Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń ókilderi Aqmola oblysynyń Shýchınsk qalasy men «Býrabaı» ulttyq tabıǵat parkine baryp, memlekettik orman qoryn tolyqtyrý maqsatynda atqarylyp jatqan jumystarmen tanysty.
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda bes jyl ishinde elimizdi aýqymdy kógaldandyrý mindetin qoıǵan bolatyn. Tapsyrma aıasynda 2 mlrd aǵash egý josparlanǵan. Ol úshin barlyq oblys jáne mınıstrliktiń vedomstvolyq baǵynysty mekemelerinde ormandy kóbeıtý men ósirýdiń bes jyldyq keshendi jospary bekitildi. Mekemelerdiń is-qımylyn úılestirý jónindegi shtab quryldy. Keshendi jospardy júzege asyrý úshin aldaǵy bes jyl ishinde respýblıkalyq bıýdjetten 22 mlrd teńge, jergilikti bıýdjetterden 60 mlrd teńge bólingeli otyr.
Tapsyrma aıasynda 2 mlrd aǵashtyń 1 455,7 mln túbin – ákimdikter, 294,3 mıllıonyn – orman paıdalanýshylar men halyqaralyq donorlar, 250 mıllıonyn Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń vedomstvolyq baǵynysty uıymdary otyrǵyzady. Solardyń biri – Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń «Respýblıkalyq orman seleksııalyq tuqym ósirý ortalyǵy» RMQK «Soltústik aımaq» fılıaly.
Fılıal zerthanasynda alty ekolog jumys isteıdi. Zerthana bóliminiń basshysy Valentına Aleevanyń aıtýynsha, jyl saıyn on myń kóshet ormanǵa otyrǵyzý úshin daıyndalady. Bul jumys tórt kezeńnen turady.
«Eń aldymen bir jyldyq óskinderdi kesip alyp, 2-3 santımetrge bólemiz. Ol úsh túrli zalalsyzdandyrýdan ótedi. Keıin bólip qorektik ortaǵa otyrǵyzamyz. Onyń quramy ár ósimdik úshin ártúrli bolady. Lamınar-boksta fotokezeńnen ótedi. Aı boıy qalaı ósip jatqanyn baqylap otyramyz. О́se bastaǵanda basqa ortaǵa kóshiremiz. Taǵy bir aı boıy baqylanady. Sodan keıin odan 5-6 óskin ala alamyz. Kelesi kezeń – tamyry jetile bastaǵan ósimdikti shymtezek tabletkasyna otyrǵyzyp, jylyjaıǵa kóshirý. Eki aptadan soń polıgon jaǵdaıyna yńǵaılaımyz. Bul jerde kóshetter jergilikti aýa raıyna beıimdeledi. Daıyn bolǵan soń kelisimshart boıynsha elimizdiń ár óńirine alyp ketedi. Jylyna osylaı on myń túpti baptaımyz», deıdi zerthana basshysy. Osylaısha, ár tuqymnyń daıyn kóshetke aınalý prosesi 8-9 aıǵa sozylady.
Jalpy, joba bastalǵaly beri 81,5 mln aǵash otyrǵyzylǵan. Kúzde taǵy 48,2 mln túp aǵash otyrǵyzý josparlanyp otyr. Onyń ishinde sekseýildiń úlesi basym.
«Qyzylorda oblysy Qazaly aýdanyndaǵy fılıalymyz jyl saıyn 1 mln-ǵa jýyq sekseýil kóshetin daıyndap, Aral teńiziniń tartylyp qalǵan tabanyna egip jatyr. Sebebi sekseýildiń ekologııa júıesinde alar orny óte úlken. Onyń bir ǵana túbi tórt tonna tuzdy ustap turady. Sondyqtan sekseýil ósken jerde basqa shópter de shyǵa bastaıdy. Bul elimizdegi jemshóp máselesin sheshýge de oń yqpal etedi», deıdi «Respýblıkalyq orman seleksııalyq tuqym ósirý ortalyǵy» RMQK bas dırektory Álibı Ǵazız.
Qazirgi ýaqytta elimizdegi orman qorynyń jalpy alańy 12 mln gektar jerdi alyp jatyr. Bul Qazaqstan aýmaǵynyń 4,8%-yn quraıdy. Olar Qyzylorda, Jambyl, Shyǵys Qazaqstan jáne Almaty oblystarynda shoǵyrlanǵan. Endi shamamen 610 myń túp sekseýil, 555 myńnan astam qaraǵaı, 193 myńnan astam úıeńki, 132 myńnan astam shegirshin, 100 myńnan astam qaıyń jáne basqa da aǵash túrlerin otyrǵyzý josparda bar. Mınıstrlik ókiliniń habarlaýynsha, aǵash otyrǵyzý kólemi 2021 jylǵy 129,7 mln-nan 2025 jyly 642,8 mln-ǵa deıin ulǵaıatyn bolady.
Tapsyrma oryndalyp, 2 mlrd aǵash otyrǵyzylǵan kezde elimizdegi orman kórsetkishi 5%-ǵa jetedi.