Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi nesıe men mıkronesıelerge qatysty syıaqynyń shekti mólsherlemelerin bekitip berdi. Endi kepilsiz banktik qaryzdar boıynsha jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesiniń (JTSM) shekti máni 56 paıyz deńgeıinde saqtalyp, kepildi banktik qaryzdar boıynsha JTSM-niń shekti máni 56-dan 40 paıyzǵa deıin tómendetilmek.
Agenttik ıpotekalyq turǵyn úı qaryzdary boıynsha JTSM-niń shekti mánin 56-dan 25-ke azaıtyp, mıkrokredıtter (kepildi jáne kepilsiz) boıynsha JTSM-niń shekti máni 56 paıyz deńgeıinde saqtaǵan. Al 45 kúnge deıingi merzimge 50 AEK-ke deıingi somaǵa beriletin kepildi mıkrokredıtter boıynsha nomınaldy syıaqy mólsherlemesiniń shekti máni 30-dan 20 paıyzǵa deıin tómendetilipti. Árıne, bul derekter nesıe alýǵa yntaly azamattar úshin qajet-aq. Degenmen nesıe alý bar da, ony der ýaqytynda qaıtarý bar. Der kezinde tólenbeı qalǵan nesıe saldarynan keı azamattar qaıtadan bankke betteı almaı qalyp jatady. Iаǵnı onyń nesıe tarıhyna qara tańba basylyp, ekinshi qaıtara nesıe rásimdeý múmkindigi joıylady. Osyǵan oraı Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi ótelmegen problemalyq bereshektiń saldarynan teris kredıttik tarıhy bar jáne ony qaıta qurylymdaýdy qajet etetin qaryz alýshy-jeke tulǵalardy ońaltý tetigin engizip otyr.Atalǵan tetik qaryz alýshyǵa kredıttik bıýrolar júıesinde «ońaltyldy» mártebesin berýdi kózdeıdi. Ondaı mártebeni alý úshin qandaı da bir qujat talap etilmeıdi. Rásimdi nesıe bıýrosy júrgizedi. Ońaltý tetiginde qaryz alýshynyń sanatyna baılanysty «ońaltyldy» mártebesin alý úshin 3 baǵyt kózdelgen. Onyń alǵashqysy kredıt boıynsha «ońaltyldy» mártebesi merzimi ótken bereshek ótelgennen keıin 12 aı ótken soń jáne 30 kúnnen astam merzimin ótkizý bolmaǵan jaǵdaıda taǵaıyndalmaq. Qazirgi kezde osy baǵyt aıasynda 1,4 mln adam «ońaltyldy» mártebesin alypty. Ekinshi baǵyt boıynsha bankter jáne mıkroqarjy uıymdary merzimi ótken bereshekti ishinara ótegen qaryz alýshylardyń tólem qabiletin baǵalaı otyryp nesıeni óteýdiń barynsha yńǵaıly kestesimen qosa ońaltý josparyn jasaıdy. Mundaı nesıe boıynsha da «ońaltyldy» mártebesi bereshektiń barlyq somasy ótelgennen keıin 12 aı ótken soń jáne 30 kúnnen astam merzimin ótkizý bolmaǵan kezde ǵana taǵaıyndalady. Al eger qaryz alýshy ońaltý josparyn oryndamaǵan bolsa onda ońaltý rásimine ótinishti tek 5 jyldan soń ǵana bere alady. Úshinshi baǵytqa sáıkes nesıe alǵannan beri birde-bir márte qaryzyn ótemegen adamdarǵa qaryz alýshylardyń problemalyq bereshegin retteýdiń sotqa deıingi tártibi qoldanylady. Birinshi nesıe bıýrosynyń málimdeýinshe, 2021 jyldyń 1 sáýirinde tutynýshylyq nesıe boıynsha ortasha zaım somasy 438 myń teńge bolǵan. Bir jyl ishindegi ósim 3,8 paıyzdy quraǵan. Eldegi ekonomıkalyq belsendi halyq sany shamamen 9 mln-ǵa jýyqtasa, sonyń 1,8 mln-da nesıe joq. Jalpy, el turǵyndarynyń tutynýshylyq nesıe boıynsha qaryz 7,31 trln teńgege jetken. 2020 jylmen salystyrǵanda 17,6 paıyzǵa ósipti. Bul somanyń 92 paıyzy bankterde rásimdelse, qalǵan bóligin azamattar mıkroqarjy uıymdary men sol sııaqty kishigirim kompanııalarda rásimdegen. Ekinshi deńgeıli bankter arasynda jıyntyq qaryz portfeliniń ósimi boıynsha Kaspi kósh basynda (bir toqsanda +95 mlrd teńge). Odan keıingi oryndarda «Sberbank» (+52 mlrd teńge) pen «Alfa Bank» (+40 mlrd teńge) tur.