Onlaın nesıe ońaı emes

Kredıtti onlaın rásimdeý rasymen de jeńil ári kóp qujat ta talap etilmeıdi, ıaǵnı jumys ornynan anyqtama qaǵaz, zeınetaqy tólemderiniń bar-joǵyn, nesıe tarıhyn surap, basyńyzdy qatyrmaıdy. Nesıe úshin bank bólimshelerine baryp, ýaqyt ketirýdiń de qajeti joq, kepil de kerek emes. Tek JSN men uıaly te­lefon bolsa jetkilikti: 15 mınýttyń ishinde suraǵan aq­sha­ńyz tólem kartańyzǵa túsip turady.

Biraq nesıeni ońdy-soldy úlestire beretin qyzmettiń bul túri biraz adamdy san soqtyrtty. Ta­laı adam ushy-qıyry joq qaryzǵa belshesinen batty. Ol ol ma, zańnyń solqyldaǵynan alaıaq­tar basqalardyń syrty­nan kredıt rásimdeýdi jıi­let­ti. Resmı derekke súıensek, bıyl ınternet jáne uıaly telefon arqyly jasalatyn alaıaq­tyq 139%-ǵa artqan eken. Bul aldyńǵy jyldarmen salys­tyrǵanda eki esege artyq.

Mine, ınternet arqyly jasalatyn alaıaqtyq oqıǵalardyń kóbeıip ketýine baılanysty Úki­met, tıisti mekemeler onlaın kredıt mekemeleriniń ju­my­syn erekshe qadaǵalaýǵa alyp, 2021 jyly QR Qarjy na­ry­ǵyn retteý jáne damytý agent­tigi onlaın nesıe alýǵa baılanys­ty klıentterdi ıdentıfıkat­taý jónindegi talaptardy qa­tań­­datty. Agenttiktiń jobasy – Fingramota.kz. portalynda ja­rııalanǵan aqparatqa súıensek, jańa talaptarǵa sáıkes endi klıentti aýtentıfıkattaý úshin mynadaı úsh tásildiń bireýin paıdalaný mindetti delingen: ulttyq kýálandyrý ortalyǵy beretin elektrondy sıfrly qoltańba; Ulttyq Bankiniń Qazaqstan bank­­­aralyq esep aıyrysý orta­lyǵynyń Jeke derekterdi óńdeý ortalyǵy kórsetetin qyzmetterdi paıdalaný arqyly bıometrııalyq ıdentıfıkattaý jáne eki faktorly aýtentıfıkattaý. Nesıe alýshyny ıdentıfıkattamaı, mıkrokredıtter berýge qatań tyıym salynady.

Jalpy elimizdiń Azamattyq kodeksinde kez kelgen adam jáne kez kelgen zańdy tulǵa qa­ryz bere alady dep kór­se­tilgen, ıaǵnı azamattyń bári bir-birine nesıege aqsha bere ala­dy. Bul bir jaǵynan durys norma sııaqty kórinýi múm­kin. Biraq onyń ekinshi jaǵy bar. Mysaly, bankterdi, mıkro­qarjy uıymdaryn Ult­tyq bank qadaǵalap, retteı alady, olarǵa bul uıymdar ba­ǵy­nady da. Al Ulttyq bank ret­temeıtin uıymdar beretin qa­ryz­dyń barlyq táýekelin nesıe alýshy ózi kóteredi, buǵan retteýshi uıym aralasa almaıdy. Sondyqtan ásire saq bolǵan jón. «Rettelmeıtin kredıtorlardyń kóbi qaryzdardy joǵary mól­sherlememen úsynyp, shekteýler men talaptardy saqta­maýy múmkin. Sondyqtan kelisim­shart­pen jaqsylap tanysý qajet. Qandaı qosymsha nemese jasyryn tólemder bar eke­nin mindetti túrde kórgen jón. Keıbir kompanııalar qaryz somasynyń úshten bir bóligin quraıtyn kredıttiń ózin uıym­dastyrý úshin aqy alady. Mysaly, berilgen 150 myń kredıtten 50 myń teńgeni qyz­metaqyǵa tóleýge týra keledi. Ne­gizi banktik qaryzdar jáne mıkro­qarjy uıymdaryndaǵy qa­ryzdar úshin jyldyq tıimdi syıaqy mól­sherlemesi 56%-dan aspaýǵa tıis. Bul uzaq merzimge alynǵan qaryzdarǵa qatysty. Eger siz aqshany qysqa – 45 kúnge deıingi merzimge alatyn bol­sańyz, onda mólsherleme aıyna 30%-ǵa deıin jetýi múmkin. Budan bas­qa mundaı qaryz kólemi 50 EAK nemese 145 850 teńge mól­she­rinde shekteýli. Qysqa mer­zimdi onlaın-qaryzdar boıyn­sha negizgi borysh jáne paıyz somasyn birden jáne tolyǵymen qaıtarý qajet bolatyn faktini de eskerý qajet. Onyń ústine muny merzimin ótkizbeı istegen durys. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, aıtarlyqtaı kólemde ósimpul esepteledi» deıdi Fingramota.kz.

Bıyldan bastap engizilgen tártip boıynsha, qaryz túrinde aqsha berýmen aınalysatyn bar­lyq kompanııa eseptik tir­keýden ótýge mindetti. Sondaı-aq 2021 jyldyń naýryz aıynan bastap mindetti túrde Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń lısenzııasy bolýy kerek, klıent osy lısenzııany talap etkeni jón. Agenttiktiń ha­barlaýynsha, búginde 1016 mıkro­kredıttik uıym eseptik tirkeýden ótip, lı­senzııa alǵan. Jyl basynan beri olardyń sany 181-ge azaı­ǵan. «Osylaısha, keıbir uıym­dar lısenzııalaý rásiminen ótpedi. Nesıe rásim­degisi kelgen azamattarǵa aıta­rymyz, lı­senzııalanbaǵan uıym­darmen shart jasasýǵa bolmaıdy. Prob­lemalar týyndaǵan kezde siz mundaı kompanııanyń áre­ketin tek sot tártibimen ǵana sheshe alasyz», delingen resmı aqparatta.

Al mıkronesıe alǵaly otyr­ǵan uıymnyń tirkeýden ótken-ótpegenin bilgińiz kelse, https://www.gov.kz/memleket/ entities/ardfm saıtynan tekserip kórýge bolady.