Bizde jıi qymbattaıtyn, sonysymen halyqty ara-tura bir silkintip qoıatyn taýardyń biri – benzın. Sońǵy bir jylda janarmaı baǵasy 14 paıyzǵa ósken. Sóıtip qymbatsynatyn benzınimiz Eýropa elderindegi baǵamen salystyrǵanda áldeqaıda arzan.
Árıne, kári qurlyqtaǵy benzın bizdikinen qymbat eken dep qýanbasymyz belgili. Bizdiń teńgeniń qanshalyqty qunsyz ári jalaqynyń qanshalyqty tómen ekenin eskergende, qýanýǵa eshbir qulqyńyz da bola qoımas.
Energyprom agenttiginiń deregine súıensek, bıyl bes aıda Qazaqstanda avıasııalyq otyndy qosa eseptegende, 1,9 mln tonna benzın óndirilipti. Pavlodar munaı hımııa zaýyty júktemeni byltyrǵyǵa qaraǵanda 38,6 paıyzǵa joǵary oryndap (5 aıda – 678,5 myń tonna), óndiristiń órkendeýine úlken úles qosqan. Kerisinshe, Atyraý munaı óńdeý zaýyty 13 paıyz mınýsqa kirgen. Zaýyttyń bes aıdaǵy óndiris kólemi – 418,5 myń tonna. Shymkentte oryn tepken eldegi úshinshi iri zaýyt – «PetroQazaqstan» JShS-niń óndirisine qatysty resmı derek usynylmaǵan. Degenmen jobalap esepteý boıynsha Shymkent zaýyty jyl bastalǵaly 749 myń tonna benzın óndirgen. Al bul byltyrǵy kórsetkishten 6 paıyzǵa az.
Benzınge kelgende ımportqa asa táýeldi emespiz. Importtyń úlesi 0,03 paıyz deńgeıinde ǵana eken. Iаǵnı ózimizdiń benzın óz naryǵymyzdy tolyǵymen jarylqaıdy. Onymen qoımaı, eksporttaımyz da. Bıyl 100 myń tonna benzın syrtqa satylǵan. Degenmen munyń ózi – 2020-daǵy mejeden 32,4 paıyzǵa az kórsetkish. Picodi.com dereginshe, búkil Eýropa men TMD-ny sharlap shyqsańyz da Qazaqstandaǵydaı arzan benzın tappaısyz. Eldegi benzınniń ortasha baǵasy alǵashqy jarty jyldyqta 185,51 teńge (0,44 dollar) bolǵan. Al eń qymbat benzın Fınlıandııada satylady – 1,90 dollar. Bizdiń valıýtamen eseptegende – 806 teńge.
Biraq benzın ındeksi boıynsha, ıaǵnı jalaqyńyzǵa satyp ala alatyn benzın kólemi boıynsha Qazaqstan birneshe elge jol beredi. Orta eseppen ár qazaqstandyq ortasha aılyq jalaqyǵa (salyqty eseptemegende) 1 015 lıtr janarmaı satyp alady. Reıtıngtiń kósh basynda Germanııa (1 786 lıtr), odan keıin Shvesııa (1 771 lıtr) men Fınlıandııa (1 589 lıtr) elderi tur. Kórshiles elderge kóz júgirter bolsaq, ortasha jalaqyǵa Reseı – 938, Belarýs – 637, Ázerbaıjan – 561, Moldova – 358, Qyrǵyzstan – 355, О́zbekstan – 317, Armenııa – 309, Tájikstan azamattary 167 lıtr satyp alady eken.
Maqtanýǵa tatyrlyq mundaı kórsetkishter kóp bolǵanymen, eldegi benzın baǵasynyń qymbattaýy qaltaǵa salmaq túsirip jatqanyn jasyryp jaba almaımyz. О́ńirlik bólinis boıynsha ásirese, Batys Qazaqstan oblysynda (+17,2 paıyz), Túrkistan oblysynda (+17 paıyz) jáne Shymkent qalasynda (+16,5 paıyz) baǵa qatty ósken. Bul rette AI-98 – 12,7, AI-92 – 13,6, AI-95/96 14,4 paıyzǵa qymbattapty.
«Baıdıldınov. Neft» avtorlyq jobasynyń júrgizýshisi Oljas Baıdildınovtiń aıtýynsha, bıyl kópshilik kóp tutynatyn AI-92 benzıniniń baǵasy 190 teńgeden aspaıdy.
– AI-92 shamamen lıtrine 180 teńge mańaıynda toqtaıdy. Aldaǵy jaǵdaıǵa qatysty qandaı da bir boljam aıtý qıyn. 2025 jylǵa taman EAEO aıasynda bizdiń el de munaı, gaz jáne basqa da munaı ónimderine qatysty teń tabystaǵy baǵaǵa aýysady. Bul degenińiz ónim baǵasynyń álemdik naryqtaǵy eksporttyq baǵa esebinen (tasymaldaý, kedendik baj salyǵyn eseptemegende) qalyptasatynyn bildiredi. Demek biz álemdik baǵaǵa umtyla bastaımyz. Al EAEO qatarynan shyǵaıyq deıtin bolsaq, onda DSU aldynda da osyǵan uqsas mindettememiz bar ekenin umytpaýymyz kerek. Baǵany naryq ózi belgileýi kerek. Benzın baǵasy tek ımporttaýshy ǵana emes, eksporttaýshy elderde de ósip jatyr, – deıdi sarapshy.