Bul – Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń dál qazirgi ýaqytqa arnalǵan resmı boljamy. Vedomstvo Qarjy mınıstrligimen jáne Ulttyq bankpen birge boljamnyń kelesi kezeńi boıynsha jumys júrgizip jatyr. Ol osy jyldyń 1 qyrkúıegine deıin aıaqtalmaq.
Mınıstr Áset Erǵalıevtiń aıtýynsha, el bıligi bıyl ekonomıkanyń ósimi 3,5 paıyzdan joǵary bolatynyn málimdedi. Demek, boljamnyń kelesi kezeńinde kórsetkishter kóterilýi múmkin. Bul bes aıdyń qorytyndysy boıynsha ósimniń 1,6 paıyz deńgeıinde qalyptasýymen baılanysty. Sebebi boljamnyń buǵan deıingi kezeńinde ósim 1,2 paıyz bolady delingen edi.
– Halyqaralyq taýar jáne bırja naryqtaryndaǵy baǵalardyń turaqtalýy baıqalyp otyr. Búginde munaıdyń barreli 75 dollar deńgeıinen joǵary. Tutastaı alǵanda, álemdik ekonomıkanyń jyldam qarqynmen qalpyna kele bastaǵanyn kórip otyrmyz. Sondaı-aq el ekonomıkasyndaǵy ishki suranystyń turaqtanýy qyzmet kórsetý sektorynyń ósýine alyp keldi. Álbette, ekonomıkalyq ósim, iskerlik belsendiliktiń qarqyny vaksınalaýǵa tikeleı baılanysty bolady. Negizgi kapıtalǵa, ásirese ekonomıkanyń jetispeıtin sektorlaryna ınvestısııa tartý qarqyny eki tańbaly mánmen ósip kele jatyr. Mundaı faktordyń oryn alǵany qýanyshty, árıne. Barlyq faktordyń negizinde boljamdy mánderdi arttyrý qajet dep sanaımyz, – dedi Á.Erǵalıev Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte.
Mınıstrdiń aıtýynsha, kontrsıkldik makroekonomıkalyq saıasat ekonomıkany qoldaýdyń jáne ishki suranysty yntalandyrýdyń teńdessiz sharalaryn qamtamasyz etken.
– Qurylys ındýstrııasynda 17 mln sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý – elimiz úshin rekordtyq kórsetkish. Biz TMD boıynsha jan basyna shaqqanda turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýde birinshi orynda turmyz. Sondaı-aq ekonomıkanyń naqty sektory óziniń turaqtylyǵy men básekege qabilettiligin kórsetti. Bul qarqyn tómendemeıdi. Sondyqtan biz óz boljamdarymyzdy arttyratyn bolamyz. Kórsetkish shamamen 3,5 paıyzdan 4 paıyzǵa deıingi dálizde bolady. Jeti aıdyń kórsetkishterin 1 qyrkúıekke deıin kútemiz jáne sonyń negizinde boljam jasaımyz. Menińshe, ınflıasııa Ulttyq banktiń osy jylǵa belgilegen 4-6 paıyz dálizinen joǵary bolady, – dedi mınıstr.
Budan bólek, Á.Erǵalıev eldegi azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý qadamdary týraly málimdedi. Onyń aıtýynsha, memleket tarapynan ekonomıkanyń naqty sektoryna keshendi qoldaý kórsetilip otyr. Atap aıtqanda, ımportty almastyrý, ekonomıka jobalaryn qoldaý sharalary júzege asyrylýda.
