Qaldyqtar da kádege asady

Shet memleketterde qoqys­tardy bólek-bólek jınaıtyn úrdis bar.  Arnaıy konteınerlerge  jeke-jeke jınaqtalǵan shyny, organıka, plastık buıymdardy óńdeýge jiberýge de yńǵaıly. Al Qazaqstan aýmaǵynda qoqys­tardy bólek jınaqtaý – áli durys jolǵa qoıylmaǵan. Barlyq derlik qaldyqtar qoqys úıindilerine kómiledi. Sonyń ózinde de mamandar turmystyq qaldyqtardy kómýge arnalǵan polıgondardyń kópshiligi sanıtarııalyq talaptarǵa sáıkes kele bermeıtinin aıtyp, dabyl qaǵýda. Sarapshylardyń pikirinshe, elordanyń turmystyq qatty qaldyqtar polıgony ǵana tıisti talaptarmen jumys isteıdi eken. 2015 jyly bas shahar turmystyq qaldyqtardy basqarýdyń biryńǵaı júıesin jasaýǵa den qoıa bastaǵan. Bul degenimiz qoqystardy jınaý men óńdeýdiń zamanaýı tásilderi degen sóz. Iаǵnı qala bıligi osy saladaǵy jańa ádisterdi engizýdi qolǵa aldy. Sonyń bir kórinisi – qoqystardy bólek-bólek jınaý úrdisi.  Onyń alǵashqysy elektr únemdegish jaryqshamdardy arnaıy sarǵysh konteınerlerge tastaýdan bastalǵan edi. Sonyń nátıjesinde, mıllıondaǵan dıodty sham kádege jaratylǵan eken. Sodan keıin qoqystardy quramyna qaraı bólek jınaqtaý úrdisin tájirıbege engizdi.

Nur-Sultan qalasy ákimdigi­niń resmı saı­tyndaǵy málimetke súıensek, kún saıyn qala aýma­ǵynan 900-1 myń tonna qat­ty turmystyq qaldyq shyǵa­­rylady. Elorda aýmaǵy 24 ýchas­kege bólingen, onda 15 myń­nan astam konteıneri bar 5091 alań uıymdastyrylǵan. Qatty turmystyq qaldyqtardy jınaý jáne tasymaldaý boıynsha keshendi jumystardy elorda­lyq qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵatty paıdalaný basqar­masynyń qoldaýy­men Clean City NC JShS júzege asyrady, delin­gen habarlamada.

Elordada 2018 jyldan bastap eki fraksııa – «dymqyl» (tamaq qaldyqtary) jáne «qurǵaq» (qaǵaz, plastık, shyny, metall) qaldyqtar bolyp bólek jınaý júıesi engizil­di.

Resmı aqparat boıynsha, sary konteınerlerde suryptalǵan qaldyqtardy aq tústi qoqys tasýshy shyǵarady. Qoqys alańnyń aınalasyndaǵy eki metr radıýsta irikteledi.

Al jasyl jáne metall kon­teınerlerdegi qaldyqtardy qyzǵylt-sary qoqys tasýshy shyǵarady.

«Qoqysty shyǵarý kún saıyn saǵat 06:00-den 22:00-ge deıin eki aýysymda júr­gizi­ledi. Jaǵymsyz ıisterdiń taralýyn boldyrmaý, kemirgishterdiń, jándikterdiń paıda bolýynyń aldyn alý, eko­logııalyq qaýip­sizdik normalaryn buzbaý jáne adam densaýlyǵy úshin konteı­nerlerdi qaýipsiz dezınfeksııalaý quraldarymen jýý jáne óńdeý turaqty júrgiziledi.

Qala aýmaǵynda paıda bol­­­ǵan barlyq qaldyq qoqys óń­deý keshe­nine shyǵarylady. Onyń aýmaǵynda qaldyqtardy qabyldaýǵa arnalǵan eki jeli jumys isteıdi. Keshende qaldyqtar suryptalady, brıketteledi jáne óńdeledi. Qaıta óńdeýge jatpaıtyn brıkettelgen QTQ keıinnen kómý úshin polıgonǵa shyǵarylady», deıdi ákimdik saıtynda.

Aıtpaqshy, jaramsyz bolyp qalǵan aýdıo-beıne qurylǵylar da qalaı bolsa solaı shashylyp jatpaıtyn bolǵan. Qalanyń birneshe saýda oryndarynda isten shyqqan elektrondyq quraldardy tastaýǵa arnalǵan arnaıy jáshikter bar.

Álbette, qoqystardy bólek-bólek suryp­tap tastaý – aqylǵa qonymdy-aq júıe. Biraq mundaı tıimdi tásildiń durys júzege asýy turǵyndarǵa tikeleı baılanysty. Taza­lyq mádenıettiliktiń ólshemi desek te, turmys­tyq qaldyqtardy bólek-bólek tastaý bylaı tursyn, qoqysyn taıaq tastam jerde turǵan jáshikke tastaýǵa erinetinder bar. Kejegesi keri tartqandar urlanyp, qoqysyn lıftiniń ishinde, kireberisterge, aýlaǵa qaldyryp ketedi. Mine, keıbir adamdardyń ishki máde­nıetiniń deńgeıi. Ol ol ma, qoqysty jol jıe­gine tastap ketetinder, kólik terezesinen temeki tuqylyn laqtyryp ne bolmasa artymda adam qarap tur-aý demeı, túkirinip-qaqyrynyp jatatyndar – sonyń kórinisi. Sondyqtan aldymen adamdardyń sanasy tazarý kerek. Sonda aınalamyz da tazaryp, qorshaǵan ortanyń kirshiksiz tazalyǵy kóńil-kúıimizge de oń áser etken bolar edi. Áıtpese qoqystyń qansha jáshigin ornatsaq ta mádenı óremiz tómen bolsa, olardyń bári beker bolmaq.