Mamandar «Indetti jeńýdiń ázirge birden-bir joly – vaksına» dep pandemııa bastalǵaly aıtyp keledi. Alaıda ekpe daıyn bolǵanda halyq túrli sebeppen ony alýǵa asyqpady. Ekpe saldyrý alǵashynda medısına qyzmetkerlerine mindettelgenimen, vırýs mýtasııalanǵan saıyn el úkimetteri turǵyndardy da qyspaqqa ala bastady.
COVID-19 juqtyrǵandar sany qaıta kóbeıip, vaksınalaý barysy báseńdegen saıyn Eýropa elderi mindetti vaksınalaý týraly aıta bastady. Osyǵan deıin Italııa naýryz aıynan bastap aımaqtaǵy medısına qyzmetkerlerin ekpe alýǵa mindettegen jalǵyz el bolyp kelgen edi. Alaıda vırýstyń tez taraıtyn delta shtamy kelgeli Eýropa memleketteri óz sheshimderin qaıta qaraı bastady.
Osy aptada Fransııa men Grekııa barlyq medısına qyzmetkerine ekpe alýdy mindetti etti. Eki el de kúndelikti keıbir qyzmetter úshin vaksınanyń bolýyn talap etip otyr. Dese de Fransııada teris PTR-test nátıjesin nemese ımmýnıtettiń baryn dáleldeıtin anyqtama da qabyldanady. Fransııa prezıdenti E.Makron el úkimeti tipti barlyq fransýzǵa vaksınalaýdy mindetti etýdi qarastyrǵanyn aıtqan-dy. «Jaǵdaıdyń qalaı ózgeretinine baılanysty, biz barlyq fransýzdy mindetti vaksınalaý kerek pe degen máseleni qarastyrýymyz kerek», dedi ol halyqqa úndeýinde.
Degenmen bul pikirdi Eýropa elderi basshylarynyń bári birdeı qoldamaıdy. Máselen, kelesi kúni Germanııa kansleri Angela Merkel halyqty ekpe alýǵa mindetteýge qarsy ekenin jetkizdi. Ol óz sózimizge qarsy shyǵyp mindetteıtin bolsaq, turǵyndardyń senimine ıe bolmaıtynymyz anyq degen pikir bildirdi. Merkeldiń aıtýynsha, kerisinshe vaksınanyń paıdasyn halyqqa túsindirý arqyly senimge kirýge bolady.
Joǵaryda aıtqanymyzdaı, Eýropada medısına qyzmetkerlerin ekpe alýǵa mindettegen elderdiń alǵashqysy Italııa boldy. Al bas tartqandar jyl sońyna deıin esh tólemsiz jumystan shyǵarylýy múmkin. Dúısenbidegi televızııa arqyly halyqqa úndeý jasaǵan Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron barlyq fransýz medısına qyzmetkerlerine jáne halyqtyń osal toptarymen baılanysta bolatyn jumyskerlerge 15 qyrkúıekke deıin ekpe alýdy tapsyrdy. Sondaı-aq Grekııanyń premer-mınıstri Kırıakos Mısotakıs eldegi medısına qyzmetkerleri qyrkúıekten bastap vaksına alýdan bas tartsa, jumystan shyǵarylatynyn málimdedi. Ulybrıtanııada Densaýlyq saqtaý mınıstri Mett Hankok ótken aıda qarttar úıiniń qyzmetkerleri qazan aıynan bastap vaksınalanýy kerek dedi. О́zge elder de osy sekildi sharalardy qolǵa ala bastady. Sonyń ishinde Polsha tamyz aıynan bastap indet juqtyrý qaýpi joǵary toptardy vaksınalaýdy mindetteýdi qarastyryp jatyr.
DDU qazirgi «mindetti vaksınalaý» tikeleı nemese janama jolmen oryndalmaǵan jaǵdaıda shekteýler bolatynyn eskertý arqyly júrgizilip jatqanyn aıtty. Eýropada da týra osy jaǵdaı. Vaksına alǵanyn nemese vırýs juqtyrmaǵanyn dáleldeıtin qujatsyz qoǵamdyq oryndarǵa kirgizbeý sekildi tásilder qoldanylady.
DDU vaksınalaýdyń bul túri biraz etıkalyq másele týdyratynyn málimdegen. Batys qoǵamy mundaı áreketterdi synǵa alatyny sózsiz. Degenmen Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy mindettegen jaǵdaıdyń ózinde mundaı sheshimderdi túsindirý arqyly jeńil jolmen engizý kerek dep esepteıdi. О́tken aptada vaksına erejelerine qarsy bolǵan Slovakııa turǵyndary Parlament aldynda narazylyqqa shyǵyp, kireberisti jaýyp tastaǵan.
El úkimetteri vaksına alǵany týraly qujatty talap etken saıyn jalǵan anyqtama satyp alǵysy keletinder kóbeıgen sekildi. Mundaı másele Italııada týyndap otyr. Italııa polısııasy EO-nyń jalǵan týrısterge arnalǵan sertıfıkattaryn, sondaı-aq vaksınany onlaın satqan alaıaqtardyń ustalǵanyn málimdedi. Pandemııa kezinde saıahattaýǵa múmkindik beretin tólqujattar men vaksına Eýropada ǵana emes, Shveısarııa, Ulybrıtanııa, AQSh sııaqty basqa elderde de qoljetimdi bolǵan. Quqyq qorǵaý organdary mundaı zańsyz áreketti Jańa Zelandııa men alys elderden de anyqtaǵan. Ondaı qujattyń baǵasy usynysqa baılanysty 100-den 150 eýroǵa deıin ózgerip otyrǵan.
Telegram kanalǵa 250 myń qoldanýshy tirkelgen, solardyń ishinde júz adam satýshylarmen baılanysýǵa tyrysqan. Satyp alýshylar EO-dan tys elderden de bolǵan. Eýropoldyń aıtýynsha, qylmyskerler pandemııa kezinde jalǵan COVID-19 synaq sertıfıkattaryn da jasaǵan. EO quqyq qorǵaý agenttigi qurlyqtaǵy ózge quqyq qorǵaý organdaryna indetpen baılanysty qylmystardy, sonyń ishinde kıberqylmystyń jolyn kesýde qoldaý kórsetip keledi. Eýropol tehnologııalyq quraldar kóbeıgen saıyn prınterler men ártúrli baǵdarlamalar arqyly alaıaqtar joǵary sapaly jalǵan qujattar jasaı alatynyn eskertti. El úkimetteri indetpen kúresti qansha kúsheıtip jatsa da, aldap soǵýǵa daıyn turatyn alaıaqtar tabylyp jatyr.