– Investısııalyq jobalar elimizde bazalyq azyq-túlik ónimderin óndirýge múmkindik beredi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde osy baǵytta naqty jospar, ınvestısııalyq jobalar bar. 2024 jylǵa deıin Qazaqstan ekonomıkasy men halqymyzdy bazalyq azyq-túlikpen 100 paıyz qamtamasyz etý maqsaty tur, – dedi vedomstvo basshysy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, bul salada kóp jaǵdaı ınfraqurylymnyń tıimdiligine baılanysty bolady. Sondyqtan Saýda mınıstrligi ulttyq taýar ótkizý júıesin qalyptastyrý boıynsha jumys júrgizip jatyr. Onyń aıasynda 24 kóterme-taratý ortalyǵyn salý júzege asýda. Olar taýardy jetkizý men saqtaýdyń zamanaýı logıstıkalyq jelisin qurýǵa negizdelgen. Bul qadamdar taýardy ótkizýde deldaldardy boldyrmaıdy dep kútilýde.
– Osyndaı sheshimder ónim sapasyna, baǵasyna áser etip, halyqqa azyq-túlik taýarlarynyń qoljetimdigin arttyrady, – dedi Á.Erǵalıev.
Mınıstr «Aýyl – el besigi» jobasy aıasyndaǵy jumystar jalǵasatynyn alǵa tartty. Eki jyl ishinde baǵdarlama boıynsha 238 aýyl qamtylyp, 1,5 myń nysan salynyp, jóndelgen.
– Tıisti jumystar bıyl da jalǵasady. Árbir aýylǵa arnalǵan ár joba naqty baqylaýda bolady. Joba aıasynda ınfraqurylymdy jóndeýge, tartýǵa, áleýmettik nysandar salýǵa 2025 jylǵa deıin 800 mlrd teńge baǵyttalady. Osy jobalar arqyly árbir aýyldy sapaly aýyz sýmen qamtý máselesi sheshiledi. Sondaı-aq keń jolaqty ınternet jelisimen tolyqtaı qamtylady. Jergilikti joldardyń 95 paıyzy salynyp, jóndeledi, – dedi ol.
Jyl basynda memlekettik josparlaýdyń jańa júıesi bekitilgeni belgili. Osyǵan baılanysty memlekettik baǵdarlamalardan ulttyq jobalarǵa kóshý boıynsha keshendi jumys júrgizilýde. Ulttyq jobalar naqty mindetterdi, naqty nysanaly ındıkatorlardy, naqty sharalardy qamtıtyny anyq. Olardyń barlyǵy bıýdjetten de, jeke resýrstardan da qajetti qarjylandyrýmen qamtamasyz etiledi. Mınıstrdiń sózinshe, sharalardy taldaý osy jyly aıaqtalady.
– Memlekettik qoldaý sharalaryna qatysty qazir taldaý jumystaryn júrgizip jatyrmyz. Ol 1 qyrkúıekke deıin aıaqtalady. Osy jumys sheńberinde biz memlekettiń qoldaý sharalarynan kezeń-kezeńimen shyǵý strategııasyn anyqtaımyz. Biraq bul epıdemııalyq jaǵdaıǵa, halyqty vaksınalaý qarqynyna tikeleı baılanysty bolady. Jumys Úkimettegi, Ulttyq banktegi, Qarjylyq retteý jáne qadaǵalaý agenttigindegi áriptesterimizben birlesip júrgizilýde. Kúzge qaraı bizde naqty kózqaras pen jospar bolady dep oılaımyn, – dedi Á.Erǵalıev.
Sonymen qatar Ulttyq qordan alynatyn kepildendirilgen transfertter kezeń-kezeńimen tómendeıtin bolady. 2021 jyldyń ózinde kepildik berilgen transfertti 2,7 trln teńgege deıin, 2022 jyly 2,4 trln teńgege deıin, 2023 jyly 2,2 trln teńgege deıin qysqartý kózdelgen. Mınıstrdiń aıtýynsha, Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha kepildendirilgen transfertter maqsatty sıpatqa ıe. Iаǵnı olar tek áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq damý máselelerine ǵana baǵyttalatyn bolady. Budan bólek, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2023 jyldan bastap kontrsıkldik bıýdjettik ereje iske asyrylmaq. Ol munaı baǵasy joǵary bolǵan kezde Ulttyq qordaǵy qarajatty únemdeýge, al tómen bolǵan kezde teńgerimdilik úshin bıýdjetke ıek artýǵa múmkindik beredi.