• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
О́ner 12 Tamyz, 2021

Qaıtalanbas qoltańba

480 ret
kórsetildi

Osy sýretke qaraǵan saıyn, odan bir jylylyq kórem. Ata men áje aldaryna nemeresin alyp, sonyń qyzyǵyna toımaı, tamashalap otyr. Bala kúnimizde osy kórinisti aýylda jıi kórdik. Ata-ájemiz bizdi de osylaı aldaryna alyp, qyzyqtap otyratyn. Jalpy, bul týyndynyń mańyzy zor, qaraǵan janǵa mazmundy oı salady. Avtor osy sýreti arqyly áke-sheshe men balanyń arasyndaǵy baılanys, urpaq jalǵastyǵy degen ómirlik qaǵıdany kórkem jetkizedi. Muny sýretshi 1968 jyly qaryndashpen salypty. Onyń ıesi ulttyq beıneleý ónerinde qaıtalanbas qoltańbasyn qaldyrǵan kórnekti qylqalam sheberi Shaımardan Sarıev.

Shaımardan aǵamyz beıneleý ónerine ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary kelgen talantty tolqynnyń ókili. Osy býyndy ónertanýshylar «qatań stıl ókilderi» dep aıtady. О́ıtkeni olar­dyń shyǵarmalary epıkalyq saryn­men, tarıhı taqyryptarǵa barǵan batyldyǵymen jáne kompozısııalyq qurylymymen jurt­shylyqty jalt qaratty. Osy býyn­nyń arasynan Sarıev óziniń eshkimge uqsamaıtyn darynymen daralandy.

Aıtalyq, sýretshiniń forma men tús­tiń úılesimin úndestire bilgen «Aral balyqshylary», «Munaıshylar», «Asan qaıǵy» atty kartınalarynan ulttyq boıaý­ǵa toly erekshelikti kóresiz. Bir ǵana «Shopan» týyndysyndaǵy shopannyń ala­­qanymen jas tóldi meıirlene ustaǵan sátin qandaı beıneli jetkizgen. Avtor osy eńbegi arqyly qazaqtyń meıirimdiligi men tynys-tirshiligin taza bederlegen.

О́nertanýshy Sandýǵash Myrzabekova Sarıev shyǵarmashylyǵynda tústerdiń qaıtalanbas qýaty men áseri erekshe ekendigin aıtady. «Sýretshiniń peızajdary men natıýrmorttaryna qarasańyz tylsym tabıǵat álemimen astasqan syrly saz ben dala únin birden baıqaımyz. Ol keńistik pen tústiń zańdylyqtaryn jetik meńgergen sheber», deıdi.

Qylqalam sheberi portret janrynda da ónimdi eńbek etip, tamasha týyndylardy ómirge ákeldi. Aıtalyq, «Lebiz ulynyń portreti» (1987), «Qulpytas portreti» (1986), «Shopannyń áıeli» (1980), «Turar­dyń portreti» (1967), «Áıeldiń portreti» (1968), «Avtoportret» (1986) jáne taǵy basqa eńbekterinde ár qyrynan alyn­ǵan jeke beınelerdiń obrazy arqyly adam­nyń jan-dúnıesin boıaý syrymen shynaıy asha bilgen. Bulardy beıneleý ónerimizdiń qazynasyna qosylǵan súbeli dúnıeler dep aıtýǵa bolady.

Shaımardan Sarıev – Atyraý ólkesin­de ómirge kelip, orta mektepti támamdaǵannan keıin joldamamen Qaraǵandyǵa ke­lip, shahtada jumys istegen. Codan soń Al­maty kórkem sýret ýchılıshesinde bi­lim alyp, Harkovtegi sýretshiler ınstı­týtyna oqýǵa túsedi. Odan keıin sýret­shiniń shyǵarmashylyq joly, talaı talanttar toǵysqan Almatyda jalǵasady. «Jazýshy», «Jalyn» baspasynda qyzmet atqaryp, kitap kórkemdeýdiń maıtalmanyna aınaldy. 1982 jyly «О́ner» bas­pasynan «Tabıǵat aıasynda» atty kitaby jaryq kórdi. Elimizden basqa, О́zbekstan, Reseı, Ýkraına jáne t.b. elderde ótken kórmelerge jumystary qoıyldy.

Jalpy, talantty tulǵanyń joly ómir­de jeńil bolyp kórgen emes. Shaımardan aǵa da tirshilikte biraz teperish kórdi. Ol ja­ıynda Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi Málik Qaıdarov: «Tirshiliktiń uly keńistiginde mańdaıyna jazylǵan talantty, júregin shymyrlatyp, jan-dúnıesin óksitken muńdy enshilep, óziniń ántek, ólshemge syımaıtyn minezimen, pi­shim qalpymen ǵumyr keshken sýretshi ómirdi, ómirdiń shynshyl shyraıyn, tynysyn tylsymy bólek boıaýlardan tapty. Bul – shyn máninde sýretshiniń sharq uryp izdep, kedergi, tosqaýyldardan taı­saqtamaı ótip, ómirden, ónerden ózin ózi tabýy edi. Sondyqtan da bolar, jyldar boıy sezim zerdesinde oıanyp, qııa­lyn terbep, kóńil saraıynda jınaqtalǵan oı ushqyndarynyń toptamasyna – «Sýret týraly tolǵanystaryna» ol uly Pıkas­sonyń: «Men izdeımin, tabamyn!» degen áıgili sózin epıgraf etip alǵan», dep jazady.

Daryndy sýretker 1988 jyly týǵan jerinde aýyr naýqastan qaıtys boldy. Qazir Atyraýdaǵy oblystyq kórkemsýret jáne qoldanbaly-sándik óner mýzeıi Shaımardan Sarıevtiń esimimen atalady.

Sońǵy jańalyqtar