Endigi úmit – elektrondy saýdada

Buǵan deıin Eýrazııalyq eko­nomıkalyq komıssııa odaqqa múshe elderdiń aýmaǵynda bir­yńǵaı operator qurýdy usyn­­­ǵan bolatyn. Ondaǵy maqsat – sheteldik ınternet-alań­dardan tapsyrys arqyly jetkizilgen jeke tutynýǵa ar­nalǵan taýarlardy baqylaý. Joba qanatqaqty rejimde 2021 jyldyń 1 shil­desinde is­ke qosylýy ke­rek-tin. Alaıda bu­dan ázirshe eshqandaı habar joq.

Jalpy, Qazaqstan trans­shekaralyq elektrondy saýdany eki baǵytta damytýǵa múddeli. Birinshisi – EAEO sheń­berinde elektrondy saý­­dany retteý, ekinshisi – otan­dyq taýar óndirýshilerdi ha­lyq­aralyq elektrondy saýda alańdaryna shyǵarý. Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Ásel Janasovanyń aıtýynsha, odaqqa múshe elderdegi syrt­qy e-commerce is júzinde rettelmeıdi. Mundaı jaǵdaı álemniń kóptegen el­derinde qalyptasyp otyr. Osy­nyń saldarynan ár memleket qajetti zańdy ózderi ázirleýge májbúr.

– EAEO sheńberinde syrt­qy elektrondy saýda salasyn­da qanatqaqty joba júzege asy­rylmaq. Joba aldaǵy qyr­kúıekte qanatqaqty rejimde ju­­mysyn bastaıdy. Al 2022 jyldyń qańtarynda tolyqtaı iske qosylady. Daıyndyq ju­mystary júrgizilýde. Qazir­diń ózinde EAEO elderi arasynda aınalymda júretin barlyq transshekaralyq onlaın-taýarlar qanatqaqty jo­ba sheńberinde elektrondy saýdanyń biryńǵaı operatory arqyly ótetini týraly al­dyn ala ýaǵdalastyq bar. Bola­shaqta joba adamdardyń ke­dendik alymdarǵa, bajdar­dy tóleýge jáne basqa da shy­ǵyn­daryn aıtarlyqtaı azaıtýǵa múm­kindik beredi, – dedi vıse-mınıstr Astana Finance Days forýmynda.

Ásel Janasovanyń aıtýynsha, ekinshi baǵyt boıynsha 2020 jyly Alibaba platformasyna 100 qazaqstandyq kompanııa shyǵaryldy. Onyń 71-i búginde platformada saýdamen belsendi túrde aınalysýda. Jalpy, kompanııalar Alibaba-ǵa shyq­qan sátten bastap 18,1 mln dol­lar­ǵa eksporttyq kelisim­shart ja­salǵan.

–  Sondaı-aq Amazon platformasynda otandyq satý­shy­lardyń óz qyzmetin júzege asyrýǵa ruqsat alyndy. Al eBay platformasy boıynsha halyqaralyq saýda orta­lyǵy (ITC) USAID-pen birle­sip Qazaqstan, О́zbekstan, Qyr­ǵyzstan, Tájikstan jáne Túr­kimenstan elderindegi shaǵyn jáne orta bıznes úshin Ortalyq Azııa saýda habyn iske qosty, – dep naqtylady Á.Janasova.

Vıse-mınıstrdiń máli­metinshe, 2021 jyldyń birinshi jartysynda qazaq­standyq na­ryqtaǵy onlaın-satyp alý­shy­lardyń sany 4,6 mln adamdy quraǵan. Qazposhtanyń dere­ginshe, byltyr olardyń sany 3,8 mln adamǵa teń boldy. Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń boljamynsha, atalǵan kórsetkish 2025 jylǵa qaraı 7,7 mln adam­ǵa jetýi kerek. Al oǵan deıin Qazaqstannyń ınternet alań­daryndaǵy satyp alý kóle­min 106,2 mln danaǵa deıin jet­kizý josparlanyp otyr. Sondaı-aq elektrondy saýdadaǵy qolma-qol aqshasyz tólem úlesin 90 paıyz­ǵa deıin arttyrý mindeti tur.

Qazposhtanyń dereginshe, byltyr elektrondy saýdanyń úlesi 2 ese ósip, jalpy saýda kóleminiń 9,7 paıyzyn nemese 1,1 trln teńgeni qurady. Kórsetkish 2019 jyly 3,7 paıyz bolǵan edi. Mınıstrlik jańa tehnologııalardyń ósý qarqyny men damýyn eskere otyryp, 2025 jylǵa qaraı elektrondy saýdanyń úlesin 15 paıyzǵa jetkizýdi mejelep otyr.

– Elektrondy saýda­ eko­júıesin úsh quraldyń kómegimen damytý josparlanǵan. Birin­shisi – elektrondy saýdany yn­talandyrý jáne shaǵyn jáne orta bıznesti oqytý. Ekin­shisi – jetkizý qyzmeti men logıs­tıkalyq servısterdi da­mytý. Úshinshisi – onlaın-trans­she­karalyq saýdany damytý, – dedi Ásel Janasova.

Mastercard kompanııasynyń Ortalyq Azııadaǵy bas dırektory Rafal Trepkanyń pikirinshe, 2021 jyly pandemııaǵa baılanysty satyp alýshylardyń minez-qulqy ózgerdi.

– Sondyqtan bıznes klıentterge qyzmet kórsetýde ın­no­vasııalar usyný úshin sıfr­lyq jáne tehnologııalyq ser­vısterdi engizýdi jedeldetedi. Kásipkerler kez kelgen jerde jáne kez kelgen ýaqytta jeke saýdany qamtamasyz etý úshin ózara árekettesýdi fızı­kalyq jáne sıfrly formatta qaıta qurýda. Áleýmettik habardarlyqty arttyrý tuty­ný­shylardyń ashyqtyqqa degen suranysyn da arttyrdy. Sonymen qatar salalar ústeme shyǵyndardy azaıtýǵa jáne tıimdilikti arttyrýǵa tyrysady, – dedi Astana Finance Days forýmynda baıandama jasaǵan Rafal Trepka.

Forex Market kompanııa­sy­nyń bas dırektory Dmıtrıı Komıssardyń aıtýynsha, bú­ginde jahandyq naryqta eki úl­ken trend qanat jaıyp keledi. Birinshisi – marketpleısterdiń damýy. О́ıtkeni elektrondy saýdadaǵy satylymdar osy for­matqa shoǵyrlanyp, sa­ty­lady. Ekinshisi – bólip tó­leý modeliniń damýy. Qazaq­stan­daǵy bankterdiń kóbi buǵan aı­ryq­sha basymdyq berip otyr.