshylyǵy bolyp otyr. Mysaly, byltyr Kerbulaq jáne Raıymbek aýdandaryna birde-bir jas maman jumysqa kelmedi, – deıdi oblys­tyq densaýlyq saq­taý basqarmasynyń basshysy О́mirzaq Nııazbekov.

Sondaı-aq oblys ákimdigi ta­ra­pynan óńirdegi medısınalyq mekemelerdiń materıaldyq-teh­nıkalyq bazasyn ny­ǵaıtý men densaýlyq saqtaý sala­synyń ınfraqurylymyn jaqsartýǵa jet­ki­likti kóńil bólinip otyr­ǵanyna qara­mastan, aýrýhanalar ornalasqan ǵıma­rattardyń sapasy syn kótermeıdi. Bul jaǵ­daı, ásirese aýyldyq jerlerde dabyl qaǵatyndaı deńgeıge jetken. Aldymen jetistikterdi saralar bolsaq, byltyrdan be­ri Taldyqorǵan qalasynda 200 tósektik modýldik ınfeksııa­lyq aýrýhana, Jambyl aýdany Uzynaǵash aýylynda 100 tó­sektik perzenthana men 10 dári­gerlik ambýlatorııa jáne Kók­sý aýdanynyń Aınabulaq ­aýy­lyn­da medısınalyq pýnkt sa­­lyn­ǵan eken. Jalpy, medısına salasy boıynsha qurylysqa 12,0 mlrd teńge bólinip, 11,9 mlrd­ teń­ge ıge­rilgen. Sonymen qa­tar, 7 den­­saýlyq saqtaý nysany­na kúr­­deli jóndeý júrgizilipti. Al aımaq­­taǵy aýrýhanalardy za­ma­­naýı medısınalyq apparat­pen qam­­tamasyz etý maqsatynda 2 kom­­pıý­terlik tomograf, 18 rentgen apparaty, 219 ókpeni ja­­sandy jeldetý apparaty, 100 ot­tegi kon­­sentratory, 180 jedel jár­dem mashınasy, 12 jyljymaly medısınalyq ke­shen satyp alyn­ǵany taǵy bar.

Alaıda ınfra­qurylymdy damy­týǵa qomaqty qar­jy bó­lin­­­ge­nine qa­­ramastan, oblys bo­­ıyn­­sha me­dısınalyq meke­me ǵı­­­ma­­rattarynyń tozý deń­geıi 49,2 paıyzdy quraıdy eken já­­ne bul máselelerdiń bar­lyǵy «Den­saýlyq saqtaý sala­syn da­mytý­dyń 2020-2025 jyl­dar­ǵa arnal­ǵan memlekettik baǵ­dar­la­masy aıasynda atqarylýy tıis sha­ranyń eń ózektileri ǵana.

– Búginde atalǵan memle­ket­­­­tik baǵ­dar­lamanyń 18 ne­giz­­­gi kórsetkishiniń nátı­je­le­ri anyqtaldy. О́kinishke qa­raı, aımaqta 5 baǵyt boıynsha jet­kilikti nátıjege qol jet­kize al­madyq. Onyń ishinde ómir sú­rý uzaqtyǵy boıynsha talap oryn­­­dalmady. Buǵan eldegi juq­paly indettiń jappaı taralýy­nan bolǵan jaǵdaı tikeleı áser etti. Iаǵnı oblys boıynsha ómir súrý uzaqtyǵy 72 jas bolyp bel­gilengenimen, ajal jas tań­da­maı tur. Sondaı-aq sýısıd bo­ıynsha da kórsetkish azamaı otyr­ǵany qynjyltady. 2019 jy­ly 16 adam ózine qol salsa, byltyr 14 jaǵdaı tirkeldi. Árıne mem­lekettik baǵdarlamanyń ne­gizgi ındıkatory bo­ıynsha ju­mysty kúsheıtýimiz kerek. Iаǵnı aımaq turǵyndarynyń ómir súrý uzaqtyǵyn 74 jasqa deıin jetkizý mindetin oryndaý paryz. Budan basqa 5 baǵyt boıyn­sha da serpindi áreket qajet. Onyń ishinde adamdardyń jara­qat alýy, ýlanýy sııaqty jazata­ıym jaǵdaılar men mıokard ın­­farktynan, ınsýltten jáne onkologııalyq aýrýlardan bolatyn ólim kórsetkishin tómendetý mindeti tur, – deıdi oblystyń bas dárigeri.

Munan bólek, oblystaǵy dári­gerler qaýymynyń eńbekaqysy ­da ala-qula bolyp otyr. Medısına qyzmetkerleriniń ortasha aılyq jalaqysyn kóterý týraly byltyr el Prezıdenti tapsyrma bergen bolatyn. Tapsyrma der kezinde oryndaldy da. Búginde Almaty oblysyndaǵy bir dári­gerdiń ortasha tabysy 277 143 teń­geni quraıdy eken. Biraq je­kelegen aýdandarda jalaqy áli de shekti mólsherden tómen kú­ıinde qalyp otyr. Mysaly, Ke­gen jáne Alakól aýdandarynda dári­gerlerdiń jalaqysy 250 myń teń­gege jetpeıdi-mys.

Al tozyǵy jetken aýrýha­na ǵı­ma­rattaryn kúrdeli jón­deý men jańadan salý isi kún tárti­bi­nen túspeıdi. Osy qatarda Tal­­dy­qorǵan qalasynan úshin­shi deń­­geıli ınsýlt ortalyǵyn ashý máse­le­si birinshi tur eken. Jańa ortalyqqa qajetti angıo­graf qurylǵysyn satyp alý men neırohırýrgterdi daıarlap, qaı­tadan oqytýǵa baılanysty oblys ákim­digimen birlesken ju­­mys júzege asy­rylýda. Al Almaty qalasyndaǵy kópsalaly klı­nıkalyq aýrýhanasy baza­synan ashylǵan úshinshi deńgeıli ınsýlt ortalyǵyndaǵy ońaltý qural-jabdyqtaryn jańartý men aýystyrý mindeti tur. Son­daı-aq Qarasaı aýdan­aralyq kópsalaly aýrýhanasyndaǵy ın­­­sýlt ortalyǵynyń kadr má­se­­­­lesin sheshý, ásirese nevrolog dári­­gerleriniń biliktiligin art­ty­­rýǵa qatysty sharýa da jaqyn kún­­deri tııanaqtalsa, káni?

– Búginde jergilikti bıýdjet esebinen Balqash aýdandyq or­talyq aýrýhana­syna 1 mlrd teń­ge qarjy bólinip, seıs­mokúsheı­tý jumysy júrgizilýde. Bas­qa da 3 nysanǵa 1,4 mlrd teńgege kúr­deli jóndeý jumysy bastal­ǵan, jyl sońy­na deıin aıaqtaý josparlanyp otyr. So­nymen qa­tar bıyl 16 nysannyń joba­lyq-smetalyq qujattamasyn ázir­leýge qarjy bólindi. Onyń ishinde 9 nysannyń qurylysyn jańadan salý, 7 ny­sanǵa kúrdeli jóndeý júrgizý kóz­delgen, – deı­­­di oblystyq densaý­lyq saq­taý bas­­qarmasynyń basshysy О́mir­zaq Nııaz­bekov.