Kún tártibinde – transshekaralyq ózender máselesi

Is-sharaǵa eki el Parlamentteri Palatalarynyń Tóraǵalary Máýlen Áshimbaev pen Valentına Matvıenko qatysyp, sóz sóıledi.«Qazaqstan men Reseıdiń ǵa­syr­larǵa ulasqan dostyq baıla­nysy qazirgi tańda syndarly já­ne ózara tıimdi memleketaralyq qa­rym-qatynastyń negizine aınaldy. Bizdiń yntymaqtastyǵymyz táýel­sizdikke, aýmaqtyq tutas­tyq­qa já­ne memlekettilikke degen qur­metke negizdelgen», dedi Komıs­sııa otyrysyn ashqan M.Áshim­baev.О́z kezeginde V.Mat­vıen­ko eki eldiń ózara qurmetke ta­ban tiregen baılanysyna basa mán berdi.«Búginge deıin bizdiń el­deri­miz arasynda 400-den astam shart pen kelisimge qol qoıyl­ǵan. Bul memleketaralyq yntymaq­tas­tyǵymyzdyń myzǵymas zańdy jáne quqyqtyq negizi ekeni sózsiz. Osy jumystarǵa elderimizdiń Par­lamentteri de úlken úles qosty. Mundaı qujattardyń basty ba­ǵyttary memlekettilikti, egemen­dikti, táýelsizdikti, elderimizdiń aýmaq­tyq tutastyǵyn ózara mo­ıyndaýda jáne bir-biriniń ishki isteri­ne aralaspaýda kórinis tabady. Bul eshqandaı saıası jaǵdaı­ǵa qaramastan, ózgeriske ushyra­maı­tyn eń negizgi irgetas bolyp qala beredi», dedi Reseı Federasııa keńesiniń Tóraǵasy. Sondaı-aq ol 30 jyldyń ishinde Qazaqstan táýelsiz memleket retinde tolyq qalyptasqanyn atap ótti.«Qazaqstan – postkeńestik keńis­tikte damyǵan naryqtyq ekono­mıkasy, turaqty memlekettik ıns­tıtýttary, demokratııalyq bas­­qarý júıesi jáne qos Pala­taly Parlamenti bar tıimdi mem­le­ket­terdiń biri. Qazaqstannyń dosy ári seriktesi retinde biz siz­der­­diń damýdaǵy tabystaryńyz ben je­tis­tikterińizdi árdaıym qýanysh­pen qabyldaımyz», dedi V.Matvıenko.Otyrys barysynda Qazaqstan men Reseı senatorlary ekijaqty kún tártibindegi birqatar ózekti máse­lege nazar aýdardy. Atap aıt­qanda, aeroǵarysh salasyndaǵy yntymaqtastyqty arttyrý pers­pektıvalary sóz boldy. Sonyń aıasynda ǵaryshty ıgerý jáne «Baıqońyr» keshenin birlesip paıdalaný baǵyttary boıynsha ózara is-qımyldy damytý máseleleri talqylandy.Sondaı-aq Komıssııa músheleri óńiraralyq jáne shekara mańyn­daǵy baılanysty nyǵaıtý tetik­terine nazar aýdardy. Onyń ishinde, Qazaqstan – Reseı shekarasynan ótkizý beketteriniń jumysyn jetil­dirý isi de bar.Qazirgi tańda shekarada 30 ótki­zý beketi jumys istep tur. Onyń 17-si kópjaqty, al qalǵan 13-i eki­jaq­ty. Qazaqstan tarapy júkteme men ótkizý qabiletin eskerip, 27 be­­ket­ti qaıta jańartý máselesin kó­terdi.M.Áshim­baev mundaı ótki­zý pýnktteriniń tıimdi jumysy eki eldiń de azamattary men bıznes ókilderi úshin mańyzdy ekenin aıt­ty. Sol sebepti Senat Spıkeri atal­ǵan beketterdi qaıta jańartý bo­ıyn­sha birlesken sharalardy jan­dandyrý qajettigin tilge tıek etti.«Bul ótkizý beketteri eki eldiń de azamattary úshin asa ma­ńyz­dy. Jyl saıyn sol beket­ter arqyly 44 mıllıonnan astam azamat jáne 7,5 mıllıon avtokólik ótedi. Qazir­gi tańda Qazaqstan men Reseı ara­syndaǵy taýar aınalymynyń aı­tar­lyqtaı bóligi shekara mańyn­daǵy óńirlerge tıesili. Bul – bıznes ókilderi men kólik-logıstıka kom­panııalary atalǵan ótkizý pýnktterin óte belsendi qoldanady degen sóz», dedi Senat Tóraǵasy.Osyǵan oraı, M.Áshim­baev eki tarap ta shekaradaǵy ótkizý beket­teri­niń tıimdi ári kedergisiz jumys is­teý­ine múddeli ekenine senim bildirdi.Sonymen qatar depýtattar trans­shekaralyq ózenderdiń ekolo­gııalyq máselelerine de aıryqsha kóńil bóldi. M.Áshim­baev bul máselelerdi ońtaıly sheshý atal­ǵan ózenderdi jaǵalaı qonǵan eldi me­kenderdiń áleýmettik-ekono­mı­ka­lyq damýyna jáne jergilikti aza­mat­tardyń ómir súrý sapasyn art­tyrýǵa tikeleı yqpal etetinin atap ótti.«Bul rette birinshi kezek­te Jaıyq ózenindegi sý deń­geıi­­niń tó­mendep ketýi sóz bolyp otyr. Soǵan baılanysty óńir­de­gi ekolo­gııalyq jaǵdaı nashar­lap ketkeni belgili. Aımaq turǵyn­dary úshin atalǵan ózenniń stra­te­­gııalyq mańyzy zor. Aýyl sharýa­shyly­ǵynyń damýy, azyq-túlik qaýip­siz­digin qamtamasyz etý osy ózenniń jaǵdaıyna tikeleı baılanysty. Sondaı-aq Ertis ózenine de qatys­ty birqatar másele bar», dedi M.Áshim­­baev.Senat Tóraǵasy byltyr qa­byl­danǵan ekijaqty 2021-2024 jyl­darǵa arnalǵan transshe­ka­ralyq Jaıyq jáne Ertis ózenderiniń eko­júıesin qalpyna keltirý baǵdar­lamasy aıasynda birlesken jumys­tar qolǵa alynatynyna senim bildirdi.Odan bólek, taraptar depýtat­tar­dyń belsendi ózara is-qımyly jáne tıisti atqarýshy organdarmen birlesken jumys mańyzdy eko­lo­gııalyq problemalardy tıimdi sheshýge óz áserin tıgizetinin atap ótti.